Kiro GligorovPrvi predsjednik nezavisne Makedonije i dugogodišnji član Predsjedništva bivše SFRJ, pokojni Kiro Gligorov gostujući na HTV-u izjavio je 2007. godine šta je sve Evropska zajednica (EZ) 1991. godine nudila predsjednicima republika bivše SFRJ kako bi se očuvao neki vid zajedništva i izbjegao rat. Nedavno je beogradski „Blic“ obnovio Gligorovu izjavu staru deset godina. Espona integralno prenosi objavljeni tekst.

Na petnaestogodišnjicu raspada Jugoslavije u januaru 2007. godine bivši predsednik Makedonije Kiro Gligorov govorio je o tome kako rat mogao da bude izbegnut, da nije bilo sujete i ličnih ambicija lidera Srbije i Hrvatske Slobodana Miloševića i Franje Truđmana.

Slične navode mogli smo i pre i posle toga da čujemo od raznih svedoka rasturanja bivše Jugoslavije, ali i inostranih političara i analitičara. I često se postavljalo pitanje šta bi bilo da su predsednici republika tada prihvatili čuvenu ponudu za brzi ulazak u EU i pomoć od pet milijardi, piše beogradski “Nedeljnik”. 

Da li je plan koji je u Beograd donela "evropska trojka" zaista mogao da spasi zajedničku državu od građanskog rata i okrene istoriju ovih prostora u nekom drugom pravcu? Mnogi učesnici tih događaja bi godinama kasnije rekli kako to "nije bila ozbiljna ponuda".

Prema svedočenju Kire Gligorova, pred samo rasturanje Jugoslavije kao poslednji pokušaj da ne dođe do rata između republika u Beograd je došla "trojka iz Evropske zajednice". Žak Delor, predsednik Evropske komisije, Hans Van den Bruk i ministar inostranih poslova Luksemburga Žak Santer, iz zemlje koja je u tom trenutku presedavala. Okupili su članove predsedništva i izabrane predsednike republika, kako bi im izneli plan.

Žak Delor je pročitao predlog koji je bio usaglašen na Ministarskom savetu EU. "Prvo, političkom odlukom Jugoslavija će biti odmah primljena u EU. Drugo, da uspe reforma Ante Markovića, dobićete iz budžeta EU pet i po milijardi dolara", rekao nam je Delor. A onda se pokazao sav nerazuman odnos između predsednika republika - ako jedan kaže A, drugi kaže B” ispričao je Gligorov pre nešto više od decenije.

On je istakao da oseća deo odgovornosti jer je bio u tom timu.

Gligorov: Nikako nismo mogli da se sporazumemo

Kiro Gligorov 1Nismo mogli nikako da se sporazumemo. Da nije moralo baš sve da se uništi što je bilo u bivšoj Jugoslaviji. Ja ne spadam među one ljude koji smatraju da je sve što je bilo u bivšoj Jugoslaviji bilo pogrešno i loše. Ima i rezultata. I te stvari treba odvajati. Delor nam je tada, takođe rekao da svaka republika koja želi da bude nezavisna treba da ide na referendum, i ako to potvrdi narod biće primljena u UN”, rekao je Gligorov.

Uglavnom se ponuda iz EU tumačila kao ponuda koja bi pratila i konfederalno uređenje države, a Gligorov je posvedočio da je postojala i inicijalna ideja o referendumima za nezavisnost republika.

Prema svedočenju pokojnog predsednika Makedonije, dvojica predsednika Srbije i Hrvatske nisu prihvatili Delorov plan.

Javio se Milošević i rekao: 'Ja smatram da treba da stvorimo čvrstu i modernu federaciju sa centrom u Beogradu'. Potom se javio i Tuđman i rekao: 'Ja osećam da imam istorijsku misiju da obnovimo hrvatsko kraljevstvo. Mi smo imali državu, i sad je treba obnoviti. I drugo me ne interesuje'. A onda jadni Alija Izetbegović kaže: 'Molim vas nemojte tako, hajde da prihvatimo kao osnovu za razgovor, pa će tu biti sugestija raznih. A ako toga ne bude u Bosni će biti krvi do kolena', prisetio se Gligorov susreta sa evropskom trojkom.

Svima bi bilo bolje da nije bilo raspada

Da je taj plan prihvaćen, smatrao je bivši predsednik Makedonije, stvari na Balkanu krenule bi u posve drugom pravcu.

"Da je bivša Jugoslavija ostala cela izbegavši pogubne ratove devedesetih i ušla u Evropsku uniju, ne samo da bi ljudima u regionu bilo bolje, već bi i Evropska unija bila bolja", bio je zaključak projekta saradnika Nemačkog društva za spoljnu politiku (DGAP) Kornelijusa Adebara koji je razmotrio šta bi bilo da je Evropska unija uložila veće napore, pre svega finansijskim podsticajima, u opstanak Jugoslavije i njeno primanje u svoje članstvo.

Međutim još jedan od ljudi koji su bili prisutni na sastanku sa evropskom trojkom, bivši slovenački predsednik Milan Kučan, smatra da je međunarodna zajednica za vreme jugoslovenske krize činila pogrešne korake.

Kučan je ocenio da je međunarodna zajednica počelo prekasno da se bavi jugoslovenskom krizom i da iz današnje istorijske logike Jugoslavija nije imala perspektivu.

SAD i Evropska unija su pokušali da spasu Jugoslaviju i u trenutku kada je bilo jasno da su unutrašnje protivrečnosti i dezintegracioni procesi otišli predaleko, tako da država u kojoj neki narodi nisu videli svoju budućnost faktički više nije postojala”, rekao je Kučan.

Kučan: Ekonomske reforme nisu bile dovoljne

jugoslavija zastava jarbolNa pitanje da li bi novac u iznosu od 5,5 milijardi dolara koje je ponudila evropska trojka, kao i pridruženo članstvo Jugoslavije u EU, neposredno pre proglašenja slovenačke nezavinosti spasilo SFRJ od raspadanja, Kučan je rekao da je uveren da to ne bi pomoglo.

Krajem maja 1991. godine u Beograd su došli Žak Delor, tadašnji predstavnik Evropske komisije, i Žak Santer, koji je predsedavao Evropskom zajednicom, zabrinuti zbog stanja u Jugoslaviji, koje se dodatno zaoštrilo jer Stipe Mesić nije izabran u Predsedništvo SFRJ. Za sprovođenje reformi oni su ponudili finansijsku podršku, a reforme su bile i uslov za početak pregovora o pridruživanju Jugoslavije Evropskoj zajednici”, rekao je Kučan.

On je naveo da je ponuda odbijena jer su zaoštreni odnosi u Jugoslaviji tražili mnogo više od ekonomskih reformi, a to su duboke političke reforme i novi dogovor jugoslovenskih republika u definisanju smisla i principa zajedničkog života, oblika i funkcionisanja u zajedničkoj državi.

Bio je potreban sporazum koji bi garantovao potpunu ravnopravnost naroda Jugoslavije i dosledno poštovanje ljudskih prava. Milijarde dolara nisu mogle biti zamena za nesposobnost i nepripremljenost političkih rukovodstava za jedan takav sporazum, koji je mogao sprečiti nasilni raspad zemlje i krvavi rat”, rekao je Kučan.

 

eSpona OTV EU

viskom 300x250

Ex YU:

Objavljeno: 05/01/2019
politicki-zivot-i-smrt-ja-jesam-za-takvu-jugoslaviju-duhovnu-kulturnu-koja-bastini-humanisticku-misao-o-slobodi-i-dostojanstvu-covjeka-koja-je-kriticna-i-propitujePortal Oslobođenje.ba nedavno je objavio tekst Đorđa Krajišnika koji je o doživljaju Jugoslavije i kako je danas vidi. Objavljeni tekst Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 30/12/2018
neke-od-jugoslovenki-su-predstavljale-svjetske-simbole-zenstvenostiJugoslavija je bila prepuna prelijepih žena i velikih zvijezda za kojima su uzdisali milioni. One su bile oličenje seksepila jedne generacije. Plijenile su ...
eSpona
Objavljeno: 23/12/2018
dino-rada-o-kosarkaskom-timu-bivse-sfrj-rugali-smo-se-svimaBivši košarkaški as Jugoplastike i reprezentativac bivše SFRJ i Hrvatske, Dino Rađa u jednom od brojnih intervjua osvrnuo se i na snagu posljednje ...
eSpona
Objavljeno: 16/12/2018
rade-serbedzija-jugoslavija-je-bila-zemlja-u-kojoj-sam-prozivio-srecno-djetinjstvo-i-mladostU jednom od svojih brojnih intervjua u kojima je govorio o bivšoj SFRJ, naš poznati glumac Rade Šerbedžija je kazao da je to bila srećna zemlja.Objavljeni intervju ...
eSpona
Objavljeno: 09/12/2018
dusko-vujosevic-raspad-jugoslavije-smatram-najvecom-tragedijom-u-svom-zivotuPortal “Novosti” obavio je razgovor sa Duškom Vujoševićem - jednim od naših najboljih košarkaških trenera, o bivšoj SFRJ I kakvu ju je on vidio, ali i kako je se ...
eSpona
Objavljeno: 01/12/2018
ljubav-beogradanke-i-sarajlije-kao-nova-etapa-titovog-nasledaNedavno je Aleksandar Miladinović - novinar BBC-a, priredio priču o mladiću i djevojci iz Sarajeva i Beograda koji planiraju zajednički život. Priču objavljenu u ...
eSpona
Objavljeno: 25/11/2018
sfrj-predstavlja-kost-u-grlu-povampirenim-nacionalistimaOsvrt na neka od ostvarenja bivše SFRJ nedavno je predstavljao jednu od tema Al Jazeera Balkans. Teks Tomislava Markovića objavljen u tom mediju Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 17/11/2018
titova-jugoslavija-je-vrhunac-civilizacije-nasih-narodaJedno od najvećih rediteljskih imena sa prostora bivše SFRJ, Lordan Zafranović, u svom viđenju pojave nacionalizma, raspadu bivše zajedničke države, periodu njenog ...
eSpona
Objavljeno: 11/11/2018
habermas-jugoslavija-je-bila-divan-projekat-3Jedan od najpoznatijih filozofa svijeta, Jirgen Habermas osvrnuo se i na postojanje bivše SFRJ. Na blogu SFRJugoslavija prenešena je njegova izjava o toj bivšoj nam ...
eSpona
Objavljeno: 04/11/2018
krizaj-ja-sam-nepopravljivi-jugonostalgicarPortal SFRJ prenio je izjavu Bojana Križaja, najboljeg slalomaša bivše SFRJ svih vremena kojom je on iznio svoje mišljenje o bivšoj nam zajedničkoj državi i ...
eSpona
Objavljeno: 06/10/2018
dalipagic-nestalo-je-sve-u-sto-sam-nekada-vjerovaoPortal SFRJ objavio je intervju Dražena Dalipagića - bivše košarkaške legende beogradskog Partizana i reprezentacije SFRJ, u kojem je govorio o bivšoj zajedničkoj ...
eSpona
Objavljeno: 08/09/2018
otisao-je-marijan-benesNekadašnji veliki bokser, jedan od najvećih evropskih i jugoslovenskih boksera, nokautera, Marijan Beneš prije nekoliko dana je otišao u legendu. Nekadašnji veliki ...
eSpona
Objavljeno: 25/08/2018
mensur-do-dana-danasnjeg-ostao-sam-jugoslovenPoznati jugoslovenski glumac Irfan Mensur u prije tri godine dao je intervju za MNE magazin tokom kojeg je govorio o aktuelnom i nekadašnjem trenutku ...
eSpona
Objavljeno: 19/08/2018
gligorov-zasto-je-bivsa-sfrj-odbila-ponudu-za-brzi-ulazak-u-eu-i-5-milijardi-pomociBrojni političari, državnici i analitičari i danas daju svoje mišljenje o razlozima raspada bivše SFRJ postavljajući pitanje: Da li je ona, ipak, mogla da ...
eSpona
Objavljeno: 29/07/2018
serbedzija-bitange-i-kriminalci-unistili-nasu-divnu-jugoslavijuNaš poznati glumac, Rade Šerbedžija u intervjuu datom za Intermagazin.rs govorio je, pored ostalog, i o krvavom bratoubilačkom ratu na prostoru bivše SFRJ i raspadu ...
eSpona
Objavljeno: 08/07/2018
noc-u-kojoj-se-rodila-jugoslavijaPovodom snimanja filma „1918“ čija je tema stvaranje bivše Jugoslavije „Večernje novosti“ su objavile razgovor sa rediteljem Đorđem Kadijevićem i Božidarom ...
eSpona
Objavljeno: 04/07/2018
jugoslavija-je-bila-prva-evropska-unijaObjavljujući tekst Jasmina Agića o bivšoj zajedničkoj državi - SFRJ, Al džazira je podsjetila na nekadašnju državu nastalu kao zajedničku kuću Južnih Slovena. ...
eSpona
Objavljeno: 16/06/2018
hadzibegic-svi-smo-billi-jugosloveni-na-mundiijalu-u-italijiKapiten velike Jugoslavije na Svjetskom prvenstvu 1990. godine Faruk Hadžibegić za naš portal govorio je za Mondo.ba. o predstojećem Mundijalu u Rusiji, šansama ...
eSpona
Objavljeno: 09/06/2018
proslo-je-cetvrt-vijeka-od-kada-je-kosarka-izgubila-svog-mocartaU četvrtak, sedmog juna, navršilo se 25 godina od smrti Dražena Petrovića, zvanično najboljeg evropskog košarkaša u istoriji. Košarkaški Mocart, i ...
eSpona
Objavljeno: 02/06/2018
kojo-ovde-se-rodenjem-pripremite-da-stalno-pocinjete-od-nulePovodom rođendanskog broja lista „Danas“ novinarka Aleksandra Ćuk obavila je razgovor sa Nikolom Kojom, jednim od trenutno najtraženijih filmskih glumaca na ...
eSpona
Objavljeno: 26/05/2018
brena-u-jugoslaviji-smo-imali-manje-para-ali-smo-bili-sretniji-i-mirnije-spavaliJedna od muzičkih legendi u bivšoj SFRJ Fahreta Jahić - Lepa Brena govorila je za „Klix.ba“ o bivšoj SFRJ, njenoj karijeri i vremenu u kojem je stvorila ime i ...
eSpona
Objavljeno: 22/05/2018
jugoslavija-je-bila-ljudskijaPoznati bosansko-hercegovački glumac Josip Pejaković, kojeg, neki, prepoznaju kao jugonostalgičara, kratko se osvrnuo na bivšu zemlju, jugonostalgiju i današnje ...
eSpona
Objavljeno: 18/05/2018
cetvrt-vijeka-je-od-ubistva-sarajevskih-romea-i-julijeDanas se navršava 25. godina od kada su u ratnom Sarajevu poginuli su Admira Ismić i Boško Brkić - koji su zbog tužno završene ljubavi postali ...
eSpona
Objavljeno: 12/05/2018
furlan-iz-prljave-igre-nije-lose-ispastiJedna od najvećih glumica sa prostora bivše SFRJ, Mira Furlan prije nekoliko mjeseci, uoči beogradske premijeri drame „Dok nas smrt ne rastavi“, koju je napisala, ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
brena-zastava-sfrj-i-pjesma-jugoslovenka-odusevljavaju-i-danasLepa Brena se na koncertu u Torontu ogrnula zastavom SFRJ i naišla na odobravanje i usklike publike, objavio je beogradski Blic. Tekst o Breninom gostovanju i ...
eSpona
Objavljeno: 15/04/2018
juga-je-za-drzave-zapada-predstavljala-spektakularnu-zemljuPortal SFRJugoslavija osvrnuo se na neka od zapažanja američkih medija o bivšoj SFRJ, prenoseći viđenja Magazina “Time” i novinarske ekipe televizijske mreže CBS. ...
eSpona
Objavljeno: 08/04/2018
sedam-decenija-od-titovog-cuvenog-ne-staljinuU  utorak, trećeg aprila, navršilo se 70 godina od početka zahlađenja odnosa između bivših SSSR-a i SFRJ koje je rezultiralo Rezolucijom Informbiroa i čuvenim ...
eSpona
Objavljeno: 01/04/2018
comski-potpisao-deklaraciju-o-zajednickom-jeziku-srba-hrvata-bosnjaka-i-crnogoracaAmerički lingvista Noam Čomski potpisao je Deklaraciju o zajedničkom jeziku Srba Hrvata, Bošnjaka i Crnogoraca, prenijele su Vijesti informaciju TV N1. Objavljeni ...
eSpona
Objavljeno: 24/03/2018
u-srbiji-zivi-vise-od-23-000-jugoslovenaAnalizirajući posljednje popise stanovništva na području država nasljednica bivše SFRJ brojni mediji su objavili da u njima i danas, žive oni koji se nacionalno ...
eSpona
Objavljeno: 11/03/2018
marie-janine-calic-jugoslavija-je-bila-simbol-pameti-i-humanizmaMarie-Janine Calic - njemačka istoričarka koja je, između ostalog, bila i vještakinja Haškog suda izdala je knjigu “Povijest Jugoslavije u 20. stoljeću” (“Istorija ...
eSpona
Objavljeno: 03/03/2018
antonelo-riva-jugoslavija-1991-najveci-evropski-kosarkaski-tim-svih-vremenaJedan od najboljih italijanskih košarkaša svih vremena Antonelo Riva smatra da je jugoslovenska reprezentacija iz 1991. najbolja evropska ekipa svih vremena. Rivinu ...
eSpona
Objavljeno: 10/02/2018
zoi-1984-najveci-dogadaj-bivse-sfrjU četvrtak, osmog februara, navršile su se 34 godine od kada su na stadionu Koševo, otvorene su 14. Zimske olimpijske igre u Sarajevu. Mondo rs je povodom ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2018
ako-bi-danas-izgledala-nova-jugoslavijaDžozef Pisneti objavio je na Jutjubu analizu u kojoj se zapitao „šta bi bilo kad bi bilo“ i kako bi danas izgledala obnovljena i ujedinjena Jugoslavija. Odmah na ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2018
klark-stvaranje-nove-jugoslavije-ali-sa-jos-jednom-clanicomBK TV news prenio je intervju Nila Klarka- poznatog novinara iz Velike Britanije, datog “Sputnjiku”, koji je za rješenje problema država nasljednica bivše SFRJ ...
eSpona
Objavljeno: 06/01/2018
bregovic-jugoslavija-je-propala-a-mi-bolji-period-nemamoBeogradski Blic nedavno je objavio razgovor sa Goranom Bregovićem u kojem je čuveni vođa kultnog Bijelog dugmeta govorio o nekadašnjoj grupi, Emiru Kusturici, ...
eSpona
Objavljeno: 31/12/2017
dame-koje-su-pojavom-ostavile-trag-u-bivsoj-jugoslavijiBile su oličenje ženske ljepote i seks simboli, piše u tekstu koji je prenijela “Nostalgija”. Objavljeni tekst Espona integralno prenosi. Mi vam u nastavku ...
eSpona
Objavljeno: 10/12/2017
sta-su-rekli-o-jugoslaviji-sanja-dolezal-arsen-dedic-ljubisa-samardzic-dragan-dzajic-arneric-sidran-osim-bazdarevic-zivojinovicPortal NOSTALGIJA je nedavno prenio izjave nekih od javnih ličnosti sa prostora bivše SFRJ koji su govorili o toj zajedničkoj nam državi i njihovom sjećanju na nju. ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2017
srdan-milosevic-jugoslavija-je-omogucila-da-svi-identiteti-slobodno-postojeRadio Slobodna Evropa prenio je intervju lista “Dani” sa Srđanom Miloševićem - beogradskim istoričarom, koji je odgovarao na pitanja vezana za bivšu SFRJ, ...
eSpona
Objavljeno: 18/11/2017
u-vrijeme-jugoslavije-nije-se-pitalo-za-nacionalnost-ljudi-su-se-dijelili-po-karakternim-osobinamaSjeta onih koji se i danas sjećaju bivše SFRJ predstavljala je temu portal SFRJugoslavija koji je objavio tekst o mogućim razlozima zbog čega i danas ta ...
eSpona
Objavljeno: 11/11/2017
enes-beslagic-kakav-rat-ne-mozes-biti-konj-dva-putaGlumac iz Bosne i Hercegovine, Enis Bešlagić je gostujući u emisiji “Presing” odgovarao i na pitanja kako on vidi bivšu Jugoslaviju. Njegove odgovore ...
eSpona
Objavljeno: 04/11/2017
draskovic-dok-smo-bili-u-jugoslaviji-imali-smo-perspektivu-balkanske-amerikeAgencija Anadolija emitovala je razgovor sa Vukom Draškovićem - književnikom i predsjednikom Srpskog pokreta obnove (SPO), koji je prenio Portal TVCG, o njegovom ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2017
josip-pejakovic-kako-da-prihvatim-macehu-jad-i-bijedu-koju-nam-nude-u-ovim-drzavicamaPovodom otvaranja dvadesetog Festivala komedije u Sarajevu, Agencija Fena je objavila intervju sa Josipom Pejakovićem, čuvenom glumačkom veličinom bivpe SFRJ u ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2017
zivot-u-titovoj-sfrj-kad-je-radnik-bio-gospodinOsvrt na nekadašnji život zaposlenih, njihova prava i obaveze prije godinu dana su našli svoje mjesto na stranicama “Mega Vijesti”. Objavljeni tekst Espona ...
eSpona
Objavljeno: 30/09/2017
posljednja-jugoslovenska-kosarkaska-generacija-emotivno-obiljezila-tridesetogodisnjicu-od-osvajanja-zlatne-medalje-u-bormijuPovodom premijernog prikazivanja dokumentarnog filma “250 stepenika” posvećenog posljednjoj, velikoj, generaciji košarkaške reprezentacije bivše SFRJ u beogradskom ...
eSpona
Objavljeno: 24/09/2017
esma-redzepova-postali-smo-gradani-drugog-redaPortal SFRJugoslavija objavio je rezgovor sa Esmom Redžepovom - čuvenom muzičkom zvijezdom bivše SFRJ, koja je u razgovoru iznijela svoje mišljenje o razlikama ...
eSpona
Objavljeno: 17/09/2017
bjelogrlic-roden-sam-u-jugoslaviji-i-umrijecu-u-jugoslavijiJedna od najvećih filmskih zvijezda na prostoru bivše SFRJ nedavno je dao intervju sarajevskim medijima u kojem je govorio, između ostalog, o svom odnosu prema toj ...
eSpona
Objavljeno: 03/09/2017
radko-polic-ne-menjam-zastave-kao-prljave-gaceJedan od najpoznatijih jugoslovenskih glumaca, Radko Polič, u izjavi datoj novinaru Aleksandru Nikoliću govorio je o SFRJ, njegovom današnjem vezivanju za tu ...
eSpona
Objavljeno: 13/08/2017
jugoslavija-i-samoupravljanje-su-bili-drzava-i-sistem-ispred-svog-vremenaAnaliza portala Radiosarajevo.ba bavila se nekadašnjim sistemom samoupravljanja u bivšoj SFRJ podsjećajući na neke od detalja sistema koji je obilježio jedan period ...
eSpona
Objavljeno: 23/07/2017
velt-eu-bi-novu-mini-jugoslavijuPovodom samita u Trstu koji je okupio lidere zemalja Zapadnog Balkana, njemački list "Velt" objavio je da "EU na Balkanu želi da stvori novu mini ...
eSpona
Objavljeno: 15/07/2017
vedrana-rudan-sjecate-li-se-jugoslavije-nije-bilo-droge-ni-20-satnog-radnog-vremenaPitanje “Sjećate li se Jugoslavije” i podsjećanje na neka od obilježja života iz vremena bivše SFRJ, predstavlja razmišljanja i viđenje Vedrane Rudan- ...
eSpona