Jugoslavija zastava vrhStvaranje i život u bivšoj SFRJ predstavljao je temu osvrta DW koji je objavljen u susret obilježavanja 100. godina od stvaranja prve Jugoslavije (SHS). Objavljeni osvrt Espona integralno prenosi.

 Jugoslavija bi - da postoji - ovih dana napunila 100 godina. Ali, umrla je u devedesetim godinama. Ipak, uz ovaj multietnički model, koji je doživeo poraz na ratnim poljima, ide i dašak nostalgije, smatra Folker Vagener.

1976. godine sam autostopom prvi put došao u Jugoslaviju - naravno na more. Tek godinama kasnije sam postao svestan da sam se sunčao na „hrvatskom terenu". Tito je i dalje bio na vlasti, više zbog svoje aure, ali zapravo na pragu toga da bude nadzornik svog nasleđa. Ipak, socijalizam pod palmama je bio tako divan.

Tri godine kasnije, ponovo sam se našao u zemlji radničkog samoupravljanja. Njena sloboda (nesvrstanost), između kapitalističkog Zapada i komunističkog Istoka, fascinirala je tada i zapadnonemačke levičare koji su zbog Vijetnama bili protiv Sjedinjenih država, a zbog gulaga protiv Sovjeta. I ja sam bio jedan od njih.

 Drugačija zemlja

Moje početno istorijsko-političko neznanje, naivnost, zajedno sa neosnovanim mladalačkim optimizmom, bili su i posle Titove smrti (1980), „najbolji preduslovi" za romantizaciju države koja je već umirala. Uostalom, zašto ne?

Toliko toga je bilo dobro: u radničkom raju, zaposleni su sami određivali ciljeve preduzeća - uključujući i plate. Igranje tenisa ili sedenje u kafiću tokom radnog vremena - nema problema. Odlazak autobusom u Trst u šoping bio je narodni sport - čak i bez zahteva za odmor. Čista opuštenost.

A ekonomska neproduktivnost Jugoslavije bila je naširoko poznata: prosečno se realno radilo samo dva i po sata dnevno. Evropski negativni rekord još u kasnim sedamdesetim. A otrcana šala koja je bila moto tog radnog morala glasi: „Niko ne može tako malo da me plati, koliko malo ja mogu da radim".

 Simptom krize - nestašica kafe

Ekonomski je stvarno krenulo nizbrdo tek u eri koja je nastupila posle Tita. Odlasci u tu zemlju, u međuvremenu moju drugu domovinu, bili su kao male selidbe: nosio sam prašak za pranje, električne uređaje (naravno bez carine) i pre svega - kafu. Najbolje je bilo doneti Minas kafu, koju bih kupio na austrijsko-jugoslovenskoj granici na prelazu Vurcen ili Lojbl. Nestašica kafe je bila simptom krize. I police u lokalnom supermarketu „Brodokomerc" bile su sve praznije.

Titova formula, da i Rusi i Amerikanci plaćaju za strateški važnu zemlju između blokova, posle njegove smrti više nije funkcionisala. Definitivni kraj ovog dvostrukog kasiranja je došao s padom gvozdene zavese. Jugoslavija odjednom više nije bila važna.

Sa ekonomskim propadanjem počele su i borbe za raspodelu. Hrvati su prisvojili sve prihode od jadranskog turizma i odbili da deo novca transferišu (u savezni budžet u) Beogradu. Slovenci, Švabe Jugoslavije, koji su u Ljubljani još sedamdestih godina proizvodili mikročipove, razmišljali su na sličan način: Zašto sufinansirati siromašne Kosovare koji još vodu vade iz bunara?

Kucnuo je čas nacionalista, federacija šest republika i dve autonomne pokrajine već je postojala samo na papiru. Iznenada su se pojavila nova pitanja: Gde Srbi žive izvan Srbije, postoje li istorijske granice, da li su bosanski Muslimani nacija?

 Zakasnele nacije

Bile su to akademske vežbe, koje su u devedesetim oduvale atavističke kampanje mržnje. Euforija nacionalne nezavisnosti, donela je Jugoslovenima više od 160.000 mrtvih u neverovatno brutalnim ratovima. Pokušaji, posebno Britanaca i Francuza, da se spasi cela država, ostali su iluzija. To što je Nemačka početkom 1992. godine priznala Hrvatsku i Sloveniju nije ništa pogoršalo, ništa što u smislu očuvanja države nije već odavno bilo izgubljeno.

A onda, američki bombarderi nad Srbijom: ono što je u Nemačkoj pre ratova bio najobičniji poziv na večeru „hajde, idemo kod Jugoslovena", odjednom je dobilo potpuno drugačije značenje.

U retrospektivi, pamti se relativno blagostanje Jugoslavije, otvorene granice i nešto poput „neurotične nostalgije", kako to konstatuje srpski književnik Bora Ćosić. Ali jedva da neko želi da se vrati. Jugoslavija je tragičan eksperiment istorije. Zakasnele nacije na evropskom jugoistoku su faktum. Krvavo kupljene, uglavnom entuzijastično slavljene - ali sopstvena himna i zastava ne stvaraju radna mesta.

Bilo u Hrvatskoj, Srbiji ili Bosni - mladi beže. Posleratna drama nakon ratne traume. Kao turista među Jugosima osećam depresiju koja izjeda društvo. Neki stariji ljudi iznenada cene sigurnost socijalističkih dana, mladi se nadaju Evropi.

Uprkos svim simpatijama za kasno formiranje nacija južnih Slovena, koje su Britanci, Francuzi ili Mađari postigli vekovima ranije, videti Jugoslaviju kao katastrofu istorije a njene države naslednice kao krizne pacijenate - to boli.

eSpona OTV EU

viskom 300x250

Ex YU:

Objavljeno: 26/01/2019
vedrana-rudan-o-titovoj-jugoslavijiPoređenje “zločinca” Tita sa jedne strane sa današnjim političarima i, kako je istakla, opskurnim likovima sa druge, prije nešto više od dvije godine predstavljalo ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2019
lucic-jugoslavija-je-bila-nasa-eu-sanjali-su-je-najbolji-a-srusili-najgoriNovinarka Tamara Nikčević prije skoro godinu dana obavila je razgovor sa Predragom Lucićem - bivšim urednikom čuvenog hrvatskog „Feral Tribune-a“. Intervju koji je ...
eSpona
Objavljeno: 13/01/2019
josip-pejakovic-bila-jednom-jedna-zemljaČuveni bosanskohercegovački i jugoslovenski glumac Josip Pejaković u predgovoru knjige “Svjetla u tunelu”, 2008. godine, nadahnuto se osvrnuo na jednu bivšu zemlju ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2019
politicki-zivot-i-smrt-ja-jesam-za-takvu-jugoslaviju-duhovnu-kulturnu-koja-bastini-humanisticku-misao-o-slobodi-i-dostojanstvu-covjeka-koja-je-kriticna-i-propitujePortal Oslobođenje.ba nedavno je objavio tekst Đorđa Krajišnika koji je o doživljaju Jugoslavije i kako je danas vidi. Objavljeni tekst Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 30/12/2018
neke-od-jugoslovenki-su-predstavljale-svjetske-simbole-zenstvenostiJugoslavija je bila prepuna prelijepih žena i velikih zvijezda za kojima su uzdisali milioni. One su bile oličenje seksepila jedne generacije. Plijenile su ...
eSpona
Objavljeno: 23/12/2018
dino-rada-o-kosarkaskom-timu-bivse-sfrj-rugali-smo-se-svimaBivši košarkaški as Jugoplastike i reprezentativac bivše SFRJ i Hrvatske, Dino Rađa u jednom od brojnih intervjua osvrnuo se i na snagu posljednje ...
eSpona
Objavljeno: 16/12/2018
rade-serbedzija-jugoslavija-je-bila-zemlja-u-kojoj-sam-prozivio-srecno-djetinjstvo-i-mladostU jednom od svojih brojnih intervjua u kojima je govorio o bivšoj SFRJ, naš poznati glumac Rade Šerbedžija je kazao da je to bila srećna zemlja.Objavljeni intervju ...
eSpona
Objavljeno: 09/12/2018
dusko-vujosevic-raspad-jugoslavije-smatram-najvecom-tragedijom-u-svom-zivotuPortal “Novosti” obavio je razgovor sa Duškom Vujoševićem - jednim od naših najboljih košarkaških trenera, o bivšoj SFRJ I kakvu ju je on vidio, ali i kako je se ...
eSpona
Objavljeno: 01/12/2018
ljubav-beogradanke-i-sarajlije-kao-nova-etapa-titovog-nasledaNedavno je Aleksandar Miladinović - novinar BBC-a, priredio priču o mladiću i djevojci iz Sarajeva i Beograda koji planiraju zajednički život. Priču objavljenu u ...
eSpona
Objavljeno: 25/11/2018
sfrj-predstavlja-kost-u-grlu-povampirenim-nacionalistimaOsvrt na neka od ostvarenja bivše SFRJ nedavno je predstavljao jednu od tema Al Jazeera Balkans. Teks Tomislava Markovića objavljen u tom mediju Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 17/11/2018
titova-jugoslavija-je-vrhunac-civilizacije-nasih-narodaJedno od najvećih rediteljskih imena sa prostora bivše SFRJ, Lordan Zafranović, u svom viđenju pojave nacionalizma, raspadu bivše zajedničke države, periodu njenog ...
eSpona
Objavljeno: 11/11/2018
habermas-jugoslavija-je-bila-divan-projekat-3Jedan od najpoznatijih filozofa svijeta, Jirgen Habermas osvrnuo se i na postojanje bivše SFRJ. Na blogu SFRJugoslavija prenešena je njegova izjava o toj bivšoj nam ...
eSpona
Objavljeno: 04/11/2018
krizaj-ja-sam-nepopravljivi-jugonostalgicarPortal SFRJ prenio je izjavu Bojana Križaja, najboljeg slalomaša bivše SFRJ svih vremena kojom je on iznio svoje mišljenje o bivšoj nam zajedničkoj državi i ...
eSpona
Objavljeno: 06/10/2018
dalipagic-nestalo-je-sve-u-sto-sam-nekada-vjerovaoPortal SFRJ objavio je intervju Dražena Dalipagića - bivše košarkaške legende beogradskog Partizana i reprezentacije SFRJ, u kojem je govorio o bivšoj zajedničkoj ...
eSpona
Objavljeno: 08/09/2018
otisao-je-marijan-benesNekadašnji veliki bokser, jedan od najvećih evropskih i jugoslovenskih boksera, nokautera, Marijan Beneš prije nekoliko dana je otišao u legendu. Nekadašnji veliki ...
eSpona
Objavljeno: 25/08/2018
mensur-do-dana-danasnjeg-ostao-sam-jugoslovenPoznati jugoslovenski glumac Irfan Mensur u prije tri godine dao je intervju za MNE magazin tokom kojeg je govorio o aktuelnom i nekadašnjem trenutku ...
eSpona
Objavljeno: 19/08/2018
gligorov-zasto-je-bivsa-sfrj-odbila-ponudu-za-brzi-ulazak-u-eu-i-5-milijardi-pomociBrojni političari, državnici i analitičari i danas daju svoje mišljenje o razlozima raspada bivše SFRJ postavljajući pitanje: Da li je ona, ipak, mogla da ...
eSpona
Objavljeno: 29/07/2018
serbedzija-bitange-i-kriminalci-unistili-nasu-divnu-jugoslavijuNaš poznati glumac, Rade Šerbedžija u intervjuu datom za Intermagazin.rs govorio je, pored ostalog, i o krvavom bratoubilačkom ratu na prostoru bivše SFRJ i raspadu ...
eSpona
Objavljeno: 08/07/2018
noc-u-kojoj-se-rodila-jugoslavijaPovodom snimanja filma „1918“ čija je tema stvaranje bivše Jugoslavije „Večernje novosti“ su objavile razgovor sa rediteljem Đorđem Kadijevićem i Božidarom ...
eSpona
Objavljeno: 04/07/2018
jugoslavija-je-bila-prva-evropska-unijaObjavljujući tekst Jasmina Agića o bivšoj zajedničkoj državi - SFRJ, Al džazira je podsjetila na nekadašnju državu nastalu kao zajedničku kuću Južnih Slovena. ...
eSpona
Objavljeno: 16/06/2018
hadzibegic-svi-smo-billi-jugosloveni-na-mundiijalu-u-italijiKapiten velike Jugoslavije na Svjetskom prvenstvu 1990. godine Faruk Hadžibegić za naš portal govorio je za Mondo.ba. o predstojećem Mundijalu u Rusiji, šansama ...
eSpona
Objavljeno: 09/06/2018
proslo-je-cetvrt-vijeka-od-kada-je-kosarka-izgubila-svog-mocartaU četvrtak, sedmog juna, navršilo se 25 godina od smrti Dražena Petrovića, zvanično najboljeg evropskog košarkaša u istoriji. Košarkaški Mocart, i ...
eSpona
Objavljeno: 02/06/2018
kojo-ovde-se-rodenjem-pripremite-da-stalno-pocinjete-od-nulePovodom rođendanskog broja lista „Danas“ novinarka Aleksandra Ćuk obavila je razgovor sa Nikolom Kojom, jednim od trenutno najtraženijih filmskih glumaca na ...
eSpona
Objavljeno: 26/05/2018
brena-u-jugoslaviji-smo-imali-manje-para-ali-smo-bili-sretniji-i-mirnije-spavaliJedna od muzičkih legendi u bivšoj SFRJ Fahreta Jahić - Lepa Brena govorila je za „Klix.ba“ o bivšoj SFRJ, njenoj karijeri i vremenu u kojem je stvorila ime i ...
eSpona
Objavljeno: 22/05/2018
jugoslavija-je-bila-ljudskijaPoznati bosansko-hercegovački glumac Josip Pejaković, kojeg, neki, prepoznaju kao jugonostalgičara, kratko se osvrnuo na bivšu zemlju, jugonostalgiju i današnje ...
eSpona
Objavljeno: 18/05/2018
cetvrt-vijeka-je-od-ubistva-sarajevskih-romea-i-julijeDanas se navršava 25. godina od kada su u ratnom Sarajevu poginuli su Admira Ismić i Boško Brkić - koji su zbog tužno završene ljubavi postali ...
eSpona
Objavljeno: 12/05/2018
furlan-iz-prljave-igre-nije-lose-ispastiJedna od najvećih glumica sa prostora bivše SFRJ, Mira Furlan prije nekoliko mjeseci, uoči beogradske premijeri drame „Dok nas smrt ne rastavi“, koju je napisala, ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
brena-zastava-sfrj-i-pjesma-jugoslovenka-odusevljavaju-i-danasLepa Brena se na koncertu u Torontu ogrnula zastavom SFRJ i naišla na odobravanje i usklike publike, objavio je beogradski Blic. Tekst o Breninom gostovanju i ...
eSpona
Objavljeno: 15/04/2018
juga-je-za-drzave-zapada-predstavljala-spektakularnu-zemljuPortal SFRJugoslavija osvrnuo se na neka od zapažanja američkih medija o bivšoj SFRJ, prenoseći viđenja Magazina “Time” i novinarske ekipe televizijske mreže CBS. ...
eSpona
Objavljeno: 08/04/2018
sedam-decenija-od-titovog-cuvenog-ne-staljinuU  utorak, trećeg aprila, navršilo se 70 godina od početka zahlađenja odnosa između bivših SSSR-a i SFRJ koje je rezultiralo Rezolucijom Informbiroa i čuvenim ...
eSpona
Objavljeno: 01/04/2018
comski-potpisao-deklaraciju-o-zajednickom-jeziku-srba-hrvata-bosnjaka-i-crnogoracaAmerički lingvista Noam Čomski potpisao je Deklaraciju o zajedničkom jeziku Srba Hrvata, Bošnjaka i Crnogoraca, prenijele su Vijesti informaciju TV N1. Objavljeni ...
eSpona
Objavljeno: 24/03/2018
u-srbiji-zivi-vise-od-23-000-jugoslovenaAnalizirajući posljednje popise stanovništva na području država nasljednica bivše SFRJ brojni mediji su objavili da u njima i danas, žive oni koji se nacionalno ...
eSpona
Objavljeno: 11/03/2018
marie-janine-calic-jugoslavija-je-bila-simbol-pameti-i-humanizmaMarie-Janine Calic - njemačka istoričarka koja je, između ostalog, bila i vještakinja Haškog suda izdala je knjigu “Povijest Jugoslavije u 20. stoljeću” (“Istorija ...
eSpona
Objavljeno: 03/03/2018
antonelo-riva-jugoslavija-1991-najveci-evropski-kosarkaski-tim-svih-vremenaJedan od najboljih italijanskih košarkaša svih vremena Antonelo Riva smatra da je jugoslovenska reprezentacija iz 1991. najbolja evropska ekipa svih vremena. Rivinu ...
eSpona
Objavljeno: 10/02/2018
zoi-1984-najveci-dogadaj-bivse-sfrjU četvrtak, osmog februara, navršile su se 34 godine od kada su na stadionu Koševo, otvorene su 14. Zimske olimpijske igre u Sarajevu. Mondo rs je povodom ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2018
ako-bi-danas-izgledala-nova-jugoslavijaDžozef Pisneti objavio je na Jutjubu analizu u kojoj se zapitao „šta bi bilo kad bi bilo“ i kako bi danas izgledala obnovljena i ujedinjena Jugoslavija. Odmah na ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2018
klark-stvaranje-nove-jugoslavije-ali-sa-jos-jednom-clanicomBK TV news prenio je intervju Nila Klarka- poznatog novinara iz Velike Britanije, datog “Sputnjiku”, koji je za rješenje problema država nasljednica bivše SFRJ ...
eSpona
Objavljeno: 06/01/2018
bregovic-jugoslavija-je-propala-a-mi-bolji-period-nemamoBeogradski Blic nedavno je objavio razgovor sa Goranom Bregovićem u kojem je čuveni vođa kultnog Bijelog dugmeta govorio o nekadašnjoj grupi, Emiru Kusturici, ...
eSpona
Objavljeno: 31/12/2017
dame-koje-su-pojavom-ostavile-trag-u-bivsoj-jugoslavijiBile su oličenje ženske ljepote i seks simboli, piše u tekstu koji je prenijela “Nostalgija”. Objavljeni tekst Espona integralno prenosi. Mi vam u nastavku ...
eSpona
Objavljeno: 10/12/2017
sta-su-rekli-o-jugoslaviji-sanja-dolezal-arsen-dedic-ljubisa-samardzic-dragan-dzajic-arneric-sidran-osim-bazdarevic-zivojinovicPortal NOSTALGIJA je nedavno prenio izjave nekih od javnih ličnosti sa prostora bivše SFRJ koji su govorili o toj zajedničkoj nam državi i njihovom sjećanju na nju. ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2017
srdan-milosevic-jugoslavija-je-omogucila-da-svi-identiteti-slobodno-postojeRadio Slobodna Evropa prenio je intervju lista “Dani” sa Srđanom Miloševićem - beogradskim istoričarom, koji je odgovarao na pitanja vezana za bivšu SFRJ, ...
eSpona
Objavljeno: 18/11/2017
u-vrijeme-jugoslavije-nije-se-pitalo-za-nacionalnost-ljudi-su-se-dijelili-po-karakternim-osobinamaSjeta onih koji se i danas sjećaju bivše SFRJ predstavljala je temu portal SFRJugoslavija koji je objavio tekst o mogućim razlozima zbog čega i danas ta ...
eSpona
Objavljeno: 11/11/2017
enes-beslagic-kakav-rat-ne-mozes-biti-konj-dva-putaGlumac iz Bosne i Hercegovine, Enis Bešlagić je gostujući u emisiji “Presing” odgovarao i na pitanja kako on vidi bivšu Jugoslaviju. Njegove odgovore ...
eSpona
Objavljeno: 04/11/2017
draskovic-dok-smo-bili-u-jugoslaviji-imali-smo-perspektivu-balkanske-amerikeAgencija Anadolija emitovala je razgovor sa Vukom Draškovićem - književnikom i predsjednikom Srpskog pokreta obnove (SPO), koji je prenio Portal TVCG, o njegovom ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2017
josip-pejakovic-kako-da-prihvatim-macehu-jad-i-bijedu-koju-nam-nude-u-ovim-drzavicamaPovodom otvaranja dvadesetog Festivala komedije u Sarajevu, Agencija Fena je objavila intervju sa Josipom Pejakovićem, čuvenom glumačkom veličinom bivpe SFRJ u ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2017
zivot-u-titovoj-sfrj-kad-je-radnik-bio-gospodinOsvrt na nekadašnji život zaposlenih, njihova prava i obaveze prije godinu dana su našli svoje mjesto na stranicama “Mega Vijesti”. Objavljeni tekst Espona ...
eSpona
Objavljeno: 30/09/2017
posljednja-jugoslovenska-kosarkaska-generacija-emotivno-obiljezila-tridesetogodisnjicu-od-osvajanja-zlatne-medalje-u-bormijuPovodom premijernog prikazivanja dokumentarnog filma “250 stepenika” posvećenog posljednjoj, velikoj, generaciji košarkaške reprezentacije bivše SFRJ u beogradskom ...
eSpona
Objavljeno: 24/09/2017
esma-redzepova-postali-smo-gradani-drugog-redaPortal SFRJugoslavija objavio je rezgovor sa Esmom Redžepovom - čuvenom muzičkom zvijezdom bivše SFRJ, koja je u razgovoru iznijela svoje mišljenje o razlikama ...
eSpona
Objavljeno: 17/09/2017
bjelogrlic-roden-sam-u-jugoslaviji-i-umrijecu-u-jugoslavijiJedna od najvećih filmskih zvijezda na prostoru bivše SFRJ nedavno je dao intervju sarajevskim medijima u kojem je govorio, između ostalog, o svom odnosu prema toj ...
eSpona
Objavljeno: 03/09/2017
radko-polic-ne-menjam-zastave-kao-prljave-gaceJedan od najpoznatijih jugoslovenskih glumaca, Radko Polič, u izjavi datoj novinaru Aleksandru Nikoliću govorio je o SFRJ, njegovom današnjem vezivanju za tu ...
eSpona