Kiro GligorovPrvi predsjednik nezavisne Makedonije i dugogodišnji član Predsjedništva bivše SFRJ, pokojni Kiro Gligorov gostujući na HTV-u izjavio je 2007. godine šta je sve Evropska zajednica (EZ) 1991. godine nudila predsjednicima republika bivše SFRJ kako bi se očuvao neki vid zajedništva i izbjegao rat. Nedavno je beogradski „Blic“ obnovio Gligorovu izjavu staru deset godina. Espona integralno prenosi objavljeni tekst.

Na petnaestogodišnjicu raspada Jugoslavije u januaru 2007. godine bivši predsednik Makedonije Kiro Gligorov govorio je o tome kako rat mogao da bude izbegnut, da nije bilo sujete i ličnih ambicija lidera Srbije i Hrvatske Slobodana Miloševića i Franje Truđmana.

Slične navode mogli smo i pre i posle toga da čujemo od raznih svedoka rasturanja bivše Jugoslavije, ali i inostranih političara i analitičara. I često se postavljalo pitanje šta bi bilo da su predsednici republika tada prihvatili čuvenu ponudu za brzi ulazak u EU i pomoć od pet milijardi, piše beogradski “Nedeljnik”. 

Da li je plan koji je u Beograd donela "evropska trojka" zaista mogao da spasi zajedničku državu od građanskog rata i okrene istoriju ovih prostora u nekom drugom pravcu? Mnogi učesnici tih događaja bi godinama kasnije rekli kako to "nije bila ozbiljna ponuda".

Prema svedočenju Kire Gligorova, pred samo rasturanje Jugoslavije kao poslednji pokušaj da ne dođe do rata između republika u Beograd je došla "trojka iz Evropske zajednice". Žak Delor, predsednik Evropske komisije, Hans Van den Bruk i ministar inostranih poslova Luksemburga Žak Santer, iz zemlje koja je u tom trenutku presedavala. Okupili su članove predsedništva i izabrane predsednike republika, kako bi im izneli plan.

Žak Delor je pročitao predlog koji je bio usaglašen na Ministarskom savetu EU. "Prvo, političkom odlukom Jugoslavija će biti odmah primljena u EU. Drugo, da uspe reforma Ante Markovića, dobićete iz budžeta EU pet i po milijardi dolara", rekao nam je Delor. A onda se pokazao sav nerazuman odnos između predsednika republika - ako jedan kaže A, drugi kaže B” ispričao je Gligorov pre nešto više od decenije.

On je istakao da oseća deo odgovornosti jer je bio u tom timu.

Gligorov: Nikako nismo mogli da se sporazumemo

Kiro Gligorov 1Nismo mogli nikako da se sporazumemo. Da nije moralo baš sve da se uništi što je bilo u bivšoj Jugoslaviji. Ja ne spadam među one ljude koji smatraju da je sve što je bilo u bivšoj Jugoslaviji bilo pogrešno i loše. Ima i rezultata. I te stvari treba odvajati. Delor nam je tada, takođe rekao da svaka republika koja želi da bude nezavisna treba da ide na referendum, i ako to potvrdi narod biće primljena u UN”, rekao je Gligorov.

Uglavnom se ponuda iz EU tumačila kao ponuda koja bi pratila i konfederalno uređenje države, a Gligorov je posvedočio da je postojala i inicijalna ideja o referendumima za nezavisnost republika.

Prema svedočenju pokojnog predsednika Makedonije, dvojica predsednika Srbije i Hrvatske nisu prihvatili Delorov plan.

Javio se Milošević i rekao: 'Ja smatram da treba da stvorimo čvrstu i modernu federaciju sa centrom u Beogradu'. Potom se javio i Tuđman i rekao: 'Ja osećam da imam istorijsku misiju da obnovimo hrvatsko kraljevstvo. Mi smo imali državu, i sad je treba obnoviti. I drugo me ne interesuje'. A onda jadni Alija Izetbegović kaže: 'Molim vas nemojte tako, hajde da prihvatimo kao osnovu za razgovor, pa će tu biti sugestija raznih. A ako toga ne bude u Bosni će biti krvi do kolena', prisetio se Gligorov susreta sa evropskom trojkom.

Svima bi bilo bolje da nije bilo raspada

Da je taj plan prihvaćen, smatrao je bivši predsednik Makedonije, stvari na Balkanu krenule bi u posve drugom pravcu.

"Da je bivša Jugoslavija ostala cela izbegavši pogubne ratove devedesetih i ušla u Evropsku uniju, ne samo da bi ljudima u regionu bilo bolje, već bi i Evropska unija bila bolja", bio je zaključak projekta saradnika Nemačkog društva za spoljnu politiku (DGAP) Kornelijusa Adebara koji je razmotrio šta bi bilo da je Evropska unija uložila veće napore, pre svega finansijskim podsticajima, u opstanak Jugoslavije i njeno primanje u svoje članstvo.

Međutim još jedan od ljudi koji su bili prisutni na sastanku sa evropskom trojkom, bivši slovenački predsednik Milan Kučan, smatra da je međunarodna zajednica za vreme jugoslovenske krize činila pogrešne korake.

Kučan je ocenio da je međunarodna zajednica počelo prekasno da se bavi jugoslovenskom krizom i da iz današnje istorijske logike Jugoslavija nije imala perspektivu.

SAD i Evropska unija su pokušali da spasu Jugoslaviju i u trenutku kada je bilo jasno da su unutrašnje protivrečnosti i dezintegracioni procesi otišli predaleko, tako da država u kojoj neki narodi nisu videli svoju budućnost faktički više nije postojala”, rekao je Kučan.

Kučan: Ekonomske reforme nisu bile dovoljne

jugoslavija zastava jarbolNa pitanje da li bi novac u iznosu od 5,5 milijardi dolara koje je ponudila evropska trojka, kao i pridruženo članstvo Jugoslavije u EU, neposredno pre proglašenja slovenačke nezavinosti spasilo SFRJ od raspadanja, Kučan je rekao da je uveren da to ne bi pomoglo.

Krajem maja 1991. godine u Beograd su došli Žak Delor, tadašnji predstavnik Evropske komisije, i Žak Santer, koji je predsedavao Evropskom zajednicom, zabrinuti zbog stanja u Jugoslaviji, koje se dodatno zaoštrilo jer Stipe Mesić nije izabran u Predsedništvo SFRJ. Za sprovođenje reformi oni su ponudili finansijsku podršku, a reforme su bile i uslov za početak pregovora o pridruživanju Jugoslavije Evropskoj zajednici”, rekao je Kučan.

On je naveo da je ponuda odbijena jer su zaoštreni odnosi u Jugoslaviji tražili mnogo više od ekonomskih reformi, a to su duboke političke reforme i novi dogovor jugoslovenskih republika u definisanju smisla i principa zajedničkog života, oblika i funkcionisanja u zajedničkoj državi.

Bio je potreban sporazum koji bi garantovao potpunu ravnopravnost naroda Jugoslavije i dosledno poštovanje ljudskih prava. Milijarde dolara nisu mogle biti zamena za nesposobnost i nepripremljenost političkih rukovodstava za jedan takav sporazum, koji je mogao sprečiti nasilni raspad zemlje i krvavi rat”, rekao je Kučan.

 

 

Otvorena televizija eu banner

 

Ex YU:

Objavljeno: 30/09/2017
posljednja-jugoslovenska-kosarkaska-generacija-emotivno-obiljezila-tridesetogodisnjicu-od-osvajanja-zlatne-medalje-u-bormijuPovodom premijernog prikazivanja dokumentarnog filma “250 stepenika” posvećenog posljednjoj, velikoj, generaciji košarkaške reprezentacije bivše SFRJ u beogradskom ...
eSpona
Objavljeno: 24/09/2017
esma-redzepova-postali-smo-gradani-drugog-redaPortal SFRJugoslavija objavio je rezgovor sa Esmom Redžepovom - čuvenom muzičkom zvijezdom bivše SFRJ, koja je u razgovoru iznijela svoje mišljenje o razlikama ...
eSpona
Objavljeno: 17/09/2017
bjelogrlic-roden-sam-u-jugoslaviji-i-umrijecu-u-jugoslavijiJedna od najvećih filmskih zvijezda na prostoru bivše SFRJ nedavno je dao intervju sarajevskim medijima u kojem je govorio, između ostalog, o svom odnosu prema toj ...
eSpona
Objavljeno: 03/09/2017
radko-polic-ne-menjam-zastave-kao-prljave-gaceJedan od najpoznatijih jugoslovenskih glumaca, Radko Polič, u izjavi datoj novinaru Aleksandru Nikoliću govorio je o SFRJ, njegovom današnjem vezivanju za tu ...
eSpona
Objavljeno: 13/08/2017
jugoslavija-i-samoupravljanje-su-bili-drzava-i-sistem-ispred-svog-vremenaAnaliza portala Radiosarajevo.ba bavila se nekadašnjim sistemom samoupravljanja u bivšoj SFRJ podsjećajući na neke od detalja sistema koji je obilježio jedan period ...
eSpona
Objavljeno: 23/07/2017
velt-eu-bi-novu-mini-jugoslavijuPovodom samita u Trstu koji je okupio lidere zemalja Zapadnog Balkana, njemački list "Velt" objavio je da "EU na Balkanu želi da stvori novu mini ...
eSpona
Objavljeno: 15/07/2017
vedrana-rudan-sjecate-li-se-jugoslavije-nije-bilo-droge-ni-20-satnog-radnog-vremenaPitanje “Sjećate li se Jugoslavije” i podsjećanje na neka od obilježja života iz vremena bivše SFRJ, predstavlja razmišljanja i viđenje Vedrane Rudan- ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2017
jugoslovenstvo-poslije-svegaPitanje “Zašto se ćuti o Jugoslaviji?” predstavljalo je temu o kojoj su debitovali intelektualci sa prostora bivše SFRJ. Njihova razmišljanja objavio je Portal ...
eSpona
Objavljeno: 25/06/2017
nikola-kojo-ponosan-sam-sto-pripadam-generaciji-koja-se-osjacala-kao-gradani-svijetaPoznati glumac Nikola Kojo često ističe da je bilo dobro biti zajedno, u Jugoslaviji. Nedavno je njegovu izjavu o tom vremenu i zemlji objavio “Danas”, koju ...
eSpona
Objavljeno: 11/06/2017
markovina-jugonostalgija-zivi-jer-se-ne-vidi-bolja-buducnostHrvatski istoričar Dragan Markovina nedavno je dao intervju Radiju Slobodna Evropa u kojem je odgovarao na pitanja vezana za bivšu SFRJ dao svoje mišljenje zašto u ...
eSpona
Objavljeno: 07/06/2017
dvadeset-i-cetiri-godine-su-od-smrti-drazena-petrovicaDanas su se navršile 24 godine od smrti Dražena Petrovića, zvanično najboljeg evropskog košarkaša u istoriji. Košarkaški Mocart, “bijeli Medžik”, kako su ga ...
eSpona
Objavljeno: 27/05/2017
drugi-dio-price-o-marijanu-benesu-jugoslovenskom-rokijuNedavno je Portal SFRJugoslavija objavio intervju, nastavak priče sa, kako je najavljeno, jugoslovenskim Rokijem - jednim od naših najslavnijih bokserskih imena, ...
eSpona
Objavljeno: 18/05/2017
navrsile-su-se-24-godine-od-smrti-sarajevskih-romea-i-julijeTačno prije 24 godine u ratnom Sarajevu, poginuli su Admira Ismić i Boško Brkić - koji su zbog tužno završene ljubavi postali poznati širom planete kao sarajevski ...
eSpona
Objavljeno: 07/05/2017
rastko-mocnik-interes-je-bio-sacuvati-sfrjPortal SFRJ nedavno je prenio intervju Rastka Močnika, slovenačkog intelektualca i profesora Filozofskog fakulteta u Ljubljani u kojem je govorio o nekadašnjim ...
eSpona
Objavljeno: 22/04/2017
radoslav-zelenovic-jugoslavija-je-bila-eu-u-malomViđenje Jugoslavije, kao zajednice šest republika dao je Radoslav Zelenović - v.d. direktora Jugoslovenske kinoteke. Tekst objavljen na Portalu SFRJugoslavija ...
eSpona
Objavljeno: 15/04/2017
iseljenici-sa-prostora-sfrj-u-urugvaju-obnavljaju-udruzenjePovodom nedavnog obnavljanja rada Udruženja „Bratstvo“ u Urugvaju Portal Vijesti je nedavno objavio tekst o tom, nekadašnjem, jugoslovenskom udruženju, nekadašnjem ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2017
raznolikost-je-bogatstvo-predstavljena-deklaracija-o-zajednickom-jezikuNedavno je 30 stručnjaka iz različitih oblasti sa područja bivšeg srpsko-hrvatskog govornog područja u Sarajevu potpisalo Deklaraciju o zajedničkom jeziku. Espona ...
eSpona
Objavljeno: 25/03/2017
i-zavidovici-imaju-svog-srdana-aleksicaDnevni list „Blic“ nedavno je objavio priču o Refiku Višći - jednom od boraca Armije BiH koji je tokom rata spasio živote dvanaest zarobljenih Srba koje su ...
eSpona
Objavljeno: 18/03/2017
u-crnoj-gori-za-sfrj-zali-63-odsto-gradanaRezultate Regionalnog projekta “Strategija simbolične izgradnje nacije u državama Jugositočne Evrope“ nedavno je objavio Portal Vijesti, a vezani su za odnos ...
eSpona
Objavljeno: 05/03/2017
velika-kladusa-za-nas-je-vladar-tito-a-drzava-jugoslavijaDnevni beogradski list “Blic” nedavno je objavio reportažu o Velikoj Kladuši u kojoj, prema pisanju tog lista, i danas “živi” bivša SFRJ. Objavljeni tekst Blica ...
eSpona
Objavljeno: 26/02/2017
dedic-jugoslavija-je-predstavljala-sansu-za-svakog-2Čuveni jugoslovenski šansonjer, Arsen Dedić i dvadesetak godina nakon raspada bivše SFRJ sjećao se te divne zemlje. Intetrvju koji je objavio Portal SFRJugoslavija, ...
eSpona
Objavljeno: 19/02/2017
rade-serbedzija-bitange-i-kriminalci-su-unistili-divnu-jugoslavijuPortal SFRJugoslavija objavio je intervju sa našim čuvenim glumcem Radem Šerbedžijom u kojem je on, pored ostalog, govorio i o bivšoj nam zajedničkoj državi i ...
eSpona
Objavljeno: 12/02/2017
drazen-dalipagic-nestalo-je-sve-u-sto-sam-nekada-vjerovaoPortal SFRJ objavio je intervju Dražena Dalipagića - bivše košarkaške legende beogradskog Partizana i reprezentacije SFRJ, u kojem je govorio o bivšoj nam ...
eSpona
Objavljeno: 04/02/2017
beslagic-tito-je-najveci-drzavnik-ovih-prostoraJosip Broz Tito je bio najveći državnik ovih prostora, mišljenja je Enisa Bešlagića, glumca koji je 2015. godine izabran za Osobu godine u Bosni i Hercegovini. ...
eSpona
Objavljeno: 29/01/2017
ivanji-uvjeren-sam-da-je-tito-bio-licnost-stoljeca-ne-samo-u-nasim-okvirimaIvan Ivanji - novinar, pedagog, dramaturg i lični Titov prevodilac, govorio je o bivšem maršalu SFRJ i zemlji koju je on predvodio 35 godina. Njegov intervju ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2017
kovinic-kad-me-pitaju-gdje-je-cg-krenem-od-nola-i-jugeNajbolja crnogorska teniserka Danka Kovinić je odgovarajući na pitanje novinara B92 objasnila kako ljudima iz svijeta sa kojima se susrijeće objašnjava iz koje ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2017
dzinovic-tito-je-cudo-obozavao-sam-gaPortal SFRJugoslavija objvio je mišljenje Harisa Džinovića o Josipu Brozu Titu i državi koju je vodio. Džinović je od novinara dobio samo jedno pitanje na tu temu i ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2016
ante-markovic-zablude-cemo-placati-siromastvom-i-polozajem-daleke-periferije-evropeOsvrtom na čin podnošenje ostavke na mjesto posljednjeg predsjednika Saveznog izvršnog vijeća (SIV)  bivše SFRJ, Portal Analitika je podsjetila na proročansku ...
eSpona
Objavljeno: 17/12/2016
zapad-drhtao-od-sfrj-i-titaU tajnim spisima iz 1976. navodi se da su se velike sile prilično plašile vladavine Josipa Broza, koja je „opasan model za zapadnu Evropu“, objavio je „Kurir.rs“, ...
eSpona
Objavljeno: 10/12/2016
amerikanci-su-nekad-dozivljavali-jugoslaviju-kao-spektakularnu-zemljuPortal SFRJugoslavija osvrnuo se na neka od zapažanja američkih medija o bivšoj SFRJ, prenoseći viđenja Magazina “Time” i novinarske ekipe televizijske mreže CBS. ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2016
dejan-karaklajic-danas-nema-politicara-kakav-je-bio-titoReditelj Dejan Karaklajić, nakon tridesetak godina života u inostranstvu vratio se u Srbiju, a njegovo mišljenje o nekadašnjem Predsjedniku države i bivšoj SFRJ ...
eSpona
Objavljeno: 29/11/2016
bilo-nekad-29-novembar-praznik-jedne-velike-i-lijepe-drzaveDanas se navršavaju 73 godine od Drugog zasijedanja Antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Jugoslavije (AVNOJ) održanog u Jajcu, na kome je donijeta odluka o ...
eSpona
Objavljeno: 20/11/2016
ivan-ivackovic-zivot-to-je-bila-najveca-vrijednost-jugoslavijeOsvrt na promocije knjige “Kako smo propevali: Jugoslavija i njena muzika” i reakcije na tu knjigu inspirisali su Ivana Ivačkovića - autora knjige, da u intervjuu ...
eSpona
Objavljeno: 12/11/2016
od-sfrj-do-nezavisnosti-sa-15-na-145-milijardi-dolara-dugaPortal SFRJuguslavija objavio je tekst o zaduženosti bivše nam zajedničke države, SFRJ, u periodu njenog raspada, upore]ujući gdje su danas, 25 godina nakon toga, ...
eSpona
Objavljeno: 06/11/2016
hadzibegic-da-sam-pogodio-penal-ne-bi-bilo-rata-u-jugoslavijiNekadašnji reprezentativac Jugoslavije Faruk Hadžibegić je rekao da ne bi bilo rata u bivšoj nam državi da je on dao gol u penal seriji u četvrtfinalu Mundijala u ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2016
furlan-ustastvo-se-rehabilitira-jos-od-1991-godinePortal SFRJugoslavija objavio je intervju sa Mirom Furlan- jednom od ikona filmske umjetnosti u bivšoj SFRJ, u kojem je glumica govorila o životu u Sjedinjenim ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2016
pravi-roki-zivi-u-sfrj-prica-o-marijanu-benesu-coveku-sa-pesnicama-od-celika-i-najtragicnijom-sudbinom-na-svetu-ostavlja-bez-dahaPortal SFRJugoslavija objavio je priču o jednoj od sportskih ikona bivše SFRJ, Marijanu Benešu. Objavljeni tekst Espona integralno renosi. Godina je 1973. U ...
eSpona
Objavljeno: 16/10/2016
zasto-je-titov-socijalizam-bio-najbolji-i-otkud-nostalgija-za-jugoslovenskim-vremenimaOsvrt na nekadašnji nivo razvoja Republike Hrvatske dok je bila u sastavu bivše SFRJ sa današnjim razvojem tenezavisne države bio je tema jednog od tekstova ...
eSpona
Objavljeno: 02/10/2016
serbedzija-za-hrvate-nijesam-dovoljno-hrvat-za-srbe-nijesam-srbinU emisiji "Šerbedžija, brionski razgovor", emitovanoj na RTS-u, poznati glumac Rade Šerbedžija govorio je o svojoj karijeri u Jugoslaviji i slavnim prijateljima, ...
eSpona
Objavljeno: 25/09/2016
ivackovic-i-danas-ljudi-stoje-uz-hej-sloveniŽivot, to je bila najveća vrednost Jugoslavije, kazao je novinar i publicista Ivan Ivačković, autor knjige “Kako smo propevali: Jugoslavija i njena muzika”. Tekst ...
eSpona
Objavljeno: 18/09/2016
muharem-bazdulj-nije-se-vrijedilo-otcjepljivati-jugoslavija-je-bila-boljaPortal SFRJugoslavija objavio je tekst Muharema Bazdulja - poznatog bosansko - hercegovačkog intelektualca o tome da li je prije četvrt vijeka vrijedjelo ...
eSpona
Objavljeno: 03/09/2016
amerikanci-najveca-ekipa-u-historiji-kosarke-nije-nas-nego-dream-team-jugoslavijeDva dana prije početka Olimpijskih igara u Brazilu, američki časopis Rolling Stone donio je priču o Dream Teamu - ne američkom, već jugoslavenskom. Espona prenosi ...
eSpona
Objavljeno: 21/08/2016
hrvatska-olimpijska-sampionka-zao-mi-je-sto-smo-se-raspaliBacačica diska iz Hrvatske, Sandra Perković, izjavila je da na Olimpijskim igrama navija za sve sportiste sa prostora bivše SFRJ i da joj je žao što se bivša ...
eSpona
Objavljeno: 05/08/2016
hadzibegic-danas-bi-harali-evropom-ali-i-svijetomFaruk Hadžibegić - kapiten fudbalske reprezentacije SFRJ na Svjetskom prvenstvu u Italiji, 1990. godine, iznio je mišljenje da bi bivša SFRJ, da se nije raspala, ...
eSpona
Objavljeno: 09/07/2016
radko-polic-bice-ponovo-jugoslavijeJedan od legendarnih slovenačkih i jugoslovenskih glumaca, Radko Polič i danas se osjeća Jugoslovenom i smatra da će prostor bivše SFRJ, ponovo, biti u nekoj ...
eSpona
Objavljeno: 25/06/2016
markovina-jugoslovenstvo-najvise-nervira-nacionaliste-i-sovinisteIstoričar Dragan Markovina izjavio je da ideja jugoslovenstva nešto što najviše nervira nacionaliste u regionu, jer je nadnacionalna. Izjavu Markovine, koju je ...
eSpona
Objavljeno: 18/06/2016
razija-mujanovic-nema-zemlje-bez-jugoslavijeBivša najbolja košarkašica Evrope i jedna od legendi jugoslovenske ženske košarke, Razija Mujanović govorila je o bivšoj velikoj državi čiji je dres nosila, ...
eSpona
Objavljeno: 05/06/2016
zafranovic-titova-jugoslavija-je-vrhunac-civilizacije-nasih-narodaJedno od najvećih rediteljskih imena sa prostora bivše SFRJ, Lordan Zafranović, u svom viđenju pojave nacionalizma, raspadu bivše zajedničke države, periodu njenog ...
eSpona
Objavljeno: 29/05/2016
zasto-se-cuti-o-jugoslavijiPortal SFRJugoslavija objavio je polemički tekst kako se u državama nastalim nakon raspada bivše SFRJ danas gleda na njeno postojanje ali i nestanak. Objavljeni ...
eSpona
Objavljeno: 19/05/2016
podsjecanje-na-sarajevske-romea-i-julijuU srijedu, 18. maja, navršilo se 23. godine od pogibije Admire Ismić i Boška Brkića, mladih koje ni rat i smrt nijesu mogli da razdvoje. Ismić i Brkić su ubijeni ...
eSpona