Ante MarkovicReforme koje je u bivšoj SFRJ sprovodio Ante Marković krajem osamdesetih godina prošlog vijeka, nakon vijesti o njegovoj smrti, bile su tema medija u svim bivšim republikama, danas nezavisnim državama. “Espona” integralno prenosi jedan od tekstova, objavljen 28. novembra 2011. godine.

Brzina i uspeh njegovih ekonomskih reformi zadivili su ne samo građane, već i mnoge u svetu, ali je neoborivi bedem na njegovom putu bila politika.

Kada je u martu 1989. preuzeo poziciju predsednika SIV-a (savezne vlade) Ante Marković se suočio sa teškom situacijom. Jugoslavija se raspadala, nacionalizam je bujao, a ekonomija među najgorima u Evropi. Imala je jednu od najvećih inflacija i najnižih produktivnosti.

I SIV pod predsedništvomBranka Mikulića je uvideo da se u ekonomiji mora učiniti radikalan potez, ali je tek Marković pokazao odlučnost da to učini.

Uočio je da je komunističkoj iluziji došao kraj i da ekonomiju mora prilagoditi zakonima tržišta.

Krenuo je u tranziciju. Od marta do decembra 1989. godine SIV je predložio a savezna Skupština usvojila niz reformskih zakona.

Omogućeno je otvaranje tržišta novca, kapitala i radne snage. Sprovedena je deregulacija i u oktobru 1989. godine oko 90 odsto uvoza je liberalizovano.

Marković je znao da će tranzicija doneti i negativne efekte. Smatrao je da će zbog liberalizacije oko 20 odsto radne snage ostati bez posla, ali da će njegova vlada uraditi kvalitetan socijalni program.

Za to i za nove investicije bila je neophodna pomoć najvećih svetskih kreditora i političkih faktora. Zbog toga je početkom oktobra 1989. posetio SAD.

Partnerima je objasnio da je cilj njegove vlade deregulacija tržišta, pluralizam vlasništva, zaštita čovekove ličnosti i sloboda. Od predsednika Buša je tražio da podstakne američke investitore da ulažu u Jugoslaviju, što je Buš podržao.

Ante Markovic i Bus

Pregovarači iz MMF-a su insistirali na sprovođenju antiinflatornog programa, strukturnom ekonomskom prilagođavanju, zaustavljanju javne potrošnje i održavanju realnog kursa dinara i realnih kamatnih stopa. 

MMF je obećao da će, ukoliko se sprovedu ove reforme, odobriti kredit Jugoslaviji.

Ohrabren rezultatima, Marković je 18. decembra 1989. Skupštini Jugoslavije podnio ekspoze u kojem je naveo pravce ekonomske i političke reforme i mehanizme kojima će to ostvariti.

Ukazao je da je došao kraj društvenom vlasništvu, da se otvara proces privatizacije i da strani investitori imaju jednake uslove kao i domaći preduzetnici.

Predložio je da se u federalnom budžetu za prvu godinu reforme obezbedi 100 miliona dolara za socijalnu sigurnost radnika koji ostanu bez posla, otvaranje novih radnih mjesta, prekvalifikaciju i dokvalifikaciju, i oko 50 miliona dolara za provođenje programa za zaštitu socijalno ugroženog stanovništva.

Marković je smatrao da mu treba 4-5 godina za realizaciju ovog programa i da će njegove dobrobiti osetiti svi.

Zbog toga je naveo da je cilj tržišne ekonomije i demokratske države izgradnja novog tipa socijalističkog društva.

Najveće čudo je bilo to što je samo mesec dana nakon usvajanja, reforma počela da daje rezultate.

Sa stranim partnerima je sklopljeno 555 ugovora, vrednih oko 600 miliona nemačkih maraka.

U martu 1990. godine Marković je najavio stvaranje agencija za mala i srednja preduzeća i preduzetništvo u okviru kojih će se odvijati prestrukturiranje privrede, potom osnivanje konsalting istraživačkih, inženjerskih i finansijsko-bankarskih institucija.

Do sredine marta 1990. godine u Jugoslaviji je 292.000 privatnika formiralo svoja preduzeća.

Markoviću je bila neophodna politička podrška i stabilna Jugoslavija. U Jugoslaviju je verovao iako je sve ukazivalo na to da je ona došla do kraja. 

SFRJ novac 1991Apelovao je na političare da se okanu nacionalizma i da gledaju u budućnost. Na kraju svog ekspozea u Skupštini je izjavio:

„Danas su, čitavi regioni – čija je povijest bogata međusobnim ratovima i razaranjima – u zajednici bogatih i civiliziranih naroda koji se ne odriču svoje povijesti i svojih posebnosti, ali žive zajedno, zajednički okrenuti budućnosti, prednostima ekonomskog povezivanja i kulturnog prožimanja“.

"Zar mi to isto nismo učinili 1941. godine u zajedničkoj borbi za goli život, za punu nacionalnu ravnopravnost? Treba li da vratimo točak istorije nazad i da platimo cenu koju smo već platili?! Zablude ćemo plaćati siromaštvom, trovanjem duha i položajem daleke periferije u Evropi... "

"Usmjerimo se zato na izgradnju društva u kom će građanin imati sva prava primjerena suvremenom demokratskom društvu zajednici ravnopravnih naroda u kojoj nijedan od njih neće tražiti primat zbog historijskih, ekonomskih, ili kulturnih ili bilo kojih drugih razloga, kako bi svaki građanin u bilo kom dijelu zemlje imao osjećaj punopravnog građanina, jednako poštovan u svom ljudskom i nacionalnom identitetu".

Na ovaj apel se niko nije odazvao, a u januaru 1990. na 14. kongresu raspao se SKJ.

Marković ni tada nije verovao da je kraj. Pred delegatima kongresa je izjavio: „Bez obzira što se ovde dogodilo, mi idemo dalje. Privreda mora dobiti samostalnost i tu politika nema više šta da traži. Jugoslavija će funkcionisati i dalje".

Pošto je uvideo da sa takvim političarima neće puno postići odlučio je da formira političku stranku i da na izborima od građana dobije podršku.

Sa istomišljenicima iz SIV-a održao je naKozari 29. jula 1990. godine osnivački skupSaveza reformskih snaga Jugoslavije. 

Marković je naveo da Jugoslavija u privrednom smislu nikada nije stajala bolje, ali da treba još dosta rada i demokratije kako bi se nesposobni skinuli sa upravljačkih mesta.

Izjavio je: „Nije bitno da li će negdje pobijediti jedna ili druga stranka, već da se naš sistem reformi ne može dovoditi u pitanje. Razgovarali smo sa svim republičkim rukovodstvima, kazali im: ako nijeste za Jugoslaviju, recite to da se ne mučimo. Svi su rekli da su za Jugoslaviju".

Marković je zakasnio na izbore uHrvatskoj i Sloveniji, dok je izbore izgubio u ostalim republikama. Uzalud je bilo to što je njegov program doveo do poboljšanja standarda.

Građani su glasali za mračne ideologije umesto za evropski program. Za to ni danas nema racionalnog objašnjenja. Marković je htio da uvede evropske vrednosti.

Zbog toga su ga 1990. godine udruženi komunisti i četnici u Crnoj Gori nazvali ustašom.

eSpona OTV EU

Ex YU:

Objavljeno: 03/03/2018
antonelo-riva-jugoslavija-1991-najveci-evropski-kosarkaski-tim-svih-vremenaJedan od najboljih italijanskih košarkaša svih vremena Antonelo Riva smatra da je jugoslovenska reprezentacija iz 1991. najbolja evropska ekipa svih vremena. Rivinu ...
eSpona
Objavljeno: 10/02/2018
zoi-1984-najveci-dogadaj-bivse-sfrjU četvrtak, osmog februara, navršile su se 34 godine od kada su na stadionu Koševo, otvorene su 14. Zimske olimpijske igre u Sarajevu. Mondo rs je povodom ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2018
ako-bi-danas-izgledala-nova-jugoslavijaDžozef Pisneti objavio je na Jutjubu analizu u kojoj se zapitao „šta bi bilo kad bi bilo“ i kako bi danas izgledala obnovljena i ujedinjena Jugoslavija. Odmah na ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2018
klark-stvaranje-nove-jugoslavije-ali-sa-jos-jednom-clanicomBK TV news prenio je intervju Nila Klarka- poznatog novinara iz Velike Britanije, datog “Sputnjiku”, koji je za rješenje problema država nasljednica bivše SFRJ ...
eSpona
Objavljeno: 06/01/2018
bregovic-jugoslavija-je-propala-a-mi-bolji-period-nemamoBeogradski Blic nedavno je objavio razgovor sa Goranom Bregovićem u kojem je čuveni vođa kultnog Bijelog dugmeta govorio o nekadašnjoj grupi, Emiru Kusturici, ...
eSpona
Objavljeno: 31/12/2017
dame-koje-su-pojavom-ostavile-trag-u-bivsoj-jugoslavijiBile su oličenje ženske ljepote i seks simboli, piše u tekstu koji je prenijela “Nostalgija”. Objavljeni tekst Espona integralno prenosi. Mi vam u nastavku ...
eSpona
Objavljeno: 10/12/2017
sta-su-rekli-o-jugoslaviji-sanja-dolezal-arsen-dedic-ljubisa-samardzic-dragan-dzajic-arneric-sidran-osim-bazdarevic-zivojinovicPortal NOSTALGIJA je nedavno prenio izjave nekih od javnih ličnosti sa prostora bivše SFRJ koji su govorili o toj zajedničkoj nam državi i njihovom sjećanju na nju. ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2017
srdan-milosevic-jugoslavija-je-omogucila-da-svi-identiteti-slobodno-postojeRadio Slobodna Evropa prenio je intervju lista “Dani” sa Srđanom Miloševićem - beogradskim istoričarom, koji je odgovarao na pitanja vezana za bivšu SFRJ, ...
eSpona
Objavljeno: 18/11/2017
u-vrijeme-jugoslavije-nije-se-pitalo-za-nacionalnost-ljudi-su-se-dijelili-po-karakternim-osobinamaSjeta onih koji se i danas sjećaju bivše SFRJ predstavljala je temu portal SFRJugoslavija koji je objavio tekst o mogućim razlozima zbog čega i danas ta ...
eSpona
Objavljeno: 11/11/2017
enes-beslagic-kakav-rat-ne-mozes-biti-konj-dva-putaGlumac iz Bosne i Hercegovine, Enis Bešlagić je gostujući u emisiji “Presing” odgovarao i na pitanja kako on vidi bivšu Jugoslaviju. Njegove odgovore ...
eSpona
Objavljeno: 04/11/2017
draskovic-dok-smo-bili-u-jugoslaviji-imali-smo-perspektivu-balkanske-amerikeAgencija Anadolija emitovala je razgovor sa Vukom Draškovićem - književnikom i predsjednikom Srpskog pokreta obnove (SPO), koji je prenio Portal TVCG, o njegovom ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2017
josip-pejakovic-kako-da-prihvatim-macehu-jad-i-bijedu-koju-nam-nude-u-ovim-drzavicamaPovodom otvaranja dvadesetog Festivala komedije u Sarajevu, Agencija Fena je objavila intervju sa Josipom Pejakovićem, čuvenom glumačkom veličinom bivpe SFRJ u ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2017
zivot-u-titovoj-sfrj-kad-je-radnik-bio-gospodinOsvrt na nekadašnji život zaposlenih, njihova prava i obaveze prije godinu dana su našli svoje mjesto na stranicama “Mega Vijesti”. Objavljeni tekst Espona ...
eSpona
Objavljeno: 30/09/2017
posljednja-jugoslovenska-kosarkaska-generacija-emotivno-obiljezila-tridesetogodisnjicu-od-osvajanja-zlatne-medalje-u-bormijuPovodom premijernog prikazivanja dokumentarnog filma “250 stepenika” posvećenog posljednjoj, velikoj, generaciji košarkaške reprezentacije bivše SFRJ u beogradskom ...
eSpona
Objavljeno: 24/09/2017
esma-redzepova-postali-smo-gradani-drugog-redaPortal SFRJugoslavija objavio je rezgovor sa Esmom Redžepovom - čuvenom muzičkom zvijezdom bivše SFRJ, koja je u razgovoru iznijela svoje mišljenje o razlikama ...
eSpona
Objavljeno: 17/09/2017
bjelogrlic-roden-sam-u-jugoslaviji-i-umrijecu-u-jugoslavijiJedna od najvećih filmskih zvijezda na prostoru bivše SFRJ nedavno je dao intervju sarajevskim medijima u kojem je govorio, između ostalog, o svom odnosu prema toj ...
eSpona
Objavljeno: 03/09/2017
radko-polic-ne-menjam-zastave-kao-prljave-gaceJedan od najpoznatijih jugoslovenskih glumaca, Radko Polič, u izjavi datoj novinaru Aleksandru Nikoliću govorio je o SFRJ, njegovom današnjem vezivanju za tu ...
eSpona
Objavljeno: 13/08/2017
jugoslavija-i-samoupravljanje-su-bili-drzava-i-sistem-ispred-svog-vremenaAnaliza portala Radiosarajevo.ba bavila se nekadašnjim sistemom samoupravljanja u bivšoj SFRJ podsjećajući na neke od detalja sistema koji je obilježio jedan period ...
eSpona
Objavljeno: 23/07/2017
velt-eu-bi-novu-mini-jugoslavijuPovodom samita u Trstu koji je okupio lidere zemalja Zapadnog Balkana, njemački list "Velt" objavio je da "EU na Balkanu želi da stvori novu mini ...
eSpona
Objavljeno: 15/07/2017
vedrana-rudan-sjecate-li-se-jugoslavije-nije-bilo-droge-ni-20-satnog-radnog-vremenaPitanje “Sjećate li se Jugoslavije” i podsjećanje na neka od obilježja života iz vremena bivše SFRJ, predstavlja razmišljanja i viđenje Vedrane Rudan- ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2017
jugoslovenstvo-poslije-svegaPitanje “Zašto se ćuti o Jugoslaviji?” predstavljalo je temu o kojoj su debitovali intelektualci sa prostora bivše SFRJ. Njihova razmišljanja objavio je Portal ...
eSpona
Objavljeno: 25/06/2017
nikola-kojo-ponosan-sam-sto-pripadam-generaciji-koja-se-osjacala-kao-gradani-svijetaPoznati glumac Nikola Kojo često ističe da je bilo dobro biti zajedno, u Jugoslaviji. Nedavno je njegovu izjavu o tom vremenu i zemlji objavio “Danas”, koju ...
eSpona
Objavljeno: 11/06/2017
markovina-jugonostalgija-zivi-jer-se-ne-vidi-bolja-buducnostHrvatski istoričar Dragan Markovina nedavno je dao intervju Radiju Slobodna Evropa u kojem je odgovarao na pitanja vezana za bivšu SFRJ dao svoje mišljenje zašto u ...
eSpona
Objavljeno: 07/06/2017
dvadeset-i-cetiri-godine-su-od-smrti-drazena-petrovicaDanas su se navršile 24 godine od smrti Dražena Petrovića, zvanično najboljeg evropskog košarkaša u istoriji. Košarkaški Mocart, “bijeli Medžik”, kako su ga ...
eSpona
Objavljeno: 27/05/2017
drugi-dio-price-o-marijanu-benesu-jugoslovenskom-rokijuNedavno je Portal SFRJugoslavija objavio intervju, nastavak priče sa, kako je najavljeno, jugoslovenskim Rokijem - jednim od naših najslavnijih bokserskih imena, ...
eSpona
Objavljeno: 21/05/2017
gligorov-za-spas-jugoslavije-nadeno-nam-je-da-odmah-postanemo-clanica-eu-i-pet-i-po-milijardi-dolara-pomociPrvi predsjednik nezavisne Makedonije i dugogodišnji član Predsjedništva bivše SFRJ, pokojni Kiro Gligorov gostujući na HTV-u izjavio je 2007. godine šta je sve ...
eSpona
Objavljeno: 18/05/2017
navrsile-su-se-24-godine-od-smrti-sarajevskih-romea-i-julijeTačno prije 24 godine u ratnom Sarajevu, poginuli su Admira Ismić i Boško Brkić - koji su zbog tužno završene ljubavi postali poznati širom planete kao sarajevski ...
eSpona
Objavljeno: 07/05/2017
rastko-mocnik-interes-je-bio-sacuvati-sfrjPortal SFRJ nedavno je prenio intervju Rastka Močnika, slovenačkog intelektualca i profesora Filozofskog fakulteta u Ljubljani u kojem je govorio o nekadašnjim ...
eSpona
Objavljeno: 22/04/2017
radoslav-zelenovic-jugoslavija-je-bila-eu-u-malomViđenje Jugoslavije, kao zajednice šest republika dao je Radoslav Zelenović - v.d. direktora Jugoslovenske kinoteke. Tekst objavljen na Portalu SFRJugoslavija ...
eSpona
Objavljeno: 15/04/2017
iseljenici-sa-prostora-sfrj-u-urugvaju-obnavljaju-udruzenjePovodom nedavnog obnavljanja rada Udruženja „Bratstvo“ u Urugvaju Portal Vijesti je nedavno objavio tekst o tom, nekadašnjem, jugoslovenskom udruženju, nekadašnjem ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2017
raznolikost-je-bogatstvo-predstavljena-deklaracija-o-zajednickom-jezikuNedavno je 30 stručnjaka iz različitih oblasti sa područja bivšeg srpsko-hrvatskog govornog područja u Sarajevu potpisalo Deklaraciju o zajedničkom jeziku. Espona ...
eSpona
Objavljeno: 25/03/2017
i-zavidovici-imaju-svog-srdana-aleksicaDnevni list „Blic“ nedavno je objavio priču o Refiku Višći - jednom od boraca Armije BiH koji je tokom rata spasio živote dvanaest zarobljenih Srba koje su ...
eSpona
Objavljeno: 18/03/2017
u-crnoj-gori-za-sfrj-zali-63-odsto-gradanaRezultate Regionalnog projekta “Strategija simbolične izgradnje nacije u državama Jugositočne Evrope“ nedavno je objavio Portal Vijesti, a vezani su za odnos ...
eSpona
Objavljeno: 05/03/2017
velika-kladusa-za-nas-je-vladar-tito-a-drzava-jugoslavijaDnevni beogradski list “Blic” nedavno je objavio reportažu o Velikoj Kladuši u kojoj, prema pisanju tog lista, i danas “živi” bivša SFRJ. Objavljeni tekst Blica ...
eSpona
Objavljeno: 26/02/2017
dedic-jugoslavija-je-predstavljala-sansu-za-svakog-2Čuveni jugoslovenski šansonjer, Arsen Dedić i dvadesetak godina nakon raspada bivše SFRJ sjećao se te divne zemlje. Intetrvju koji je objavio Portal SFRJugoslavija, ...
eSpona
Objavljeno: 19/02/2017
rade-serbedzija-bitange-i-kriminalci-su-unistili-divnu-jugoslavijuPortal SFRJugoslavija objavio je intervju sa našim čuvenim glumcem Radem Šerbedžijom u kojem je on, pored ostalog, govorio i o bivšoj nam zajedničkoj državi i ...
eSpona
Objavljeno: 12/02/2017
drazen-dalipagic-nestalo-je-sve-u-sto-sam-nekada-vjerovaoPortal SFRJ objavio je intervju Dražena Dalipagića - bivše košarkaške legende beogradskog Partizana i reprezentacije SFRJ, u kojem je govorio o bivšoj nam ...
eSpona
Objavljeno: 04/02/2017
beslagic-tito-je-najveci-drzavnik-ovih-prostoraJosip Broz Tito je bio najveći državnik ovih prostora, mišljenja je Enisa Bešlagića, glumca koji je 2015. godine izabran za Osobu godine u Bosni i Hercegovini. ...
eSpona
Objavljeno: 29/01/2017
ivanji-uvjeren-sam-da-je-tito-bio-licnost-stoljeca-ne-samo-u-nasim-okvirimaIvan Ivanji - novinar, pedagog, dramaturg i lični Titov prevodilac, govorio je o bivšem maršalu SFRJ i zemlji koju je on predvodio 35 godina. Njegov intervju ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2017
kovinic-kad-me-pitaju-gdje-je-cg-krenem-od-nola-i-jugeNajbolja crnogorska teniserka Danka Kovinić je odgovarajući na pitanje novinara B92 objasnila kako ljudima iz svijeta sa kojima se susrijeće objašnjava iz koje ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2017
dzinovic-tito-je-cudo-obozavao-sam-gaPortal SFRJugoslavija objvio je mišljenje Harisa Džinovića o Josipu Brozu Titu i državi koju je vodio. Džinović je od novinara dobio samo jedno pitanje na tu temu i ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2016
ante-markovic-zablude-cemo-placati-siromastvom-i-polozajem-daleke-periferije-evropeOsvrtom na čin podnošenje ostavke na mjesto posljednjeg predsjednika Saveznog izvršnog vijeća (SIV)  bivše SFRJ, Portal Analitika je podsjetila na proročansku ...
eSpona
Objavljeno: 17/12/2016
zapad-drhtao-od-sfrj-i-titaU tajnim spisima iz 1976. navodi se da su se velike sile prilično plašile vladavine Josipa Broza, koja je „opasan model za zapadnu Evropu“, objavio je „Kurir.rs“, ...
eSpona
Objavljeno: 10/12/2016
amerikanci-su-nekad-dozivljavali-jugoslaviju-kao-spektakularnu-zemljuPortal SFRJugoslavija osvrnuo se na neka od zapažanja američkih medija o bivšoj SFRJ, prenoseći viđenja Magazina “Time” i novinarske ekipe televizijske mreže CBS. ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2016
dejan-karaklajic-danas-nema-politicara-kakav-je-bio-titoReditelj Dejan Karaklajić, nakon tridesetak godina života u inostranstvu vratio se u Srbiju, a njegovo mišljenje o nekadašnjem Predsjedniku države i bivšoj SFRJ ...
eSpona
Objavljeno: 29/11/2016
bilo-nekad-29-novembar-praznik-jedne-velike-i-lijepe-drzaveDanas se navršavaju 73 godine od Drugog zasijedanja Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) održanog u Jajcu, na kome je donijeta odluka o ...
eSpona
Objavljeno: 20/11/2016
ivan-ivackovic-zivot-to-je-bila-najveca-vrijednost-jugoslavijeOsvrt na promocije knjige “Kako smo propevali: Jugoslavija i njena muzika” i reakcije na tu knjigu inspirisali su Ivana Ivačkovića - autora knjige, da u intervjuu ...
eSpona
Objavljeno: 12/11/2016
od-sfrj-do-nezavisnosti-sa-15-na-145-milijardi-dolara-dugaPortal SFRJuguslavija objavio je tekst o zaduženosti bivše nam zajedničke države, SFRJ, u periodu njenog raspada, upore]ujući gdje su danas, 25 godina nakon toga, ...
eSpona
Objavljeno: 06/11/2016
hadzibegic-da-sam-pogodio-penal-ne-bi-bilo-rata-u-jugoslavijiNekadašnji reprezentativac Jugoslavije Faruk Hadžibegić je rekao da ne bi bilo rata u bivšoj nam državi da je on dao gol u penal seriji u četvrtfinalu Mundijala u ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2016
furlan-ustastvo-se-rehabilitira-jos-od-1991-godinePortal SFRJugoslavija objavio je intervju sa Mirom Furlan- jednom od ikona filmske umjetnosti u bivšoj SFRJ, u kojem je glumica govorila o životu u Sjedinjenim ...
eSpona