Raspad Jugoslavije i stvaranje novog svjetskog poretka

Radenko ScekicRaspad komunističkih sistema i nestanak bipolarizma u međunarodnim odnosima – neka su od presudnih globalnih dešavanja početkom poslednje decenije XX vijeka. Kolaps, ekonomsko - političkih sistema komunističkih zemalja, imao je za posledicu, da ova društva upadnu u stanje potpune društvene i vrijednosne konfuzije. Kontinuitet nacionalnih pitanja i zamrznutih konflikata u Jugoistočnoj Evropi, ponovo je došao do izražaja - zbog istorijskog nasleđa, koje je na ovom prostoru stvorilo brojne etničke i vjerske mješavine. Izgrađujući svoj prestiž u zemljama trećeg svijeta putem ideje nesvrstanosti – SFRJ je postala žrtva, kako promjene konstelacije snaga i nestanka bipolarizma, tako, i narastanja decenijama potiskivanih domaćih nacionalizama potpomaganih i određenim spoljnim faktorima i interesima.

Rušenje Berlinskog zida dogodilo se 9. novembra 1989. godine, u oktobru 1990. godine došlo je do ujedinjenja Zapadne i Istočne Njemačke, Varšavski pakt je zvanično raspušten jula 1991. (političko savjetodavni odbor Varšavskog ugovora 25. januara 1991. godine jednoglasno je donio odluku o svojem raspuštanju), a Sovjetski Savez se raspao u decembru 1991. (proces dezintegracije SSSR–a okončan je 8. decembra 1991. na sastanku Rusije, Bjelorusije i Ukrajine u Minsku, na kome je stvorena Zajednica nezavisnih država, koja je eleminisala još uvijek  formalno postojeći SSSR).

Voren Cimerman, poslednji ambasador SAD u SFRJ  upitan zbog čega su reforme uspjele u ostalim ex-komunističkim zemljama nakon 1989. dok su u Jugoslaviji propale odgovorio je: „da su te državi imale mnogo snažnije centralne vlade, Jugoslavija nije“. I zaista, nakon Ustava iz 1974. godine većina republika se borila za etatizam i što veći stepen nezavisnosti na uštrb centralne vlasti. SFRJ je bila zemlja sa izraženim problemom državnosti, koji je pored ostalog bio baziran na teritorijalnom federalizmu i ustavu koji je davao velike mogućnosti blokade od strane ne samo republika, već i pokrajina, a vrlo male mogućnosti za preovladavanje te blokade i svojevrsne pat-pozicije do koje je često dolazilo.  U vrijeme razvoja real-socijalizma, važila je politika „bratstva i jedinstva“, kojim se željela postići integracija i homogenost države. Sama činjenica da je ova parola imala veliki značaj i konstantno apostrofirana u javnosti, ukazivala je - na postojanje svijesti da nacionalno pitanje u Jugoslaviji nije do kraja riješeno, odnosno, da je samo „zamrznuto“ i da je zajedništvo ipak krhko, prividno i vještački održavano.

Monopolarizam koji se stvarao kroz ideju Novog svjetskog poretka, SAD kao jedine preostale globalne supersile i ujedinjenje Njemačke kao ekonomske sile (koja je težila da ekonomsku nadmoć u Evropi potkrijepi i političkim uticajem i ambicijama nakon ujedinjenja) - nametali su nova pravila igre u međunarodnim odnosima. U takvim novim okolnostima, izuzetno složena tvorevina kakva je bila Jugoslavija, decenijama održavana na ideji bratstva i jedinstva, čije su stubove i zaštitnike predstavljali JNA i SK - nije mogla biti pošteđena talasa turbulentnih dešavanja koji su zahvatili dotadašnje zemlje istočnog lagera. Tako je geopolitička važnost Jugoslavije drastično smanjena, sa globalne na regionalnu, a pažnja Zapada se selila na druge ex-komunističke države.

U knjizi „Dokumenti CIA o Jugoslaviji 1948 -1983“ između ostalog stoji i sledeće: „Problemi koje jugoslovenske vođe imaju u rješavanju ekonomskih problema zemlje i sa albanskim manjinskim pitanjem odražavaju činjenicu da se Jugoslavija kreće ka labavoj konfederaciji osam republičkih i pokrajinskih centara moći... Titova stara garda se takođe suočava sa generacijskim jazom. Mladi, bolje obrazovani članovi partije ogorčeni su zbog njihove produžene dominacije, tzv. Horizontalnu rotaciju, odnosno praksu da stariji rukovodioci beskonačno prelijeću između republičkih i saveznih pozicija .

Jugoslavija je decenijama nudila mir i stabilnost u okviru svojih granica, te stabilizirajući uticaj na svoje susjede. Održavajući dobre odnose i sa Moskvom i sa Vašingtonom, koristila je značajan pristup kreditnim linijama međunarodnih finansijskih institucija, čime je podignut društveni standard stanovništva - daleko iznad standarda ostalih komunističkih država. Sve dok je trajao period Hladnog rata, Jugoslavija je bila mezimac Zapada. Novi američki ambasador Cimerman je 1989. donio sledeću poruku: „Jugoslavija nema raniji geopolitički značaj“. Procjene CIE i Nacionalne obavještajne zajednice SAD od oktobra 1990. govorile su o skorom raspadu zemlje.

Dva glavna tumačenja balkanskog konflikta preovladala su na Zapadu, oba sa značajnim političkim implikacijama. Prvo tumačenje sukob vidi kao arhaičan ili anahron: »povratak pradavnih mržnji«, područje “prezasićeno istorijom”. Drugo, nasuprot prvom, objašnjava ovaj sukob kao dio zakašnjelog procesa izgradnje nacionalnih država, kao (jedan) neizbježan, mada često neprijatan stadijum na istočnoevropskom putu u »moderno doba«.  Za vrijeme građanskog rata na prostoru nekadašnje Jugoslavije, odgovor Evrope bio je preslab i inertan. Prvo je pokušano očuvati Jugoslaviju, ali se, sve do poslednjeg trenutka, oslonilo samo na prijetnje političkim štapom i na ekonomske šargarepe. Naime, krajem maja 1991. Žak Delor, tadašnji predsjednik Evropske komisije došao je u Jugoslaviju da, bi pored monetarne i carinske unije, ponudio političku i finansijsku podršku planu tadašnjeg premijera Ante Markovića  o »Jugoslovenskom Mastrihtu«, ali nažalost, te ponude nisu imale efekta na glavne protagoniste sukoba.

Naime, radilo se o sumi od oko 5,5 milijardi američkih dolara pomoći od strane EZ kao i od obećanja da će Jugoslavija postati prva zemlja koja će se pridružiti EZ (EU) ukoliko lideri republika postignu sporazum, spriječe raspad zemlje i sukobe. U intervuu koji je Kiro Gligorov dao italijanskom listu Corriere della sera 1997. godine, opisana je reakcija predsjednika Srbije i Hrvatske na te predloge „S. Milošević i F. Tuđman su pobješnjeli – „Ne možete nas kupiti obećanjima. Ne trebamo vaš novac! – rekli su, navodi K Gligorov. „Prvo se javio F. Tuđman rekavši da ga ne zanimaju nikakve milijarde niti EZ te da mu je osnovni cilj obnova Hrvatske države. Milošević je pojasnio da će Jugoslavija biti moderna i čvrsta federacija – ili je neće biti. Vlada Ante Markovića je uspjela zaustaviti inflaciju i povećati zarade. Inflacija je smanjena sa 56% mjesečno u decembru 1989. godine, na 2,4% u martu 1990. Devizne rezerve su povećane u istom periodu sa 5,4 na 8,5 milijardi američkih dolara. Zarade zaposlenih su bile tako visoke, da ni do danas u većini republika nisu dostignute ni nakon dvije decenije (osim u Sloveniji i Hrvatskoj)

Nakon neuspjeha Džejmsa Bejkera, američkog državnog sekretara u junu 1991. i neispjelog  involviranja  u jugoslovensku krizu, SAD su prepustile da Evropljani preuzmu slučaj Jugoslavija i sami pokušaju riješiti problem u svome dvorištu, ali bez rezultata. Američke vojne i političke akcije su okončali rat i praktično zasjenili pristupe EU i UN za rješavanje krize i od 1995. obnovili i ponovo uspostavi prevlast američke politike u ovom regionu. Rat u vrijeme mira predsjednik Klinton je znao da malo Amerikanaca mari za bilo koju stranu u sukobima u bivšoj Jugoslaviji, i da je balkanska politika bila ili isuviše daleka ili komplikovana da bi se razumjela. Ali kriza spoljne politike koja je otkrila da je predsjednik SAD ili pasivan ili politički impotentan i neangažovan na spoljnom planu – bila je sasvim druga stvar, potencijalno razarajuća.Predsjednik Klinton je pred kraj svoga prvog mandata nastojao da događaji u Bosni i njihova percepcija u javnom mnenju, indukovana medijima, ne ugroze njegove izglede na predstojećim predsjedničkim izborima. Te je stoga, preko svoga izaslanika Ričarda Holbruka nastojao da do rješenja dođe prije nastupajuće izborne 1996. godine. Tako je došlo do Dejtonskog sporazuma.

Prof. dr Radenko Šćekić

Sjutra: Novi milenijum i naziranje monopololarizma u međunarodnim odnosima

 

 

viskom 720x90

 

eSpona OTV EU

viskom 300x250

Društvo

Objavljeno: 20/02/2019
andrijana-vucetic-obadovic-nova-direktorica-muzicke-skole-u-beranamaProfesorica Andrijana Vučetić Obadović je nova direktorica Muzičke škole u Beranama. Ona će na toj funkciji naslijediti Marselu Kastratović, koja je tu dužnost ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2019
otvorene-prostorije-omladinskog-klubaRenovirane prostorije Omladinskog kluba u Beranama danas su svečano otvorene. Prostorije se nalaze u objektu Stadiona malih sportova, a svečano su ih otvorili ...
eSpona
Objavljeno: 19/02/2019
tokom-2018-godine-najmanje-razvoda-bilo-na-sjeveru-drzaveTokom protekle godine u Crnoj Gori sklopljeno je ukupno 3.207 brakova, dok su se razvela 693 para, pokazuju najnoviji podaci Monstata. To znači da se u odnosu na ...
eSpona
Objavljeno: 18/02/2019
potpisan-ugovor-o-rekonstrukciji-puteva-u-gusinjuUprava javnih radova potpisala je ugovore sa domaćim firmama u vrijednosti od skoro 200.000 eura, za poboljšanje kvaliteta putne infrastrukture u Gusinju i ...
eSpona
Objavljeno: 17/02/2019
u-petnjici-angazovani-na-regulaciji-popce-i-otpadnih-vodaU petnjičkoj lokalnoj upravi intezivno se radi na pripremi izrade projektne dokumentacije za obaloutvrdu rijeke Popče i izradu projektne dokumentacije za otpadne ...
eSpona
Objavljeno: 17/02/2019
bjelopoljke-plesale-protiv-nasilja-nad-zenamaU okviru manifestacije ''Milijarda pleše'', koja promoviše bobru protiv nasilja nad ženama, Bjelopoljke su učestvujući u plesu, dale doprinos toj globalnoj akciji. ...
eSpona
Objavljeno: 16/02/2019
u-bijelom-polju-otvorena-kancelarija-za-besplatnu-pravnu-pomocPovodom realizacije projekta „Jačanje sistema besplatne pravne pomoći u Opštini Bijelo Polje“, saopštenjem se oglasila NVO „Evropski omladinski centar Crne Gore“. ...
eSpona
Objavljeno: 15/02/2019
u-pljevljima-ce-da-ruse-dotrajale-kuceOpština Pljevlja pokrenuće procedure uklanjanja dotrajalih kuća i privremenih objekata, koji ruže izgled grada i predstavljaju opasnost za prolaznike. To je najavio ...
eSpona
Objavljeno: 14/02/2019
petnjica-posljednji-snijeg-izazvao-problem-gradanimaSnijeg koji je preksinoć padao na području petnjičke opštine, izazvao je brojne problem građanima Bihora. Usljed pada stabala na puteve, nekoliko njih juče je bilo ...
eSpona
Objavljeno: 14/02/2019
sest-domova-zdravlja-sa-sjevera-drzave-nije-imalo-donacijeOko milion eura vrijednost je opreme, materijala, aparata i ljekova koje su crnogorske zdravstvene ustanove dobile tokom 2018. godine. Prema podacima Ministarstva ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
u-plavu-i-gusinju-odrzana-skola-vocarstvaU okviru Zimske škole poljoprivrede koju tradicionalno organizuje Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, predstavnici Odjeljenja za savjetodavne poslove u ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
bjelopoljci-dobrovoljno-davali-krvPredstavnici Crkvene opštine i Bratstva pravoslavne omladime učestvovali su u akciji dobrovoljnog davanja krvi. Akcija je obavljena u Opštoj bolnici u Bijelom ...
eSpona
Objavljeno: 10/02/2019
janovic-najavio-nova-ulaganja-na-sjeveruMinistar sporta, Nikola Janović najavio je nastavak ulaganja u izgradnju i adaptaciju sportskih objekata. On je naveo da će se raditi na još dinamičnijoj ...
eSpona
Objavljeno: 10/02/2019
sve-izrazenija-migracija-gradana-sa-sjevera-drzaveNegativan migracioni saldo prošle godine imalo je ukupno 13 opština, uglavnom sa sjevera Crne Gore, pokazuju posljednji podaci MONSTAT-a. Od pet opština u kojima je ...
eSpona
Objavljeno: 08/02/2019
kolasin-ostaje-bez-tango-kampaCrna Gora i Kolašin ostaju bez Tango kampa, najznačajnije kulturno-turističke manifestacije kad je u pitanju sjever zemlje, saopštili su organizatori. Tango kamp ...
eSpona
Objavljeno: 08/02/2019
vandali-u-beranama-sadnice-tuje-polivali-masinskim-uljemU centralnom gradskom parku u Beranama, u noći između utorka i srijede, nepoznati počinioci su uništili 30 sadnica tuje. Oni su za taj vandalski čin upotrijebili ...
eSpona
Objavljeno: 07/02/2019
novi-ciklus-radionica-o-pozitivnom-roditeljstvuU Domu zdravlja Berane u toku je prijavljivanje roditelja za novi ciklus radionica u okviru programa Roditeljstvo za cjeloživotno zdravlje (Parenting for Lifelong ...
eSpona
Objavljeno: 07/02/2019
pljevlja-u-2019-godini-vece-naknade-za-novorodencadOpština Pljevlja planira da u ovoj godini poveća novčana davanja za novorođenčad. Sekretarka za društvene delatnosti Emina Salihović kazala je da je u ...
eSpona
Objavljeno: 06/02/2019
kolasin-bivsi-celnici-opstine-se-sjetili-da-nisu-odmaraliNa ime navodno neiskorištenih godišnjih odmora, funkcionerima i starjšenima bivše kolašinske vlasti izdvojeno za isplatu iz opštinske kase više od 5.000 eura. Ta ...
eSpona
Objavljeno: 06/02/2019
sjever-trbuhom-za-kruhom-na-jugU 16 od 23 crnogorske opštine zabilježen je negativni prirodni priraštaj, od čega čak 12 na sjeveru zemlje. Pljevlja prednjače sa negativnim prirodnim priraštajem ...
eSpona
Objavljeno: 05/02/2019
beranci-organizuju-humanitarni-koncert-za-lijecenje-oboljelog-brana-kikovicaGrupa građana Berana pokrenula je akciju prikupljanja pomoći za liječenje oboljelog Brana Kikovića (28) kojem je potrebno obaviti hitnu transplataciju bubrega za ...
eSpona
Objavljeno: 05/02/2019
pljevlja-sporazumnim-prekidima-radnog-odnosa-do-smanjenja-broja-zaposlenih-u-lokalnoj-upraviLokalna uprava u Pljevljima planira da prepolovi broj preduzeća čiji je osnivač Opština jer je „sadašnji sistem glomazan i nije u skladu sa evropskim ...
eSpona
Objavljeno: 04/02/2019
drustvo-daka-beranske-gimnazije-priredilo-omaz-dr-tomislavu-malisicuU prostorijama Udruženja „Milutin Milanković“, u Beogradu je prvog februara, Društvo đaka Beranske gimnazije priredilo omaž dr Tomislavu Mališiću (1938–2018). ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2019
fond-za-zdravstveno-osiguranje-cg-za-dalje-lijecenje-nikoline-treba-se-obratiti-nadleznim-zdravstvenim-ustanovama-i-fonduPovodom teksta Akcija „Veliko srce malom srcu“ u Mojkovcu: Mladi pjevaju za Nikolinu, objavljenom juče na Portalu Espona, stiglo je reagovanje od strane Fonda za ...
eSpona
Objavljeno: 01/02/2019
tokom-2018-godine-otvoreno-vise-od-610-000-stranica-esponeElektronske novine Espona tokom 2018. godine zadržale su nivo čitanosti i posjeta na nivou 2017-te. Za razliku od perioda od prije pet godina, od kada je, iz ...
eSpona
Objavljeno: 01/02/2019
bijelo-polje-obavljena-promocija-dobrovoljnog-sluzenja-vojnog-rokaNa gradskom trgu u Bijelom Polju, juče je održana promocija dobrovoljnog služenja vojnog roka. Promocija je obavljena u cilju približavanja mogućnosti ...
eSpona
Objavljeno: 31/01/2019
u-kolasinu-i-mojkovcu-dupliran-broj-korisnika-socijaleTokom minule dvije godine na području kolašinske i mojkovačke opštine Ministarstvo rada i socijalnog staranja, odnosno Centar za socijalni rad (CSR) isplatili su ...
eSpona
Objavljeno: 31/01/2019
rozajske-srednjoskolke-trijumfovale-na-kvizu-o-euSrednjoškolci iz opština sa sjevera države pokazali su kvalitetno znanje na kvizu Eurometrija. Tako su gimnazijalke iz Rožaja pobijedile na TV kvizu i nagrađene su ...
eSpona
Objavljeno: 31/01/2019
pljevlja-dopunjen-zahtjev-za-gradnju-toplaneOpština Pljevlja ponovo je podnijela zahtjev za izdavanje građevinske dozvole za izgradnju gradske toplane. Zahtjev je podnešen Ministarstvu održivog razvoja i ...
eSpona
Objavljeno: 30/01/2019
pobratimili-se-srpska-narodna-odbrana-berane-i-milesevski-kulturni-klub-iz-prijepoljaPovodom potpisivanja Povelje o pobratimstvu sa Mileševskim kulturnim klubom iz Prijepolja saopštenjem za javvnost se oglasio časopis “Glas Holmije” koji izdaje ...
eSpona
Objavljeno: 29/01/2019
opstina-donirala-sportsku-opremu-beranskim-srednjim-skolamaOpština Berane donirala je sportsku opremu u vidu garnitura dresova beranskim srednjim školama koje su u obavezi da formiraju školska sportska društva. Opština je, ...
eSpona
Objavljeno: 29/01/2019
udruzenje-crnogoraca-krstas-izdalo-kalendar-za-2019-godinuUdruženje Crnogoraca Srbije „Krstaš“, izdalo je zidni kalendar u tiražu od 2.000 primjeraka. To je 16-ti put po redu da Udruženje izdaje zidni kalendar, a on je za ...
eSpona
Objavljeno: 28/01/2019
psi-lutalice-povrijedili-tri-osobe-u-pljevljimaPsi lutalice su prije dva dana napali tri osobe u Pljevljima. Svi tri napada su se desila u naselju Ševare. Pozivajući se na pisanje Dan-a, Portal Analitika je ...
eSpona
Objavljeno: 25/01/2019
rozajci-se-potukli-na-aukciji-za-dodjelu-koncesija-na-sumeNa aukciji održanoj u Upravi za šume u Pljevljima, na kojoj je trebala da se dodijeli koncesija na korišćenje šuma u rožajskoj opštini, došlo je do tuče između ...
eSpona
Objavljeno: 24/01/2019
u-petak-se-odrzava-svetosavska-akademijaU organizaciji Eparhije Budimljansko-nikšićke i Crkvene opštine, u petak, 25. januara, u Beranama će se organizovati Svetosavska akademija. Akademija će se održati ...
eSpona
Objavljeno: 24/01/2019
univerzitetski-centar-dom-studenata-a-ne-hotel"Nijesmo dozvolili da Univerzitetski centar u Beranama, kao kapitalni projekat, u koji je Vlada Crne Gore, a ne opština, uložila 3,5 miliona eura, bude pretvoren u ...
eSpona
Objavljeno: 24/01/2019
opstina-nastavlja-se-nepravedna-politika-vlade-prema-beranamaPovodom useljenja đaka u prostorije Univerzitetskog centra u Beranama saopštenjem se oglasila lokalna uprava u tom gradu. Saopštenje objavljeno na zvaničnom sajtu ...
eSpona
Objavljeno: 23/01/2019
povodom-dana-novinara-crne-gore-danas-se-na-cetinju-odrzava-svecana-akademijaPovodom 23. januara, Dana novinara Crne Gore, na Cetinju će se danas održati Svečana akademija, tokom koje će ovogodišnjim dobitnicima, u izboru Društva crnogorskih ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2019
pljevlja-u-decembru-vazduh-bio-zagaden-29-danaU Pljevljima je u decembru, od 31 dana, čak 29 bilo s prekoračenjem dozvoljene granice PM čestica, saopštila je Lidija Šćepanović- pomoćnica direktora Agencije za ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2019
fudbaleri-berana-zapoceli-pripremeObavljenom prozivkom, fudbaleri Berana su juče započeli pripreme za nastavak prvenstva u Drugoj ligi Crne Gore. Prozivka, kojoj je prisustvovalo 20-tak fudbalera, ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2019
vildan-ramusovic-predsjednik-skupstine-crnogorskih-studenata-u-inostranstvuBeranac Vildan Ramusović - master student arhitekture u Mariboru (Slovenija), izabran je za predsjednika Skupštine Organizacije crnogorskih studenata u inostranstvu ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2019
gusinje-potpisan-ugovor-sa-partnerom-iz-srbije-o-realizaciji-projekta-o-odrzivom-upravljanju-otpadomPredstavnici Gusinja potpisali su Ugovor za projekat o održivom upravljanju otpadom (BinS), vrijedan 230.000 eura. Nosilac projekta je Gusinje, a biće realizovan u ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2019
vuksan-otasevic-doplivao-do-casnog-krstaOvogodišnju Bogojavljensku trku u Beranama obilježio je veliki broj prisutnih građana, učešće u trci zavidnog broja plivača i Vuksan Otašević, koji je prvi doplivao ...
eSpona
Objavljeno: 18/01/2019
krug-bivse-celuloze-opet-mijenjao-rujistaKamioni preduzeća “Komunalno Berane” juče su ponovo započeli sa odvoženjem sakupljenog komunalnog otpada na Privremeno odlagalište u Rujištu. Usljed vremenskih ...
eSpona
Objavljeno: 18/01/2019
za-rad-beranskih-politickih-partija-iz-budzeta-opstine-izdvojeno-68-198-euraOdlukom o visini budžetskih sredstava za finansiranje redovnog rada političkih subjekata za 2019. godinu, parlamentarne partije zastupljene u beranskom lokalnom ...
eSpona
Objavljeno: 18/01/2019
andrijevica-ministarka-pribilovic-razgovarala-sa-rukovodstvom-opstinePlan optimizacije broja zaposlenih je jedna od ključnih aktivnosti reforme javne uprave koja mora da se sprovede, kako bi građani dobili efikasan servis, istakla je ...
eSpona
Objavljeno: 17/01/2019
djeca-iz-bijelog-polja-na-jezerinama-uce-tajne-skijanjaSmučarski klub „Jedinstvo“ iz Bijelog Polja organizovalo je petodnevnu Školu smučanja. Škola se održava na Ski centru Jezerine u Kolašinu, a pohađa je 50-tak mladih ...
eSpona
Objavljeno: 16/01/2019
markovic-razvoj-sjevera-je-kljucan-za-razvoj-drzavePredsjednik Vlade Crne Gore, Duško Marković i Anela Čekić - predsjednica Opštine Gusinje, otvorili su zgradu opštinskog administrativnog centra, površine više ...
eSpona
Objavljeno: 16/01/2019
nvo-dar-realizovala-projekat-znanjem-prevazidimo-podjelePovodom okončanja aktivnosti na realizaciji projekta „Znanjem prevaziđimo podjele“ saopštenjem za javnost se oglasila NVO „Dar“. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2019
tokom-2018-godine-u-beranama-je-od-varicele-bolovala-221-osobaZaključno sa 21. decembrom, u Crnoj Gori je tokom prošle godine registrovano 2.380 slučajeva obolijevanja od varičele, od čega je 221 slučaj zabilježen u Beranama, ...
eSpona