ili: ... aux armes citoyens...

Janko NikolovskiHerceg Novi je krajem maja doneo, barem za mene, jedno važno otkrovenje. Izuzetno autoritetni i evropski formatirani učesnici godišnjeg skupa uglednog „Medijski dijalozi“, sa izuzetnom nadahnutošću su sumirali metode i snagu neprijatelja slobodne i ne naručene novinarske riječi.

Ukratko zaključio sam, (lični stav) da mi u regionu a možda i šire, otaljavamo već izgubljeni rat. Ovaj je skup hrabro, kao i uvijek, utvrdio da branimo suviše široki front protiv jačeg i odlučnijeg neprijatelja ili da budem blaži protivnika. Sve bi bilo crno da crnje ne može biti, da tu nisu „Medijski dijalozi“ da zazvone na uzbunu. Moje misli posle ove važne debate u Novom idu linijom da sadašnjost ne možemo spasiti prozivanjem novinara „koji su na prodaju“, ali odlučni ljudi Dijaloga, kao mobilizatori, mogu spasiti budućnost. Komandanti  u sličnim situacijama odnosa snaga nemaju puno mogućnosti: skratiti liniju fronta i braniti prioritete ili -  povlačenje koje se obično pretvara u ludi bijeg. Pregovori svakako ne dolaze u obzir, druga  strana ne želi ni primirje a kamo li mir! Ima još jedna mogućnost za nas – skraćenim frontom preći u ofanzivu. Smatram da je najproduktivnije i dalje braniti žrtve, ali selektivno i istovremeno biti krajnje oprezan i rigorozan, prema uljezima u novinarstvu. Radi se o sledećem – suviše smo dugo i nekritički proglasili žrtvama i amnestirali sve novinare i građane. A sve to pod ne sasvim tačnom pretpostavkom da su „nemoćne“ žrtve korporativnog kapitalizma.

Na skupu je bilo riječi o višku novinara koji su podlegli koruptivnoj sili. Njih se ne možemo osloboditi, ali može se isplanirati budućnost. To se može uraditi po principu da ne može svako da bude pilot, niti pripadnik specijalnih snaga i sličnih zanimanja. Selekcija mora biti dublje osmišljena da bi se eliminisala regrutacija ljudi koji bi da budu novinari sa predumišljajem. Time mislim na mogućnost produkcije trojanskih konja – novinara koji ulaze u zanat sa unapred pripremljenim planom i ciljem da od sebe stvore robu za tržište poručenih tekstova. Na skupu se čuo i vapaj „Spasite sveti poziv“ (novinarstvo). Preporučio bih onu staru misao: “Dura lex sed lex“! Ali pod uslovom da tvrdi zakon važi pre svih za ljude svih nivoa i provienijencija koji bi da nipodaštavaju inače uglavnom dobre zakone o medijima i javnoj riječi uopšte. Razume se to mora važiti i za novinare! Misija nemoguća, rekli biste, pa možda budete i u pravu. Ali samo pomislite na nadolazeću moć free lancers-a (slobodni novinari nevezani za redakciju). Oni će svojim laptopom, u kombinaciji sa neslućenim i još nezamislivim tehnologijama direktno ulaziti u naše misli i glave. Toga tužnoga dana neće im više trebati mediji (a ta riječ znači posrednik) a publika će ostati bespomoćna i prepuštena na nemilost naručilaca. Neki je teoretičar čak predviđao da ćemo imati novine koje je nazvao „Daily me“ – Dnevni ja, namenjene pojedinačnom delovanju. Možda naši potomci čak zažale za današnjim vremenom medija, sa povremenim ispadima nekih novinara. Ali i ne moramo ići tako daleko u tunel, dovoljno bi bilo obezbediti da se ne regrutuju „novinari sa predumišljajem“. Moguće je to: prepoznati ih i odbiti. Slično postupku kod odabira gorespomenutih zanimanja.

Dalje, pozicija dobronamernih ljudi je neodrživa. Oni ne smiju dići svoj glas protiv očiglednih narušavanja ili čak divljanja medijskih poslenika i njihovih šefova van redakcija, jer su uvek dočekani sa onim: želite staviti štampu u okove, želite vratiti socijalitičko novinarstvo i slične ili još gore parole. Čak se ti napadači i ne skanjivaju da nastupe otvoreno i bez ograde. Setite se samo kampanje protiv kažnjavanja klevete u medijima. Dobili su anuliranje zatvorskih kazni za novinarsko klevećenje i time smo se složili – u redu je! Ali su im i novčane kazne za redakcije i novinare klevetnike bile previsoke... A šta to znači ako ne zakonski stimulirano pravo i zaštitu za klevećenje. E pa sada – ko voli nek izvoli. Kakva je to tek nagrada za tajkune i korporacije...

Treba razmisliti i o pojmu „nemoćnog građanina“! Civilno društvo, ustavi, zakoni, čak i građanska neposlušnost, to je samo mali deo arsenala kojim „nemoćni“ raspolažu. Ima jedan stih u Marseljezi: „Aux armes citoyens, formez vos bataillons, marchons...“ Dobro, ne mislim na ono pravo oružje, ali građani nisu goloruki... Sve njihove organizacije ili t.z. Civilno društvo mogu porazmisliti o građanskoj neposlušnosti u vidu ignoracije medija. To se zove prekid neborbenog, podaničkog kontakta sa nekim od medija. U ovom slučaju prekid borbenog kontakta može biti i bojkot, pošto su štrajkovi kao reakcija radnika propali, ostaje ovo spomenuto... Nemoguće!? Možda, ali zamislite onaj divan dan kada jedan dokazano korumpiran medij propadne ! Ali oni,građani, nemaju znanje i moć manipulacije i kao da im je svejedno dali će uskoro postati čovjek mašina, kako to minuciozno obrađuje plodni autor Rutović u poslednjoj knjizi koja je upravo izašla iz štampe.

Informacija je sve manje atribucija ljudskih prava a sve više je atribucija robe za manipulaciju... Tako počinju zaključci susreta „Medijskih dijaloga“ krajem maja u Herceg Novom. Znači može se učiniti nešto da to ne postane gore! A može.

Janko Nikolovski

Autor je bivši novinar TV Skoplje (1970-1983. godine), Bivši je pomoćnik predsjednika Republičkog komiteta za informacije, bivši predsjednik Komisije za zaštitu prava na slobodan pristup informacijama javnog karaktera Makedonije. Ekspert je za oblast razvoja medija.  Autor je više knjiga iz oblasti medija i sa mr. Željkom Rutovićem koautor  nekoliko njih. Dobitnik je državnih nagarada Makedonije za žurnalistiku i za publicistiku.

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

viskom 300x250

Kolumna:

Objavljeno: 11/03/2019
miki-prelevic-konkretnim-potezima-protiv-politickih-destrukcijaIzvršna vlast se često kritikuje radi kritike, a i oni koji ukazuju na dobre poteze takođe. Ipak, mora se istaći ono što je tačno i u vremenu kada je nepopularno ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2019
milija-pajkovic-beranski-ukus-glazgovskih-medaljaNa nedavno završenom dvoranskom atletskom prvenstvu Evrope, održanom u Glazgovu, predstavnici Srbije osvojili su dvije medalje - zlatnu i bronzanu! Prvakinja ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2019
sasa-radunovic-opstinari-uozbiljite-se-kontrolisite-sta-objavljujeteAktuelna lokalna uprava, inače „vizionarska“ kakva je, ušla je u novi projekat razvoja sporta u Beranama. I to, čak, razvoju sporta u 22. vijeku! Kako je, izgleda, ...
eSpona
Objavljeno: 23/02/2019
srdan-culafic-bravo-za-kapitensko-veceSport je neispričana priča. Tako bi se mogla okarakterisati ova veoma značajna i popularna grana društva. U današnje vrijeme svaka priča vezana za sportska ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
adem-ado-softic-dekret-jusufa-ibn-abdulahaPedeset godina od osnivanja (1862-1912) varoš Berane je teritorijalno pripadala Otomanskom carstvu. Nakon njegovog pada i povlačenja Osmanlija sa ovih prostora, ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2019
adem-ado-softic-prohijalo-sa-duvanskim-dimomSasvim slučajno sinoć sam parkirao auto ispod „Pušačke terase“, u bloku stambenih zgrada na mjestu gdje se nekad završavala moja bašta i malinjaci, a počinjao ...
eSpona
Objavljeno: 20/01/2019
adem-ado-softic-lero(1962 - 1986) Zvao se Senad Ramčević. Ali, pravo ime znalo mu je svega nekoliko najbližih komšija i rođaka. Ostali Ivangrađani znali su ga samo po nadimku: LERO. ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2019
adem-ado-softic-dr-debejki-u-ivangraduSonjin kačamak za kardiohirurga Kad je najpoznatiji svjetski kardiohirurg dr Majkl Elis Debejki (Michael Ellis DeBakey) jednom prilikom prije 45 godina posjetio ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
milija-pajkovic-sekijev-sitan-vezU sam osvit Božićnih praznika, u Beogradu je iz ovozemaljskog života, u 82. godini, iskoračio jedan od najboljih fudbalera svojeg vremena na planeti, Dragoslav Šeki ...
eSpona
Objavljeno: 07/01/2019
srdan-culafic-ulaganjima-se-stvaraju-dobri-sportisti-i-jos-bolji-ljudiJedna od stvari, gdje mnogi ljudi na ovoj planeti mogu bez obzira na materijalni status i porijeklo učestvovati u igri i takmičiti se jedni protiv drugih ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2018
srdan-culafic-reklamnim-spotovima-ne-treba-skrnaviti-time-outU mnostvu interesantnih detalja koje na sportskim borilištima izvode igrači, frenetičnom podrškom navijači, svakako, nezaobilazni akteri su i treneri. Zanimljivo ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2018
milija-pajkovic-mirko-i-slavko-ponovo-jasuTaman smo pomislili da je vrijeme bratstva i jedinstva, raznih zasijedanja, pa i onog u Jajcu, kao i raznoraznih odbora pride, AFŽ-a, kovhoza, sovhoza, ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2018
janko-nikolovski-ljudi-i-oruzjeLjubav na prvi pogled ili večita ljubav Iako je sve počelo toljagama, ljudi su svuda u svijetu (ne samo države) ostali u velikoj ljubavi sa oružjem...  Zašto? ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2018
sasa-radunovic-izvini-fuadeAko novinar ima informaciju i ne objavi je, ona je opasna po njega. Ili se, možda, srami da je objavi. Strah je razumljiv i podložan mu je svako. Ali sram nije. ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2018
adem-ado-softic-ivangradski-rukometni-bombarderiJoš od hazene, preteče rukometa, koju je u Berane krajem tridesetih godina iz Beograda donijela tadašnja studentkinja Radmila Nedić, pa preko velikog i malog ...
eSpona
Objavljeno: 18/10/2018
janko-nikolovski-la-rue-du-jeu-des-enfantsU centru Strazbura - Francuska (Alzas) ima ulica koja se zove „Ulica dečije igre“. Ime je dobila ne voljom opštinskih organa već akcijom samih građana, koji su ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2018
vesna-novovic-nasa-milenaNaša DIVA je otišla. Dostojanstveno, tiho, kako priliči velikim ljudima, velikim umjetnicima, kako priliči velikoj dami. Otišla je svom Gagi. Dvadeset i prvog ...
eSpona
Objavljeno: 08/10/2018
adem-ado-softic-medijska-razglednica-balkanaPod kopitama sve agresivnijih medijskih jahača Apokalipse na Balkanu: Politike, Kapitala, Kriminala i Pohlepe, pored zdravog razuma i morala, među prvima stradaju i ...
eSpona
Objavljeno: 07/10/2018
sasa-radunovic-ja-sam-osamnaestiPočetak mandata nove lokalne vlasti za građane Berana nije mogao biti bolji. Otvorena je nova sportska dvorana i završena rekonstrukcija istočne tribine Gradskog ...
eSpona
Objavljeno: 20/09/2018
lion-hodzic-sta-da-budes-kad-porastesNije bilo davno, ali sam pregrmio ono pitanje „šta ćeš da budeš, kad porasteš?“ Kad razmislim, stavljali su me u takvu situaciju ka' da su se trudili da se što više ...
eSpona
Objavljeno: 15/09/2018
adem-ado-softic-dan-oslobodenja-beranaNa današni dan prije 74 godine, 15. septembra 1944. nakon višečasovne akcije 7. i 9. Crnogorske udarne brigade i jednog bataljona Ozne, varoš Berane je konačno ...
eSpona
Objavljeno: 13/09/2018
adem-ado-softic-cetvrti-metak-iz-belcite„Zato nikad ne pitaj za kim zvono zvoni...“ Na današnji dan, 10. septembra 1937. godine, od snajperskog metka u španskom gradiću Belčita poginuo je Beranac Vukašin ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2018
sasa-radunovic-njofraSve sportske priče su slične. Govore o borbi za pobjede koje donose bodove, medalje, popularnost i prestiž... No, sportske priče znaju da budu ispunjene i borbom ...
eSpona
Objavljeno: 05/09/2018
adem-ado-softic-na-talasima-radio-balkana„Soko zove Orla!“ - „Orao pao!“ Na današnji dan prije 75 godina, 3. septembra 1943. desio se veliki preokret. Fašistička Italija u Cassibileu potpisala je ...
eSpona
Objavljeno: 23/08/2018
adem-ado-softic-cistokrvni-balkanciDavinčijev balkanski kod Nije život na Zemlji počeo rođenjem ovdašnjih političara, niti je kultura nastala njihovim osvajanjem vlasti. Rađanjem mnogih život bi ...
eSpona
Objavljeno: 24/07/2018
adem-ado-softic-posljednji-kos-oca-crnogorske-kosarkeRadule Vešović, osnivač beranske, crnogorske, i legenda ex jugoslovenske košarke, ogorčen odnosom beranskih političara prema ovdašnjoj košarci i sportu uopšte, kao ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2018
sasa-radunovic-da-sam-se-ja-pit-oRezultatski solidan nastup beranskih sportista na MOSI u Priboju, ali i njihovo ukupno ponašanje i predstavljanje grada, može se i treba okarakterisati kao ...
eSpona
Objavljeno: 23/06/2018
adem-ado-softic-rimski-kastrum-beranska-enigmaNa nekoliko mjesta pored magistralnog puta prema Beranama po desnoj strani stoje svojevrsni metalni krajputaši sa natpisima koji obavještavaju prolaznike da se na ...
eSpona
Objavljeno: 17/06/2018
prof-dr-drasko-dosljak-sutjeska-nije-vodaBitka na Sutjesci ili Peta neprijateljska ofanziva, je naziv koji je u jugoslovenskoj istoriografiji odomaćen za operacije „Švarc“ (nem. Schwarz, „crno“) ...
eSpona
Objavljeno: 15/06/2018
janko-nikolovski-mediji-izmedu-juce-i-sjutraŽeljko Rutović, Postmediji (kriza smisla ili masmedijski totalitarizam); Podgorica, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2017.godine Malo malo, pa nas taj pisac ...
eSpona
Objavljeno: 23/05/2018
prof-dr-drasko-dosljak-uz-21-maj-dobili-smo-drzavuPrije 12 godina,  21. maja 2006. godine, nešto prije ponoći, iz Crne Gore je u svijet, i u budućnost, poslata rečenica: “Dobili smo državu!" Upravo, ova ...
eSpona
Objavljeno: 02/05/2018
sasa-radunovic-ugovorNakon bure u javnosti  izazvane saznanjem da je Javni servis Radio televizija Crne Gore (RTVCG) sklopio ugovor sa Centrom za građansko obrazovanje (CGO) o ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
ado-softic-sedamdeset-godina-od-osnivanja-kud-a-dusan-boskovicKultura sjećanja je armatura u temeljima veličanstvene građevine zvane Opšta kultura bez koje bi se ona vrlo brzo urušila. Neke stvari o ovom gradu nemamo pravo da ...
eSpona
Objavljeno: 21/04/2018
janko-nikolovski-o-dosetkama-i-nipodastavanjuVarijacija na govor mržnje Uzmimo najklimaviji a istovremeno i najsnažniji primjer: Razgovaraju dvojica gladnih siromaha - „Znaš li da je punjena pljeskavica ...
eSpona
Objavljeno: 12/04/2018
slavko-mandic-snila-baba-sto-joj-milo-biloKada je vidio da je đavo odnio šalu i da više neće moći da bude jedan od šrafova koji upravljaju nacionalnim javnim servisom RTV Crne Gore, oglasio se predsjednik ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
srdan-culafic-magija-sporta-i-novo-vrijemeOpsesija zvana "sport" obično se javlja kod mladih ljudi, a nadograđuju je vremenom odrasli. U početku to biva popunjavanje slobodnog vremena, trošenje energije ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
perica-jokic-moja-uloga-u-najvaznijoj-hajdukovoj-utakmiciBilo je to prije 38 godina... Umjesto da budem slavljenik, ja sam te 1980. postao glavni krivac za ispadanje splitskog Hajduka iz četvrtfinala evropskog fudbalskog ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
braho-adrovic-dobre-price-u-sjenci-konkursnih-kriterijuma„Razmeđa Bihora“, NVO Centar za kulturu „Bihor“, Podgorica, 2018. lKnjiga „Razmeđa Bihora“ koja sadrži izbor tridesetak priča  koje su prispjele na konkurs ...
eSpona
Objavljeno: 06/04/2018
ado-softic-vijek-u-znaku-cetvrtog-aprilaDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2018
srdan-culafic-zeljeti-ili-imati-ono-sto-zelimoOpraštajući se od starog milenijuma prije 18 god. svako od nas je na svoj način gledao u bolje sjutra sa nadom da nam dolaze ljepša vremena. Taj period koji nas ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic Postmediji knjiga

 

Priča eSpone