Zeljko SosicVijek Božićnog ustanka obilježen je na dostojan i dostojanstven način. Spomenik posvećen ustanku je rekonstruisan i obnovljen uz najveće državne počasti, a u Zetskom Domu je održana svečana akademija kojoj je prisustvovao državni vrh. Odluka Vlade i Ministarstva odbrane da posveti pažnju obilježavanju ovog jubileja znak je spremnosti da se u ime države konačno zauzme jasan stav povodom najbolnije i najtragičnije stranice crnogorske istorije.

Odgovornost političara i državnika, naravno, pored jasnog stava, podrazumijeva i jasnu viziju- šta stav o jednom istorijskom događaju znači državi i društvu danas, i kako ga upotrijebiti za opšte dobro. U tom smislu, nekoliko teza iz govora predsjednika Vlade, gospodina Duška Markovića, zaslužuje posebnu pažnju. ​Premijerova poruka istoričarima da sumiraju fakte objektivno i istinito važna je i nužna. I zaista, bilo je i ima relevantnih istorijskih studija i istraživanja ovog perioda, kao što ima i onih diletantskih, koji zbog ideološkog i nacionalnog sljepila drsko falsifikuju i očigledne činjenice.

Ovo ističem, jer je istorijska istina definitivno utvrđena- Crne Gora je bila okupirana i uništena, i tu se mora jasno podvući crta. Ipak, nakon utvrđivanja istine, slijedi jednako važan korak- tumačenje te istine, istorijskih i moralnih fenomena, ali taj zadatak pripada cijelom društvu- obrazovnom sistemu, medijima, obrazovnim, naučnim i institucijama kulture, javnim djelatnicima, umjetnicima, naučnicima.

Očekivalo bi se da predvodnici tog procesa budu crnogorski Univerziteti i Crnogorska akademija nauka i umjetnosti. Istorijska istina mora zaživjeti u svim segmentima društva. Nije teško zaključiti da posvećenost ostalih djelova društva tumačenju istorijskih istina nije dovoljno zastupljena. Dalje, stiče se utisak da se i ti nedovoljni pokušaji zasnivaju na inerciji i čak nevoljnom slijeđenju političkih inicijativa. U Crnoj Gori je 2006. godine održan referendum o državnom statusu.

Samo nekoliko godina kasnije, u Švajcarskoj je organizovan referendum o značajnom pitanju- da li sendviči u restoranima brze hrane nakon ponoći treba da budu topli, ili hladni. Ipak, svako brine svoje muke, i svakako bismo bili zadovoljniji nekom drugom situacijom, ali je, zaista, elementarna odgovornost i inteligencija pokušati barem dokučiti sopstvenu.

Sa namjerom da ne pojačava tenzije među ideološkim nasljednicima sukoba iz 1918. godine, Premijer je, uz dužnu počast žrtvama i simbolici ustanka, pozvao i na razumijevanje zabluda onih koji su, bez ikakve dileme i sumnje, bili na pogrešnoj strani istorije. Uz shvatanje uloge prvog čovjeka izvršne vlasti, ova dobronamjerna i politički odgovorna preporuka, ima i drugu stranu.

Mora se istaći potreba da se događaji nazovu pravim imenima. Državne udare i veleizdaje ne samo da ne možemo opravdavati, ne postoji niti jedan aspekt tog događaja koji nas može natjerati ni na pokušaj razumijevanja. Naprotiv, moramo ih osuđivati iznova i iznova, a najviše, naravno, zločine koji su uslijedili nakon toga. I u ovom, i u ostalim slučajevima, ne treba da učimo od regiona u kojem se istorija revidira svakih mjesec dana, nego od velikih naroda i država.

Njemci ne pokušavaju da razumiju nahođenja svojih predaka da sprovode "konačno rješenje" nad Jevrejima. Prema nekim istorijskim činjenicama i nasljeđu se mora odnositi radikalno jasno, i to ne znači produbljivanje tenzija, nego nužnost istine, bez koje nema nikakve mogućnosti spoznaje niti napretka. Pogotovo u svijetlu današnjih okolnosti, u kojim se državni udari i prevrati ponavljaju po zapanjujuće sličnoj matrici.

Možda i najvažnija i najsloženija tema svih polemika vezanih za božićni ustanak je "pokopavanje" ili prevazilaženje podjela.

Prirodno je, odgovorno i nužno da pomirenje zagovara i sprovodi vlast jedne države. Ako, ipak, sagledamo crnogorsku realnost, znakovito je da na pomirenju najviše insistiraju oni koji po njemu najviše i "kopaju", a to su predstavnici Srpske pravoslavne crkve i političkih partija srpskog nacionalističkog korpusa i njihovih medijskih eksponenata. Realan je i zaključak da svaku pruženu ruku crnogorskog nacionalnog bića, druga strana drsko i sa dubokim prezirom zloupotrijebi i odbaci. Jedna je vrsta problema to što se, zbog realnih nedostataka ukupnih crnogorskih institucionalnih i drugih kapaciteta, to pomirenje često pokušava realizovati na štetu crnogorskih nacionalnih i državnih interesa.

Da pojednostavimo stvari, raskol iz drugog svjetskog rata i pomirenje između fašista i antifašista se ne može sprovesti izjednačavanjem jednih i drugih, nego svakom vrstom osude fašista, kako se u Crnoj Gori zvanično i radi. Isto je i sa tzv. Podgoričkom skupštinom i Božićnim ustankom.

Možemo se usuditi i otići daleko- ne mora ni doći do pomirenja. Važnije je i ljekovitije doći do istine, nazvati stvari pravim imenima i osuditi izdaju. Druga vrsta problema je neutralisanje uticaja iz susjedne države Srbije, koja je već sto godina sudionik, kreator i najznačajniji izvršilac događaja o kojim je riječ. Bez ikakvih pretjerivanja se može tvrditi da su podjele o kojim je riječ, osmišljene i realizovane svim vrstama uticaja države Srbije na Crnu Goru i njen narod. To je i danas više nego očigledno. Ti uticaji su već više od sto godina negativni i presudni, strateški potkopavaju svaku mogućnost prevazilaženja podjela koje su duboko i isključivo crnogorske i tako se moraju i rješavati.

Jedini način da se odupre tim uticajima, ali i da se radi na prevazilaženju podjela je sistematično i sistemsko širenje znanja i svijesti o istorijskoj istini. Dio tog nauma i strategije su i aktivnosti koje je Vlada Crne Gore organizovala na Cetinju 6. januara, ali Vlada, uz sav uticaj i značaj koji ima, nije jedini i nije dovoljan činilac ovog složenog, vjekovnog procesa. Moguće je da, u skladu sa crnogorskom realnošću, poruke koje šalje Vlada mora poslati rezolutnije, a moguće je i da bi trebalo svi da rade svoj posao odgovornije i časnije.

Znakovito je i posebno važno što je premijer Marković na jubilej najtragičnijeg događaja naše istorije, veliki dio svog govora posvetio izazovima savremenog doba. U tom smislu, značajna je i istinita teza da se nužan udio pažnje mora posvetiti istorijskim događajima, ali da je od presudne važnosti biti spreman i odgovoriti novoj, savremenoj geopolitičkoj poziciji Crne Gore.

Ta pozicija nalaže nova promišljanja i donosi nove izazove tumačenju ukupnog crnogorskog državotvornog, nacionalnog i građanskog identiteta. Ali se u to promišljanje i djelanje moraju uključiti, opet i uvijek, svi djelovi društva. Ovom prilikom se ne govori o ekonomiji, kao najznačajnijem segmentu aktivnosti državne politike. Govori se, prije svega, o obrazovanju, ali i presudnoj ulozi kulture u najširem smislu tog pojma.

Premijer Marković je u pravu kada kaže da Crna Gora nije nikada imala ovakvu poziciju u međunarodnoj zajednici. Ali je u pravu i kada poziva na svijest o toj poziciji i odgovornosti svih da djelatno doprinesu novoj stvarnosti Crne Gore. Taj poziv je upućen i pojedincima, ali i institucijama, pred kojim je skoro pa revolucionarni poduhvat- prevazilaženje provincijalnih standarda.

Danas se identitet i kultura Crne Gore moraju dokazivati i promišljati na najznačajnijim mjestima i manifestacijama cijelog svijeta. Danas institucije kulture, nauke i obrazovanja moraju tražiti svoju poziciju u recentnim svjetskim rezultatima i dostignućima. Danas Crna Gora mora biti otvorena za znanje, kvalitet, standarde i uticaje relevantnih dometa iz cijelog svijeta, a u tome najveću odgovornost imaju crnogorske institucije, svaka u svojoj oblasti djelovanja.

Nije prvi put u crnogorskoj istoriji da crnogorsko društvo nije u stanju, ili da čak odbija, držati korak sa vizijama ili htijenjima svojih istaknutih vladara, ili pojedinaca. Neka i ta istorijska lekcija bude nauk za savremenu Crnu Goru.

Željko Sošić, reditelj

 

 

viskom 720x90

 

eSpona OTV EU

viskom 300x250

Društvo

Objavljeno: 22/03/2019
bijelo-polje-urucena-donacija-kapnograf-opstoj-bolniciOpšta bolnica u Bijelom Polju dobila je vrijednu donaciju - kapnograf, aparat za potrebe Službe za anesteziju. Donaciju za bjelopoljsku bolnicu je obezbijedila ...
eSpona
Objavljeno: 21/03/2019
u-beranama-odrzan-protestni-skup-povodom-fizickog-napada-na-igora-tomkicaNajavljeni protestni skup povodom napada na Igora Tomkića i njegovog maltretiranja održan je u Docu. Prisutnima se obratio Branislav Jokić - predsjednik Savjeta ...
eSpona
Objavljeno: 21/03/2019
oo-nsd-osudio-napad-na-tomkica-i-zatrazio-potpuno-rasvjetljavanje-incidentaPovodom napada na Igora Tomkića juče se saopštenjem za javnost oglasio OO Nove srpske demokratije (NSD) Berane. Dostavljeno saopštenje Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 21/03/2019
vlada-potpisala-ugovor-o-izgradnji-transfer-stanice-i-reciklaznog-dvorista-u-mojkovcuPovodom potpisivanja ugovora o izgradnji transfer stanice i reciklažnog dvorišta u Mojkovcu saopštenjem za javnost se oglasila Služba za odnose s javnošću Vlade ...
eSpona
Objavljeno: 20/03/2019
oo-sm-dps-berane-organizuje-skup-podrske-porodici-tomkicPovodom skupa koji organizuje u znak podrške porodici Tomkić, Savjet mladih Demokratske partije socijalista Berana javnosti se obratio putem saopštenja. ...
eSpona
Objavljeno: 20/03/2019
petnjica-zdravstvenu-ambulantu-posjeti-po-100-pacijenata-dnevno-4Zdravstvena ambulanta u Petnjici je u proteklih nekoliko dana zabilježila povećan broj pacijenata. Uglavnom se radi o pacijentima sa simptomima hroničnih oboljenja, ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2019
oo-sd-berane-najostrije-odudujemo-napad-na-tomkicaPovodom napada na imovinu i ličnost Igora Tomkića saopštenjem za javnost oglasio se OO SD Berane. Dostavljeno saopštenje Espona integralno prenosi. Najoštrije ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2019
oo-dps-berane-napad-na-tomkica-predstavlja-atak-na-vrijednosti-multikonfesionalne-i-multikulturne-crne-gore                           Povodom maltretiranja i nasilja na Igora Tomkića saopštenjem za ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2019
scekic-ovo-ne-smije-da-se-desavaPredsjednik opštine Berane Dragoslav Šćekić osudio je napad na Igora Tomkića. „Ovo ne smije da se dešava nijednom građaninu Crne Gore”, rekao je Šćekić. On je ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2019
glas-holmije-goranu-kikovicu-urucena-gramata-od-drustva-srpska-stvarPovodom dodjele gramate istoričaru Goranu Kikoviću od strane Društva za nacionalnu kulturu I obrazovanje “Srpska stvar” iz Beograda saopštenjem se oglasio časopis ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2019
spalevic-za-130-godina-biogradsko-jezero-moze-nestatiProf. dr Velibor Spalević sa Odsjeka za geografiju Filozofskog fakulteta Univerziteta Crne Gore tvrdi, na osnovu sopstvenih istraživanja, da će, ako se ne ...
eSpona
Objavljeno: 16/03/2019
oo-dps-berane-najostrije-osudujemo-slucaj-zlostavljanja-medu-djecomPovodom zlostavljanja maloljetne djevojčice u Beranama saopštenjem za javnost se oglasio OO DPS. Dostavljeno saopštenje Espona integralno prenosi. Opštinski ...
eSpona
Objavljeno: 14/03/2019
vlada-premijer-markovic-ispunio-obecanje-dato-porodicama-otetih-i-stradalih-crnogorskih-gradana-u-strpcimaPovodom sastanka sa predstavnicima rodbine otetih i stradalih crnogorskih građana u Štrpcima saopštenjem za javnost se oglasio Kabinet predsjednika Vlade Crne Gore. ...
eSpona
Objavljeno: 14/03/2019
bijelo-polje-potpisan-ugovor-o-izgradnji-osnovne-i-muzicke-skoleUprava javnih radova i DOO “Unipred” potpisali su ugovor o izgradnji objekta Osnovne škole “Dušan Korać” i škole za osnovno muzičko obrazovanje u Bijelom ...
eSpona
Objavljeno: 14/03/2019
kolasin-opstini-opet-prijeti-bankrot-stanjeKolašinu ponovo prijeti vraćanje u “bankrot stanje”, napisala je u otvorenom pismu Aivo Oravu - šefu Delegacije EU u Crnoj Gori, Željka Vuksanović - bivša ...
eSpona
Objavljeno: 12/03/2019
usljed-nevremena-potrosaci-u-cetiri-opstine-na-sjeveru-drzave-bili-bez-snabdijevanja-strujomPodručje više opština na sjeveru države bilo je danas i sinoć bez urednog snabdijevanja potrošača električnom energijom. Među ostalim, samo nekoliko časova nakon ...
eSpona
Objavljeno: 11/03/2019
vukadin-bozovic-imenovan-za-direktora-os-vuk-karadzicDobijenom saglasnošću ministra prosvjete, za direktora JU OŠ “Vuk Karadžić” u Beranama imenovan je Vukadin Božović. Saglasnost Damira Šehovića- ministra prosvjete, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2019
petnaestog-marta-goran-kikovic-dobija-povelju-pocasni-gradanin-opstine-nova-crnjaIstoričaru i potpredsjedniku SO Berane, Goranu Kikoviću će u petak, 15. marta biti uručena Povelja počasnog građanina Opštine Nova Crnja. Ta opština se nalazi u ...
eSpona
Objavljeno: 09/03/2019
kolasin-duplirali-iznose-za-socijalnu-pomocZa jednokratne socijalne pomoći, prema Nacrtu odluke o budžetu Opštine Kolašin, izvršna vlast je planirala ove godine da potroši 14.000 eura, što je duplo više nego ...
eSpona
Objavljeno: 08/03/2019
pljevlja-rtv-emituje-eksperimentalni-programTelevizija Pljevlja počela je emitovanje eksperimentalnog programa, devet mjeseci nakon što su u maju prošle godine izgorjele prostorije i oprema lokalnog javnog ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2019
povodom-smrti-nikole-nikice-vujadinovica-odrzana-komemorativna-sjednicaPovodom smrti Nikole - Nikice Vujedinovića - istaknutog sportskog i društvenog radnika, utemeljivača stonog tenisa u Beranama i Crnoj Gori, jutros je u ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2019
uskoro-nastavak-radova-na-putu-petnjica-beraneGeometri građevinske firme Bemax, ovih dana su na terenu. Oni na putnom pravcu Polica – Budimlja snimaju teren radi eksproprijacije koju je neophodno obaviti, kako ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2019
javni-poziv-za-ucesce-u-projektu-kada-znas-mozes-lako-do-euPovodom realizacije projekta “Kada znaš, možeš lako do EU”, Javnim pozivom se ogalsila NVO “Sjeverna zemlja”. Dostavljeni Poziv Espona integralno prenosi. NVO ...
eSpona
Objavljeno: 05/03/2019
rozaje-dobija-nove-uliceUprava javnih radova ugovorila je nastavak rekonstrukcije gradskih saobraćajnica u opštini Rožaje, koja će biti finansirana sredstvima iz kapitalnog ...
eSpona
Objavljeno: 04/03/2019
saglasnost-za-direktore-skola-dobili-zarko-raicevic-milutin-golubovic-i-boban-dosljakDobijenom saglasnošću ministra prosvjete imenovana su još dva direktora beranskih osnovnih i srednjih škola, kao i jedna za vršioca dužnosti. U proceduri je izbor i ...
eSpona
Objavljeno: 02/03/2019
bijelo-polje-clanovi-dackog-parlamenta-dobrovoljno-dali-krvČlanovi Đačkog parlamenta Elektro ekonomske škole u Bijelom Polju, dobrovoljno su dali krv. Tako su. demonstrirajući humanizam, ti mladi ljudi položili jedan od ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2019
bijelo-polje-dobija-bazenNakon što je lokalna Direkcija za izgradnju i investicije dobila urbanističko-tehničke uslove i na tenderu izabrala projektanta i revidenta, priča o izgradnji ...
eSpona
Objavljeno: 28/02/2019
u-crnoj-gori-pozitivan-prirodni-prirastaj-u-beranama-i-tokom-2018-vise-umrlih-nego-rodenihU 2018. godini Crna Gora je imala pozitivan prirodni priraštaj, ali je biološko pražnjenje sjevera nastavljeno i prošle godine. Tako je negativan prirodni priraštaj ...
eSpona
Objavljeno: 28/02/2019
ministarstvo-ponovo-trazi-dopunu-od-opstine-pljevlja-za-izgradnju-toplaneOpština Pljevlja ponovo je Ministarstvu održivog razvoja i turizma sredinom januara dostavila nepotpun zahtjev za izdavanje građevinske dozvole za izgradnju gradske ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2019
vecina-opstina-ne-objavljuje-kljucnu-budzetsku-dokumentacijuNovi Zakon o finansiranju lokalne samouprave, koji je donio niz novina u pogledu obaveza opština da u toku godine izvještavaju i Skupštinu opštine i javnost o tome ...
eSpona
Objavljeno: 26/02/2019
onur-babaic-imenovan-za-direktora-univerzitetskog-centra-u-beranamaRješenjem ministra prosvjete, za direktora JU „Dom učenika i studenata Berane“ imenovan je Onur Babaić. Rješenje o njegovom imenovanju ministar Damir Šehović je već ...
eSpona
Objavljeno: 26/02/2019
bijelo-polje-odrzana-tribina-u-borbi-protiv-korupcijeU Bijelom Polju je održana tribina na temu kako se odlučiti i prijaviti slučajeve korupcije. Organizator tribine, koja je održana u sali Opštine, je bila NVO ...
eSpona
Objavljeno: 24/02/2019
kolasin-vandali-ponovo-haraju-setalistem-pored-tareKolašinsko šetalište pored Tare ponovo je bilo na meti vandala, a ovog puta oštećena je rasvjeta. Polomljeno je više od 10 svjetiljki, pa se pretpostavlja da je ...
eSpona
Objavljeno: 23/02/2019
bjelopoljci-nastavili-sa-kampanjom-spasi-zivot-daruj-krvU organizaciji Dobrovoljnih davaoca krvi Bijelog Polja, prije dva dana je u Opštoj bolnici u tom gradu održana treća po redu akcija davanja krvi. Tako je ...
eSpona
Objavljeno: 22/02/2019
umro-je-milenko-pantovic-bivsi-predsjednik-beranske-opstineNakon kraće i teške bolesti u Beogradu je umro Milenko Pantović (75) - istaknuti društveno-politički radnik iz Berana. Pokojni Pantović biće sahranjen u nedjelju, ...
eSpona
Objavljeno: 22/02/2019
petnjica-otvoreni-izgradeni-sportski-tereniMinistar sporta i mladih Nikola Janović i Samir Agović- predsjednik Opštine Petnjica, juče su svečano otvorili novoizgrađene sportske terene u mjestu Godočelje, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2019
ponisten-tender-za-idejno-rjesenje-autoputa-od-andrijevice-do-boljaraKomisija za kontrolu postupka javnih nabavki poništila je, po službenoj dužnosti, nabavku usluge izrade idejnog rješenja dionice autoputa ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2019
pljevlja-od-gradske-pijace-ostala-pustinjaGradska pijaca u Pljevljima je orunula i nefunkcionalna i sve je manje pristupačna građanima i trgovcima, a na zelenoj pijaci gotovo da nema nijednog većeg ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2019
andrijana-vucetic-obadovic-nova-direktorica-muzicke-skole-u-beranamaProfesorica Andrijana Vučetić Obadović je nova direktorica Muzičke škole u Beranama. Ona će na toj funkciji naslijediti Marselu Kastratović, koja je tu dužnost ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2019
otvorene-prostorije-omladinskog-klubaRenovirane prostorije Omladinskog kluba u Beranama danas su svečano otvorene. Prostorije se nalaze u objektu Stadiona malih sportova, a svečano su ih otvorili ...
eSpona
Objavljeno: 19/02/2019
tokom-2018-godine-najmanje-razvoda-bilo-na-sjeveru-drzaveTokom protekle godine u Crnoj Gori sklopljeno je ukupno 3.207 brakova, dok su se razvela 693 para, pokazuju najnoviji podaci Monstata. To znači da se u odnosu na ...
eSpona
Objavljeno: 18/02/2019
potpisan-ugovor-o-rekonstrukciji-puteva-u-gusinjuUprava javnih radova potpisala je ugovore sa domaćim firmama u vrijednosti od skoro 200.000 eura, za poboljšanje kvaliteta putne infrastrukture u Gusinju i ...
eSpona
Objavljeno: 17/02/2019
u-petnjici-angazovani-na-regulaciji-popce-i-otpadnih-vodaU petnjičkoj lokalnoj upravi intezivno se radi na pripremi izrade projektne dokumentacije za obaloutvrdu rijeke Popče i izradu projektne dokumentacije za otpadne ...
eSpona
Objavljeno: 17/02/2019
bjelopoljke-plesale-protiv-nasilja-nad-zenamaU okviru manifestacije ''Milijarda pleše'', koja promoviše bobru protiv nasilja nad ženama, Bjelopoljke su učestvujući u plesu, dale doprinos toj globalnoj akciji. ...
eSpona
Objavljeno: 16/02/2019
u-bijelom-polju-otvorena-kancelarija-za-besplatnu-pravnu-pomocPovodom realizacije projekta „Jačanje sistema besplatne pravne pomoći u Opštini Bijelo Polje“, saopštenjem se oglasila NVO „Evropski omladinski centar Crne Gore“. ...
eSpona
Objavljeno: 15/02/2019
u-pljevljima-ce-da-ruse-dotrajale-kuceOpština Pljevlja pokrenuće procedure uklanjanja dotrajalih kuća i privremenih objekata, koji ruže izgled grada i predstavljaju opasnost za prolaznike. To je najavio ...
eSpona
Objavljeno: 14/02/2019
petnjica-posljednji-snijeg-izazvao-problem-gradanimaSnijeg koji je preksinoć padao na području petnjičke opštine, izazvao je brojne problem građanima Bihora. Usljed pada stabala na puteve, nekoliko njih juče je bilo ...
eSpona
Objavljeno: 14/02/2019
sest-domova-zdravlja-sa-sjevera-drzave-nije-imalo-donacijeOko milion eura vrijednost je opreme, materijala, aparata i ljekova koje su crnogorske zdravstvene ustanove dobile tokom 2018. godine. Prema podacima Ministarstva ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
u-plavu-i-gusinju-odrzana-skola-vocarstvaU okviru Zimske škole poljoprivrede koju tradicionalno organizuje Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, predstavnici Odjeljenja za savjetodavne poslove u ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
bjelopoljci-dobrovoljno-davali-krvPredstavnici Crkvene opštine i Bratstva pravoslavne omladime učestvovali su u akciji dobrovoljnog davanja krvi. Akcija je obavljena u Opštoj bolnici u Bijelom ...
eSpona