AdemAdoSofticDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. Pored Dana zaštite na radu i Međunarodnog dana svijesti o minama i njihovom demontiranju ovaj dan ostaće ipak upamćen po nekim drugim dešavanjima koja su ostavila snažan pečat na stotinak turbulentnih i na sreću prohujalih godina, koje bi, zbog lošeg iskustva sa permanentnom tendencijom ponavljanja istorije, mogla i da nas zabrinu.

Toga dana 1936. godine započeo je na Medicinskom fakultetu u Beogradu generalni štrajk studenata Beogradskog, Zagrebačkog, Ljubljanskog, Skopskog i Subotičkog univerziteta usmjeren protiv fašizacije Kraljevine Jugoslavije i vlade Milana Stojadinovića, u kom je već prvog dana kraljevska žandarmerija ubila studenta prava Žarka Marinovića, zbog čega se već osam decenija današnji datum proslavlja i kao Dan studenata Beogradskog univerziteta.

Prije punih 70 godina, dan uoči 4. aprila, Jugoslavija je rekla istorijsko NJET velikom sovjetskom vođi i ratnom saborcu Staljinu koji je tada bio na vrhuncu moći i koji je ovu malu balkansku zemlju sa izlazom na Jadransko more već bio uvrstio u svoje, Kalašnjikovo i Molotovljevo veliko carstvo Potemkinovih sela.

Boreći se narednih nekoliko godina sa unutrašnjim podjelama nakon tog čina i stoički podnoseći sav njegov bijes, prijetnje i zveckanje oružjem na svojim granicama Jugoslavija je isplovila na svjetsku političku scenu sa kormilom u svojim rukama a ne u potpalublju oklopnjače.

Godinu dana kasnija, na današnji dan 1949. godine, potpisivanjem ugovora između Amerike i 11 zapadnoevropskih država u Vašingtonu je osnovan Sjevernoatlantski vojni savez pod nazivom NATO (OTAN) koji danas, nakon sedam decenija, broji 29 članica medju kojima su i neke iz bivše Titove Jugoslavije, uključujući i najmlađu, 29-tu članicu, Crnu Goru.

Šest godina nakon tog datuma, odmah po uključenju Zapadne Njemačke u njega, zveckanje oružjem po Istočnoj Evropi započeto neposredno nakon Drugog svjetskog rata nastavljeno je osnivanjem Varšavskog pakta, a kao odgovor na Hladni rat koji je uveliko besnio na ovim prostorima između ta dva vojna bloka, u Beogradu se baš tih godina, kao protivteža, rodila ideja nesvrstanosti koju su osmislili i nakon šest godina priprema uspješno realizovali Tito, Nehru i Naser. Oko nje i njenih osnovnih pet principa uzajamnog poštovanja, jednakosti i miroljubive aktivne koegzistencije okupilo se nevjerovatnih 120 članica i 17 zemalja posmatrača koje su bile zvanično neopredijeljene za i protiv jednog od dva postojeća vojna saveza, a koja zajedno nisu okupila ni trećinu toga broja. Kao potvrda veličine ideje mira i nesvrstanosti na sahrani njenog začetnika i vodje Josipa Broza Tita, koji je umro 4. maja (1980), tačno mjesec dana nakon današnjeg datuma, okupio se najveći ikad zabilježeni broj svjetskih državnika u 209 delegacija iz 128 zemalja svijeta uključujući i tadašnjeg predsjednika Prezidijuma Vrhovnog sovjeta SSSR, vremešnog Leonida Brežnjeva, Indiru Gandi, Jasera Arafata, Kim Il Singa, Margaret Tačer, kralja Huseina, princa Filipa, Helmuta Šmita i mnoge druge svjetske lidere.

Ali, niske strasti, bezumlje i pohlepa uvijek su bili temelj i oslonac borbe protiv mira i prosperiteta. Na današnji dan 1968. godine ubijen je u Memfisu veliki borac za jednakost i ljudska prava, baptistički sveštenik i nobelovac Martin Luter King, a istog dana naredne godine u uzaludnom pokušaju zaustavljanja sunovrata čovječanstva prvi put je u ljudski organizam ugrađeno vještačko srce koje je funkcionisalo svega četiri dana.

Podjele i jačanje tenzija ponovo su uzele maha odlaskom tvoraca ideje miroljubive aktivne koegzistencije. Aspiracije i čerupanja velikih sila oko Balkana nastaviljena su po starom oprobanom naci(onalsocijali)stičkom receptu, i kulminirala na današnji dan krvavim sarajevskim Bajramom 4. aprila 1992. godine kada je, nimalo slučajno odabranog datuma, ubijeno pet Sarajlija među kojima, opet nimalo slučajno, trojica Bajramovića. Sjutradan se na Mitingu mira protiv fašizacije zemlje okupilo preko 5.000 ljudi koji su od Dobrinje prema Parlamentu BiH izašli na ulice Sarajeva zahtijevajući prestanak nasilja i ratovanja, ali ih je pod snajperskom vatrom na njima zauvijek ostalo njih oko 130.

Nažalost, čitava istorija svijeta je u stvari istorija ratova, sa malim pauzama između njih i rijetkim mir(ov)nim oazama među kojima je skoro pola vijeka Jugoslavija bila jedna od najvećih i najsigurnijih. Mali interesi velikih ovdje su vjekovima promovisani u  velike interese malih i bili vjetar u jedrima njihove razularene sujete čije je zanosno lelujanje raspirivalo mit o njihovoj sopstvenoj veličini. Povodljiva balkanska vjetrometina uvijek je bila pogodno tlo za sijanje mržnje i započinjanje ratova a balkanska krčma vazda prepuna veselih i duhovitih zabavljača širokih narodnih masa, cirkuzanata, marioneta, trbuhozoraca, piromana, pokretnih ratnih fitilja i upaljača koji su radi sopstvenih interesa i sujete jedva čekali da paljenjem ratnog plamena napokon pokažu prvim komšijama svoje epsko junaštvo, veličinu i pravo lice, pa su se, i po cijenu sopstvene štale, sa neskrivenim, neopisivim i zdravom razumu neshvatljivim uživanjem naslađivali crkavanju komšijine krave.

Ratove su uvijek vodili oni koji nemaju da bi imali, a pokretali ih oni koji imaju da bi imali još više, uz pomoć najgorih ljudi i najgoreg u ljudima. Simbolika današnjeg datuma na brdovitom, vjetrovitom i hirovitom Balkanu kao idealnom poligonu za pirove i bahanalije četiri jahača Apokalipse, to  nam najbolje potvrđuje.

Berane, 4. april 2018.

Ado Softić

 

 

Autor je istaknuti hroničar Berana. Predsjednik NVU „Beranda“ i dobitnik brojnih priznanja iz oblasti kulture i istraživanja kulturne baštine.

 

 

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

viskom 300x250

Kolumna:

Objavljeno: 13/03/2019
miodrag-migo-djurovic-stoti-rodjendan-zorke-vrbiceBili smo na jednoj divnoj i neobičnoj proslavi. Zorka Vrbica slavila je sa svojom porodicom i prijateljima stoti rođendan. Krepka, vitalna, vesela i mudra Zorka je ...
eSpona
Objavljeno: 11/03/2019
miki-prelevic-konkretnim-potezima-protiv-politickih-destrukcijaIzvršna vlast se često kritikuje radi kritike, a i oni koji ukazuju na dobre poteze takođe. Ipak, mora se istaći ono što je tačno i u vremenu kada je nepopularno ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2019
milija-pajkovic-beranski-ukus-glazgovskih-medaljaNa nedavno završenom dvoranskom atletskom prvenstvu Evrope, održanom u Glazgovu, predstavnici Srbije osvojili su dvije medalje - zlatnu i bronzanu! Prvakinja ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2019
sasa-radunovic-opstinari-uozbiljite-se-kontrolisite-sta-objavljujeteAktuelna lokalna uprava, inače „vizionarska“ kakva je, ušla je u novi projekat razvoja sporta u Beranama. I to, čak, razvoju sporta u 22. vijeku! Kako je, izgleda, ...
eSpona
Objavljeno: 23/02/2019
srdan-culafic-bravo-za-kapitensko-veceSport je neispričana priča. Tako bi se mogla okarakterisati ova veoma značajna i popularna grana društva. U današnje vrijeme svaka priča vezana za sportska ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2019
adem-ado-softic-dekret-jusufa-ibn-abdulahaPedeset godina od osnivanja (1862-1912) varoš Berane je teritorijalno pripadala Otomanskom carstvu. Nakon njegovog pada i povlačenja Osmanlija sa ovih prostora, ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2019
adem-ado-softic-prohijalo-sa-duvanskim-dimomSasvim slučajno sinoć sam parkirao auto ispod „Pušačke terase“, u bloku stambenih zgrada na mjestu gdje se nekad završavala moja bašta i malinjaci, a počinjao ...
eSpona
Objavljeno: 20/01/2019
adem-ado-softic-lero(1962 - 1986) Zvao se Senad Ramčević. Ali, pravo ime znalo mu je svega nekoliko najbližih komšija i rođaka. Ostali Ivangrađani znali su ga samo po nadimku: LERO. ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2019
adem-ado-softic-dr-debejki-u-ivangraduSonjin kačamak za kardiohirurga Kad je najpoznatiji svjetski kardiohirurg dr Majkl Elis Debejki (Michael Ellis DeBakey) jednom prilikom prije 45 godina posjetio ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
milija-pajkovic-sekijev-sitan-vezU sam osvit Božićnih praznika, u Beogradu je iz ovozemaljskog života, u 82. godini, iskoračio jedan od najboljih fudbalera svojeg vremena na planeti, Dragoslav Šeki ...
eSpona
Objavljeno: 07/01/2019
srdan-culafic-ulaganjima-se-stvaraju-dobri-sportisti-i-jos-bolji-ljudiJedna od stvari, gdje mnogi ljudi na ovoj planeti mogu bez obzira na materijalni status i porijeklo učestvovati u igri i takmičiti se jedni protiv drugih ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2018
srdan-culafic-reklamnim-spotovima-ne-treba-skrnaviti-time-outU mnostvu interesantnih detalja koje na sportskim borilištima izvode igrači, frenetičnom podrškom navijači, svakako, nezaobilazni akteri su i treneri. Zanimljivo ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2018
milija-pajkovic-mirko-i-slavko-ponovo-jasuTaman smo pomislili da je vrijeme bratstva i jedinstva, raznih zasijedanja, pa i onog u Jajcu, kao i raznoraznih odbora pride, AFŽ-a, kovhoza, sovhoza, ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2018
janko-nikolovski-ljudi-i-oruzjeLjubav na prvi pogled ili večita ljubav Iako je sve počelo toljagama, ljudi su svuda u svijetu (ne samo države) ostali u velikoj ljubavi sa oružjem...  Zašto? ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2018
sasa-radunovic-izvini-fuadeAko novinar ima informaciju i ne objavi je, ona je opasna po njega. Ili se, možda, srami da je objavi. Strah je razumljiv i podložan mu je svako. Ali sram nije. ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2018
adem-ado-softic-ivangradski-rukometni-bombarderiJoš od hazene, preteče rukometa, koju je u Berane krajem tridesetih godina iz Beograda donijela tadašnja studentkinja Radmila Nedić, pa preko velikog i malog ...
eSpona
Objavljeno: 18/10/2018
janko-nikolovski-la-rue-du-jeu-des-enfantsU centru Strazbura - Francuska (Alzas) ima ulica koja se zove „Ulica dečije igre“. Ime je dobila ne voljom opštinskih organa već akcijom samih građana, koji su ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2018
vesna-novovic-nasa-milenaNaša DIVA je otišla. Dostojanstveno, tiho, kako priliči velikim ljudima, velikim umjetnicima, kako priliči velikoj dami. Otišla je svom Gagi. Dvadeset i prvog ...
eSpona
Objavljeno: 08/10/2018
adem-ado-softic-medijska-razglednica-balkanaPod kopitama sve agresivnijih medijskih jahača Apokalipse na Balkanu: Politike, Kapitala, Kriminala i Pohlepe, pored zdravog razuma i morala, među prvima stradaju i ...
eSpona
Objavljeno: 07/10/2018
sasa-radunovic-ja-sam-osamnaestiPočetak mandata nove lokalne vlasti za građane Berana nije mogao biti bolji. Otvorena je nova sportska dvorana i završena rekonstrukcija istočne tribine Gradskog ...
eSpona
Objavljeno: 20/09/2018
lion-hodzic-sta-da-budes-kad-porastesNije bilo davno, ali sam pregrmio ono pitanje „šta ćeš da budeš, kad porasteš?“ Kad razmislim, stavljali su me u takvu situaciju ka' da su se trudili da se što više ...
eSpona
Objavljeno: 15/09/2018
adem-ado-softic-dan-oslobodenja-beranaNa današni dan prije 74 godine, 15. septembra 1944. nakon višečasovne akcije 7. i 9. Crnogorske udarne brigade i jednog bataljona Ozne, varoš Berane je konačno ...
eSpona
Objavljeno: 13/09/2018
adem-ado-softic-cetvrti-metak-iz-belcite„Zato nikad ne pitaj za kim zvono zvoni...“ Na današnji dan, 10. septembra 1937. godine, od snajperskog metka u španskom gradiću Belčita poginuo je Beranac Vukašin ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2018
sasa-radunovic-njofraSve sportske priče su slične. Govore o borbi za pobjede koje donose bodove, medalje, popularnost i prestiž... No, sportske priče znaju da budu ispunjene i borbom ...
eSpona
Objavljeno: 05/09/2018
adem-ado-softic-na-talasima-radio-balkana„Soko zove Orla!“ - „Orao pao!“ Na današnji dan prije 75 godina, 3. septembra 1943. desio se veliki preokret. Fašistička Italija u Cassibileu potpisala je ...
eSpona
Objavljeno: 23/08/2018
adem-ado-softic-cistokrvni-balkanciDavinčijev balkanski kod Nije život na Zemlji počeo rođenjem ovdašnjih političara, niti je kultura nastala njihovim osvajanjem vlasti. Rađanjem mnogih život bi ...
eSpona
Objavljeno: 24/07/2018
adem-ado-softic-posljednji-kos-oca-crnogorske-kosarkeRadule Vešović, osnivač beranske, crnogorske, i legenda ex jugoslovenske košarke, ogorčen odnosom beranskih političara prema ovdašnjoj košarci i sportu uopšte, kao ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2018
sasa-radunovic-da-sam-se-ja-pit-oRezultatski solidan nastup beranskih sportista na MOSI u Priboju, ali i njihovo ukupno ponašanje i predstavljanje grada, može se i treba okarakterisati kao ...
eSpona
Objavljeno: 23/06/2018
adem-ado-softic-rimski-kastrum-beranska-enigmaNa nekoliko mjesta pored magistralnog puta prema Beranama po desnoj strani stoje svojevrsni metalni krajputaši sa natpisima koji obavještavaju prolaznike da se na ...
eSpona
Objavljeno: 17/06/2018
prof-dr-drasko-dosljak-sutjeska-nije-vodaBitka na Sutjesci ili Peta neprijateljska ofanziva, je naziv koji je u jugoslovenskoj istoriografiji odomaćen za operacije „Švarc“ (nem. Schwarz, „crno“) ...
eSpona
Objavljeno: 15/06/2018
janko-nikolovski-mediji-izmedu-juce-i-sjutraŽeljko Rutović, Postmediji (kriza smisla ili masmedijski totalitarizam); Podgorica, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2017.godine Malo malo, pa nas taj pisac ...
eSpona
Objavljeno: 23/05/2018
prof-dr-drasko-dosljak-uz-21-maj-dobili-smo-drzavuPrije 12 godina,  21. maja 2006. godine, nešto prije ponoći, iz Crne Gore je u svijet, i u budućnost, poslata rečenica: “Dobili smo državu!" Upravo, ova ...
eSpona
Objavljeno: 02/05/2018
sasa-radunovic-ugovorNakon bure u javnosti  izazvane saznanjem da je Javni servis Radio televizija Crne Gore (RTVCG) sklopio ugovor sa Centrom za građansko obrazovanje (CGO) o ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
ado-softic-sedamdeset-godina-od-osnivanja-kud-a-dusan-boskovicKultura sjećanja je armatura u temeljima veličanstvene građevine zvane Opšta kultura bez koje bi se ona vrlo brzo urušila. Neke stvari o ovom gradu nemamo pravo da ...
eSpona
Objavljeno: 21/04/2018
janko-nikolovski-o-dosetkama-i-nipodastavanjuVarijacija na govor mržnje Uzmimo najklimaviji a istovremeno i najsnažniji primjer: Razgovaraju dvojica gladnih siromaha - „Znaš li da je punjena pljeskavica ...
eSpona
Objavljeno: 12/04/2018
slavko-mandic-snila-baba-sto-joj-milo-biloKada je vidio da je đavo odnio šalu i da više neće moći da bude jedan od šrafova koji upravljaju nacionalnim javnim servisom RTV Crne Gore, oglasio se predsjednik ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
srdan-culafic-magija-sporta-i-novo-vrijemeOpsesija zvana "sport" obično se javlja kod mladih ljudi, a nadograđuju je vremenom odrasli. U početku to biva popunjavanje slobodnog vremena, trošenje energije ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
perica-jokic-moja-uloga-u-najvaznijoj-hajdukovoj-utakmiciBilo je to prije 38 godina... Umjesto da budem slavljenik, ja sam te 1980. postao glavni krivac za ispadanje splitskog Hajduka iz četvrtfinala evropskog fudbalskog ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
braho-adrovic-dobre-price-u-sjenci-konkursnih-kriterijuma„Razmeđa Bihora“, NVO Centar za kulturu „Bihor“, Podgorica, 2018. lKnjiga „Razmeđa Bihora“ koja sadrži izbor tridesetak priča  koje su prispjele na konkurs ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2018
srdan-culafic-zeljeti-ili-imati-ono-sto-zelimoOpraštajući se od starog milenijuma prije 18 god. svako od nas je na svoj način gledao u bolje sjutra sa nadom da nam dolaze ljepša vremena. Taj period koji nas ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic Postmediji knjiga

 

Priča eSpone