Mihailo Lalic

„Ako sam u svađi s tamošnjim ljudima, nijesam s predjelima. Kad ih pogledam, promijenim raspoloženje“ 

Mihailo LALIĆ

 

Mihailo Lalić, vrsnik Prvog svjetskog rata, autor najboljih literarnih stranica o Drugom svjetskom ratu, godinu mlađi od Beranske gimnazije koju je završio, „dočekuje“ stogodišnjicu svog rođenja porukom da nije pisao „prutom po vodi“.

Lalić je, kako je zapisano, jedan od „malog broja pisaca koji su našu literaturu izveli iz gluvog doba bez sjutrašnjice“. A, kako i sam kaže: „Pisati - to je: lišćem od riječi obukujem mršavi skelet, nejasne zamisli. Riječi dovodim iz sjećanja i podešavam da se slože, ponekad i da se posvađaju, pa i pomire. Dugo treba dokle drvo ozeleni i životom zamiriše, dok privuče pogled iz daljine i izdrži blaže vjetrove. Neosjetno i procvjeta i zametne nekakve prašnike, zatim stane na vidiku, maše granama do jeseni. Najzad lišće počinje da žuti, drvo pocrveni kao da se stidi, i otada i svlači se. Nastane sloj šlama ispod grana kao haljina prekonoć svučena, dok je vjetar ne razgrne na sve strane“.

Mihailo Lalić, romansijer, pripovijedač, pjesnik, dramski pisac, putopisac i publicista, dobitnik mnogobrojnih priznanja i nagrada – prvi na listi, kolovođa, Njegoševe nagrade i beranske Nagrade „21. jul“,  - danas ima svoju ulicu u Podgorici, kuću u rodnoj Trepči, ostao bez hercegnovskog doma, zastupljen u skolskim programima i lektiri, književno djelo mu je postalo poseban nastavni predmet na Filozofskom fakultetu u Nikšiću, isto okuplja na naučnim skupovima, okruglim stolovima, ekranizuje se, ... Njegovo obimno literarno stvaralaštvo predmet je i mnogobrojnih diplomskih radova, magistarskih teza, doktorskih disertacija na cijelom štokavskom prostoru, pa i, zasluženo, u svom zavičaju: Milorad Ćorac: „Jezik i stil Mihaila Lalića“ ; Petar Rmuš: „Pripovijetke Mihaila Lalića“. A u njegovom zavičaju , Andrijevici, književna nagrada za prozu nosi Lalićevo ime, a u policama gradske biblioteke stoje autorove poklon-knjige.

Uzalud je Lalić pisao da su „književnost, lirika, drama, roman - ustvari pokušaji unaprijed osuđeni na neuspjeh: hoće čovjek pomoću riječi ispisanih na hartiji, da dočara pokrete, činove boje, mirise, zveket i muziku, i još desetak različitih stvari. Čak i sudbine pojedinaca, porodica, zajednica, narodnih masa...“ Jer je književna kritika, recimo, rekla  za „Lelejsku goru“ da je osuđena na uspjeh i da u „okviru svjetske literature predstavlja jedno od onih humanistički angažovanih djela u kojima je u umjetnički vanrednom zgušnjavanju prikazana dramatičnost narodno-oslobodilačke borbe i socijalne revolucije“.

„Sigurno je – veli Lalić - samo jedno: pisanje je uzaludni otpor protiv zaborava, kao što je medicina beznadan otpor bolestima, a življenje uzaludna borba protiv smrti. Znamo da ćemo na kraju podleći, ali zato još ne zatvaramo apoteke, bolnice ni fakultete, i trudimo se koliko možemo da ne podlegnemo prije roka“. Mihailo Lalić nije podlegao prije roka. Ni on, ni: Staze slobode, Izvidnica, Svadba, Prvi snijeg, Usput zapisano, Zlo proljeće, Raskid, Lelejska gora, Hajka, Posljednje brdo, Pramen tame, Ratna sreća, Zatočnici, Dokle gora zazeleni, Odlučan čovjek, Tamara... Mihailov dar nama kao otpor protiv zaborava!

„Tematsko-motivska izvornost, združena snaga misli, mašte i kaljene riječi - eto Lalića, dostojnog sagovornika ovog i sjutrašnjeg vremena“. I kao što kroz lik Tadije Čemerkića struji „vjetar vjekova“, tako i umjetničko djelo Mihaila Lalića ostavlja upečatljive tragove generacijama. I kao putokaz i kao ostvarenje!

A sam je, negdje, zapisao: „Pisac nije dužan da nađe rješenje, dovoljno je samo da sugestivno postavi pitanje, da navede ljude na razmišljanje“. Zato pisac Lalić u svom dnevničkom zapisu i postavlja pitanje: „ Ima li nade da će ovaj - osvetama i pizmama - pocijepani narodić ikad postati nešto više no krpljevina pocijepana plemenskim zavistima“?

Sto godina je od Lalićevog rođenja - isto toliko i odgovora na ovo postavljeno pitanje. U Lalićevoj godini nam je potrebno rješenje! Nudi nam neke prijedloge i Lado Tajović, junak „Lelejske gore“, koji posjeduje sposobnost kritičkog razmišljanja o ulozi istorije, o nanosu tradicije, o neprekidnom sukobu dobra i zla. Čitajmo! Neka iz Lalićeve rečenice :„Ako je hajka to što dolazi, nije ni prva ni posljednja na ovom svijetu koji je sav od hajki...“ - riječ hajka bude za svagda upisana u rječnike nepoznatih riječi !

Sto godina od Lalićevog rođenja! Vijek!

Doc. dr Draško Došljak

Filozofski fakultet - Nikšić

eSpona OTV EU

Proslava 30 godina plava

Otvorena televizija

Kolumna:

Objavljeno: 02/05/2018
sasa-radunovic-ugovorNakon bure u javnosti  izazvane saznanjem da je Javni servis Radio televizija Crne Gore (RTVCG) sklopio ugovor sa Centrom za građansko obrazovanje (CGO) o ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
ado-softic-sedamdeset-godina-od-osnivanja-kud-a-dusan-boskovicKultura sjećanja je armatura u temeljima veličanstvene građevine zvane Opšta kultura bez koje bi se ona vrlo brzo urušila. Neke stvari o ovom gradu nemamo pravo da ...
eSpona
Objavljeno: 21/04/2018
janko-nikolovski-o-dosetkama-i-nipodastavanjuVarijacija na govor mržnje Uzmimo najklimaviji a istovremeno i najsnažniji primjer: Razgovaraju dvojica gladnih siromaha - „Znaš li da je punjena pljeskavica ...
eSpona
Objavljeno: 12/04/2018
slavko-mandic-snila-baba-sto-joj-milo-biloKada je vidio da je đavo odnio šalu i da više neće moći da bude jedan od šrafova koji upravljaju nacionalnim javnim servisom RTV Crne Gore, oglasio se predsjednik ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
srdan-culafic-magija-sporta-i-novo-vrijemeOpsesija zvana "sport" obično se javlja kod mladih ljudi, a nadograđuju je vremenom odrasli. U početku to biva popunjavanje slobodnog vremena, trošenje energije ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
perica-jokic-moja-uloga-u-najvaznijoj-hajdukovoj-utakmiciBilo je to prije 38 godina... Umjesto da budem slavljenik, ja sam te 1980. postao glavni krivac za ispadanje splitskog Hajduka iz četvrtfinala evropskog fudbalskog ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
braho-adrovic-dobre-price-u-sjenci-konkursnih-kriterijuma„Razmeđa Bihora“, NVO Centar za kulturu „Bihor“, Podgorica, 2018. lKnjiga „Razmeđa Bihora“ koja sadrži izbor tridesetak priča  koje su prispjele na konkurs ...
eSpona
Objavljeno: 06/04/2018
ado-softic-vijek-u-znaku-cetvrtog-aprilaDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2018
srdan-culafic-zeljeti-ili-imati-ono-sto-zelimoOpraštajući se od starog milenijuma prije 18 god. svako od nas je na svoj način gledao u bolje sjutra sa nadom da nam dolaze ljepša vremena. Taj period koji nas ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2017
milija-pajkovic-kadrovi"Kadrovi" su se kod nas, na našim širim prostorima, pojavili odmah poslije 1945. godine, kao istinska čeda novog društvenog poretka! Uselili su se, preko noći, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2017
sasa-radunovic-rekvijem-za-zbRaspisivanjem lokalnih izbora, petog decembra, odrađena je u Beranama dezinfekcija političke scene. Dezinsekciju će obaviti građani, četvrtog februara, a ...
eSpona
Objavljeno: 29/11/2017
janko-nikolovski-vise-prostora-za-komunu-i-nvoTrebaju li i žele li oni taj prostor i može li se !? Je li moguća i korisna jednačina centralno – lokalno kroz medijske pristupe? Prateći više godina javnu ...
eSpona
Objavljeno: 25/11/2017
olja-stojanovic-ne-nasilju-nad-zenama-u-porodici-ne-nasilju-nad-zenama-na-poslu-ne-nasilju-nad-zenama-u-drustvu"Šesnaest dana aktivizma protiv nasilja nad ženama" je globalna, svjetska kampanja koju obilježava 1.700 organizacija u preko 100 država svijeta. Kampanja počinje ...
eSpona
Objavljeno: 07/11/2017
janko-nikolovski-mukotrpni-rad-oko-md-aRad koji traje, jer nikada neće i ne smije biti završen... Bio sam tu skoro na sajmu knjiga u Podgorici. A tamo  moji dobri, stari obradovani prijatelji; što ...
eSpona
Objavljeno: 19/10/2017
mirko-jakovljevic-beranski-aerodrom-je-neiskorisceni-resurs-sjevera-drzaveProteklog mjeseca nakon svečane sjednice povodom obilježavanja dana opštine Mojkovac predsjednik Filip Vujanović najavio je “da Vlada na krajnje pažlljiv način ...
eSpona
Objavljeno: 17/10/2017
fatima-mededovic-begovic-nas-jazavac-pred-sudom-i-medijiDAVID: Dobar dan, glavati i velevlažni carski gospodine! Sluga sam prepokorna! Ama, kakva je ovo kuća đe se ni Bog ne prima? SUDAC: Šuti, marvo jedna! Poput ...
eSpona
Objavljeno: 01/10/2017
perica-jokic-ribarsko-udruzenje-knjizevnikaJedan, u Crnoj Gori nepoznati, crnogorski pisac ušao je u najuži izbor za dodjelu ovogodišnje Nobelove nagrade za književnost. Ovaj pisac, koji nije svojom voljom ...
eSpona
Objavljeno: 23/09/2017
prof-dr-drasko-dosljak-spomeniciSpomenik treba zaslužiti! Rečenica koja temeljno vjekuje u Crnoj Gori. U ovoj rečenici su sadržani svi zakoni o spomenicima, spomen-obilježjima, ...
eSpona
Objavljeno: 19/09/2017
milija-pajkovic-carigradske-carolijePriča o košarkaškima Srbije koji su svoju otadžbinu predstavljali na upravo okončanom Prvenstvu Evrope u Carigradu, odnosno Istanbulu, jeste, u stvari, i nešto više ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2017
perica-jokic-kuda-ide-skolstvoOd ove godine stupaju na snagu nova školska pravila. To je treća faza ka ukidanju škola. Resorno ministarstvo se pobrinulo da ovo ukidanje ne ide naglo, zato je ...
eSpona
Objavljeno: 09/09/2017
janko-nikolovski-imam-pravo-da-znamU susret međunarodnom danu Right to know - imam pravo da znam Ovih dana, krajem septembra, 28. 09. tačnije, tradicionalno bez previše buke, obeležiće se dan ovog ...
eSpona
Objavljeno: 25/08/2017
jokovic-scekic-i-jedinstvo-snp-aVladimir Joković je novi predsjednik Socijalističke narodne partije (SNP) Crne Gore. Tako su odlučili delegati Osmog kongresa, održanog u nedjelju, 13. avgusta, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/08/2017
milija-pajkovic-zakackaOkončano je Svjetsko prvenstvo u atletici, koje se održavalo u glavnom gradu Engleske i Ujedinjenog Kraljevstva, Londonu, od 4-og do 13-og avgusta! Grad kraljevske ...
eSpona
Objavljeno: 09/08/2017
milija-pajkovic-pomracenje-mjesecaDjelimično pomračenje Mjeseca, a cio njegov tok, mogao je preksinoć da se posmatra iz Mongolije, Indije, Kine, središnog dijela Sibira, Australije, kao i sa ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2017
janko-nikolovski-pomirenje-ili-preplitanjeAspekti relacija (samo neki): Sloboda izražavanja: privatnost: javni interes: istraživačko novinarstvo: whistleblowers ... Može li Afrika postati postojbina ...
eSpona
Objavljeno: 30/06/2017
srdan-culafic-ljeto-lim-korzo-i-grad-koji-se-voliKada se iz njega odlazi srce se steže i ostaje sjeta. Svaki dolazak i boravak u njemu tjera srce da zatreperi i pokrene pozitivne emocije. Jednostavno, to je ...
eSpona
Objavljeno: 14/06/2017
umjesto-17-svjecica-na-tortiU subotu, 10. juna 2017. u beranskom Centru za kulturu održan je koncert „U sjećanju na Veljka“. Koncert je održan povodom Veljkovog sedamnaestog rođendana, a u ...
eSpona
Objavljeno: 20/05/2017
srdan-culafic-beranska-vremenska-sportska-linija-sjecanjem-protiv-zaboravaIzmeđu zivota i sporta stoji vremenska linija koja spaja i na kojoj su kao na traci zabilježeni ljudi i dogadjaji počevsi od viševjekovnih nadmetanja, trcanja, ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2017
perica-jokic-ziri-protiv-talentovanihU petak je u beranskom Centru za kulturu održano književno veče „Drugo lice ljubavi“. Srednjoškolci su čitali svoje radove, a žiri je imao tu nezahvalnu dužnost da, ...
eSpona
Objavljeno: 05/05/2017
sasa-radunovic-politicki-repetentiPokušaj nastavka prekinute Petnaeste sjednice Skupštine opštine Berane (SO) prošao je neslavno kao i njen početak. Novim padom i potvrdom onog što je viđeno više ...
eSpona
Objavljeno: 25/04/2017
milija-pajkovic-zavrsno-slovo-protiv-ulaska-crne-gore-u-nato-i-evropsku-zajednicuDržavna televizija, svakog dana i večeri, u svojim udarnim emisijama, kao prvu, a to znači po njima  i najvažniju vijest, objavljuje da je Crna Gora na samo ...
eSpona
Objavljeno: 24/04/2017
srdan-culafic-kuda-i-kako-dalje-iz-rukometne-provalije-u-kojoj-se-nalazimoSvi mi koji smo bili u rukometnom sportu danas se sa razlogom pitamo šta se desava sa crnogorskim rukometom? Kako dalje? Kuda? Šta je izlaz? Na ta pitanja ne ...
eSpona
Objavljeno: 17/04/2017
prof-dr-drasko-dosljak-monografija-o-pocasnom-berancu (Dragan Gaga Nikolić – Gospodin Mangup , priredila Radmila Stanković, Laguna – Beograd 2017, 231 str.) „U poslednjim godinama života, sve češće je pominjao ...
eSpona
Objavljeno: 05/04/2017
fatima-mededovic-begovic-podrska-diskiminisanim-majkama-sa-jednim-i-dvoje-djeceKao građanka, kroz civilni sektor i druge asocijacije, javno sam iznosila svoj stav. Na vrijeme sam ukazivala na zakone koji diskriminišu majke sa jednim i dvoje ...
eSpona
Objavljeno: 28/03/2017
krugovi-politickog-pritiska-na-javni-servisNeuobičajeno mirno je prošao izbor direktora (direktorice) Javnog servisa RTV CG. Nema oglašavanja medijskih i novinarskih udruženja, nema ni saopštenja kojima ...
eSpona
Objavljeno: 19/03/2017
fatima-mededovic-begovic-kafkizam(Stvarnost nevidljivog suda) Ovaj dolje postavljeni fragment vezano za književno  djelo  PROCES i samog pisca, Franca Kafku,  podsjetnik je da ...
eSpona
Objavljeno: 13/03/2017
sasa-radunovic-izborna-godinaPodijeljena i sa izgubljenim legitimitetom, Koalicija „Zdravo Berane“ ušla je devetog marta u predizbornu godinu. Bez investicija, vizije, novih radnih mjesta u ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2017
milija-pajkovic-cardaci-ni-na-nebu-ni-na-zemljiNa sjevernom kraju piste nekadašnjeg beranskog aerodroma nalazi se pet čardaka ni na zemlji, ni na nebu! To su Pristanišna, Pilotska i Upravna zgrada, Veliki hangar ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2017
dr-sanja-kovacevic-pedeset-nijansi-inspekcijeČija su krmad podno puta? E ovako, stane moj muž da sipa vode na onaj izvor iz potpornog zida, prije „tunjela“ u Zaostro da napuni hladnjak. Ja dangubna i ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2017
milija-pajkovic-marsalove-pudliceBio jednom u jednoj, pomalo brdovitoj, a pomalo i ravničarskoj zemlji, koja nema nikakve veze, a niti bilo kakve sličnosti, taman posla, sa ovom našom, jedan ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Vildan knjiga

 

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic knjiga Postmediji

 

Priča eSpone