AdemAdoSofticNa nekoliko mjesta pored magistralnog puta prema Beranama po desnoj strani stoje svojevrsni metalni krajputaši sa natpisima koji obavještavaju prolaznike da se na „9 kilometara“ odatle nalazi RIMSKI KASTRUM. Međutim, efekat koji je postignut njihovim postavljanjem bio bi potpuno isti i kad bi na njima pisalo „egipatske piramide“, jer eventualni zaintrigirani turisti koji bi tragom ovih natpisa svratili u Berane, ovdje ne bi mogli pronaći ni jedno ni drugo. Srećom, ljudi su vremenom oguglali i na to pa, zabavljeni o svome jadu, i zaludjeni nebrojenim verzijama istorije svakog novog osvajača vlasti u gradu, više i ne pitaju, niti koga uopšte zanima šta se krije iza ovog zagonentnog naziva.

Sami po sebi ovi bilbordi predstavljaju istorijski spomenik iz ranog gvozdenog doba grantovske kulture kojim je na ovim prostorima započeo vrtoglavi uspon grantomanije i, srazmjerno visini granta, isto takav pad kulture. Roman castrum zasigurno nije nikakva diskoteka, autohtona književna vrsta beranskog romana, niti popularna marka italijanskih farmerica iz osamdesetih godina prošlog vijeka.

Još prije Hristovog rodjenja i njegove 33. godine kad ga je Farisejima, za 30 srebrnjaka, poljupcem u lijevi obraz izdao jedan od 12 apostola rodom iz(s) Kariota i predao u ruke onima koji su ga potom divljački razapeli na brdu Golgota, i te i ove brdovite prostore pohodile su njegove ubice, čuveni svjetski osvajači - Rimljani.

Velika Rimska imperija proširila se i na ovu obalu Jadranskog mora a bajkovitu ljepotu doline tadašnje pogranične rijeke Lim(es) i njen strategijski značaj, rimski vojno-politički eksperti uvidjeli su gotovo dva milenijuma prije Osmanlija.

Kao što su vojni emisari Otomanskog carstva 1862. godine ovdje podigli svoja vojna utvrdjenja (Kršle), a nakon njih uz obalu rijeke udarili temelje nove varoši pod današnjim imenom, tako su i Rimljani sa romanizovanim prastanovnicima ovog dijela Balkana, Ilirima, nedugo nakon ubistva najpoznatijeg Nazarećanina, u naselju Dolac, na najvišoj aluvijalnoj ravni lijeve obale Lim(es)a, podigli vojno utvrđenje sa pet prostorija dugo 32 a široko 10 metara, i terenima za vojne vježbe duž čitave prednje strane širine 44 metra.

Za njihovog „mandata“ u podnožjima okolnih brda, obodom ove rajske doline, stotinama godina nicale su zidine i groblja na prostoru današnjih naselja Dolac, Lužac, Budimlja, Kaludra, Zabrđe, Donja Ržanica...

Padom Rimske imperije „mandat za formiranje nove vlade“ dobili su poglavari domicilnog stanovništva ovog dijela Helmeskih planina, kako se nekada zvalo poluostrvo koje je tek u XIV vijeku, nakon pada u ruke Otomanske imperije, dobilo naziv Balkan (vijenac šumovitih planina).

Rimski kastrumKameni zidovi kastruma do temelja su razrušeni i vremenom rasturani za potrebe gradnje kula i kamenih kuća ispod okolnih brda. Dio tog materijala ugradjen je i u temelje i zidove najpoznatije ovdašnje gradjevine koju je prije 805 godina u neposrednoj blizini podigao sinovac Stefana Nemanje (Svetog Simeona Mirotočivog), sin njegovog brata župana Tihomira, Stefan Prvoslav - Manastira Đurđevi stupovi.

U narednih 805 godina rimski „kamenolom“ je potpuno desetkovan i danas ga ovdje ima mnogo manje nego kamenja u bubrezima Beranaca. Tragovi koji navode na činjenicu da su na ovim prostorima prije dva milenijuma vladali Rimljani svedeni su na rijetke bilborde sa gorenavedenim natpisom ispod koga su iscrtani izlomljeni kapiteli, zole, baze i stilobati rimskih stubova, tako da su ovi znakovi pored puta prema Beranama postali još jedan u moru zbunjujućih faktora kojima obiluje isto tako izlomljena beranska svakodnevnica.

Elem, otkako je neko ovuda pozabadao te savremene metalne krajputaše sa ovako bombastičnim natpisom, sve do dan danas ovdje lud i zbunjen igraju svoju omiljenu igru u kojoj po pravilu deblji kraj uvijek izvlači onaj treći- normalan.

Jer, koliko god da je turistički atraktivan i primamljiv, u gradu, osim šest kamenih eksponata iza zgrade Polimskog muzeja, ne postoji ništa drugo što bi se moglo vidjeti tragom tih putokaza, niti postoji neko, izuzev par ljudi od struke i jednocifrenog procenta djelimično informisanih, koji bi putniku namjerniku mogao reći nešto više od dvije riječi, već ispisane po rijetkim bilbordima na ulazu u Berane: „Rimski kastrum - 9 km“.

A gdje se tačno nalazio, ostavljeno je partijski i rodbinski specijalizovanim turističkim vodičima i zbunjenim turistima za razbibrigu u trenucima dokolice.

 

 

Adem Ado Softić

Autor je istaknuti hroničar Berana. Predsjednik NVU „Beranda“ i dobitnik brojnih priznanja iz oblasti kulture i istraživanja kulturne baštine.

 

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

viskom 300x250

Kolumna:

Objavljeno: 13/02/2019
adem-ado-softic-dekret-jusufa-ibn-abdulahaPedeset godina od osnivanja (1862-1912) varoš Berane je teritorijalno pripadala Otomanskom carstvu. Nakon njegovog pada i povlačenja Osmanlija sa ovih prostora, ...
eSpona
Objavljeno: 03/02/2019
adem-ado-softic-prohijalo-sa-duvanskim-dimomSasvim slučajno sinoć sam parkirao auto ispod „Pušačke terase“, u bloku stambenih zgrada na mjestu gdje se nekad završavala moja bašta i malinjaci, a počinjao ...
eSpona
Objavljeno: 20/01/2019
adem-ado-softic-lero(1962 - 1986) Zvao se Senad Ramčević. Ali, pravo ime znalo mu je svega nekoliko najbližih komšija i rođaka. Ostali Ivangrađani znali su ga samo po nadimku: LERO. ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2019
adem-ado-softic-dr-debejki-u-ivangraduSonjin kačamak za kardiohirurga Kad je najpoznatiji svjetski kardiohirurg dr Majkl Elis Debejki (Michael Ellis DeBakey) jednom prilikom prije 45 godina posjetio ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
milija-pajkovic-sekijev-sitan-vezU sam osvit Božićnih praznika, u Beogradu je iz ovozemaljskog života, u 82. godini, iskoračio jedan od najboljih fudbalera svojeg vremena na planeti, Dragoslav Šeki ...
eSpona
Objavljeno: 07/01/2019
srdan-culafic-ulaganjima-se-stvaraju-dobri-sportisti-i-jos-bolji-ljudiJedna od stvari, gdje mnogi ljudi na ovoj planeti mogu bez obzira na materijalni status i porijeklo učestvovati u igri i takmičiti se jedni protiv drugih ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2018
srdan-culafic-reklamnim-spotovima-ne-treba-skrnaviti-time-outU mnostvu interesantnih detalja koje na sportskim borilištima izvode igrači, frenetičnom podrškom navijači, svakako, nezaobilazni akteri su i treneri. Zanimljivo ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2018
milija-pajkovic-mirko-i-slavko-ponovo-jasuTaman smo pomislili da je vrijeme bratstva i jedinstva, raznih zasijedanja, pa i onog u Jajcu, kao i raznoraznih odbora pride, AFŽ-a, kovhoza, sovhoza, ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2018
janko-nikolovski-ljudi-i-oruzjeLjubav na prvi pogled ili večita ljubav Iako je sve počelo toljagama, ljudi su svuda u svijetu (ne samo države) ostali u velikoj ljubavi sa oružjem...  Zašto? ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2018
sasa-radunovic-izvini-fuadeAko novinar ima informaciju i ne objavi je, ona je opasna po njega. Ili se, možda, srami da je objavi. Strah je razumljiv i podložan mu je svako. Ali sram nije. ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2018
adem-ado-softic-ivangradski-rukometni-bombarderiJoš od hazene, preteče rukometa, koju je u Berane krajem tridesetih godina iz Beograda donijela tadašnja studentkinja Radmila Nedić, pa preko velikog i malog ...
eSpona
Objavljeno: 18/10/2018
janko-nikolovski-la-rue-du-jeu-des-enfantsU centru Strazbura - Francuska (Alzas) ima ulica koja se zove „Ulica dečije igre“. Ime je dobila ne voljom opštinskih organa već akcijom samih građana, koji su ...
eSpona
Objavljeno: 15/10/2018
vesna-novovic-nasa-milenaNaša DIVA je otišla. Dostojanstveno, tiho, kako priliči velikim ljudima, velikim umjetnicima, kako priliči velikoj dami. Otišla je svom Gagi. Dvadeset i prvog ...
eSpona
Objavljeno: 08/10/2018
adem-ado-softic-medijska-razglednica-balkanaPod kopitama sve agresivnijih medijskih jahača Apokalipse na Balkanu: Politike, Kapitala, Kriminala i Pohlepe, pored zdravog razuma i morala, među prvima stradaju i ...
eSpona
Objavljeno: 07/10/2018
sasa-radunovic-ja-sam-osamnaestiPočetak mandata nove lokalne vlasti za građane Berana nije mogao biti bolji. Otvorena je nova sportska dvorana i završena rekonstrukcija istočne tribine Gradskog ...
eSpona
Objavljeno: 20/09/2018
lion-hodzic-sta-da-budes-kad-porastesNije bilo davno, ali sam pregrmio ono pitanje „šta ćeš da budeš, kad porasteš?“ Kad razmislim, stavljali su me u takvu situaciju ka' da su se trudili da se što više ...
eSpona
Objavljeno: 15/09/2018
adem-ado-softic-dan-oslobodenja-beranaNa današni dan prije 74 godine, 15. septembra 1944. nakon višečasovne akcije 7. i 9. Crnogorske udarne brigade i jednog bataljona Ozne, varoš Berane je konačno ...
eSpona
Objavljeno: 13/09/2018
adem-ado-softic-cetvrti-metak-iz-belcite„Zato nikad ne pitaj za kim zvono zvoni...“ Na današnji dan, 10. septembra 1937. godine, od snajperskog metka u španskom gradiću Belčita poginuo je Beranac Vukašin ...
eSpona
Objavljeno: 10/09/2018
sasa-radunovic-njofraSve sportske priče su slične. Govore o borbi za pobjede koje donose bodove, medalje, popularnost i prestiž... No, sportske priče znaju da budu ispunjene i borbom ...
eSpona
Objavljeno: 05/09/2018
adem-ado-softic-na-talasima-radio-balkana„Soko zove Orla!“ - „Orao pao!“ Na današnji dan prije 75 godina, 3. septembra 1943. desio se veliki preokret. Fašistička Italija u Cassibileu potpisala je ...
eSpona
Objavljeno: 23/08/2018
adem-ado-softic-cistokrvni-balkanciDavinčijev balkanski kod Nije život na Zemlji počeo rođenjem ovdašnjih političara, niti je kultura nastala njihovim osvajanjem vlasti. Rađanjem mnogih život bi ...
eSpona
Objavljeno: 24/07/2018
adem-ado-softic-posljednji-kos-oca-crnogorske-kosarkeRadule Vešović, osnivač beranske, crnogorske, i legenda ex jugoslovenske košarke, ogorčen odnosom beranskih političara prema ovdašnjoj košarci i sportu uopšte, kao ...
eSpona
Objavljeno: 10/07/2018
sasa-radunovic-da-sam-se-ja-pit-oRezultatski solidan nastup beranskih sportista na MOSI u Priboju, ali i njihovo ukupno ponašanje i predstavljanje grada, može se i treba okarakterisati kao ...
eSpona
Objavljeno: 17/06/2018
prof-dr-drasko-dosljak-sutjeska-nije-vodaBitka na Sutjesci ili Peta neprijateljska ofanziva, je naziv koji je u jugoslovenskoj istoriografiji odomaćen za operacije „Švarc“ (nem. Schwarz, „crno“) ...
eSpona
Objavljeno: 15/06/2018
janko-nikolovski-mediji-izmedu-juce-i-sjutraŽeljko Rutović, Postmediji (kriza smisla ili masmedijski totalitarizam); Podgorica, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2017.godine Malo malo, pa nas taj pisac ...
eSpona
Objavljeno: 23/05/2018
prof-dr-drasko-dosljak-uz-21-maj-dobili-smo-drzavuPrije 12 godina,  21. maja 2006. godine, nešto prije ponoći, iz Crne Gore je u svijet, i u budućnost, poslata rečenica: “Dobili smo državu!" Upravo, ova ...
eSpona
Objavljeno: 02/05/2018
sasa-radunovic-ugovorNakon bure u javnosti  izazvane saznanjem da je Javni servis Radio televizija Crne Gore (RTVCG) sklopio ugovor sa Centrom za građansko obrazovanje (CGO) o ...
eSpona
Objavljeno: 29/04/2018
ado-softic-sedamdeset-godina-od-osnivanja-kud-a-dusan-boskovicKultura sjećanja je armatura u temeljima veličanstvene građevine zvane Opšta kultura bez koje bi se ona vrlo brzo urušila. Neke stvari o ovom gradu nemamo pravo da ...
eSpona
Objavljeno: 21/04/2018
janko-nikolovski-o-dosetkama-i-nipodastavanjuVarijacija na govor mržnje Uzmimo najklimaviji a istovremeno i najsnažniji primjer: Razgovaraju dvojica gladnih siromaha - „Znaš li da je punjena pljeskavica ...
eSpona
Objavljeno: 12/04/2018
slavko-mandic-snila-baba-sto-joj-milo-biloKada je vidio da je đavo odnio šalu i da više neće moći da bude jedan od šrafova koji upravljaju nacionalnim javnim servisom RTV Crne Gore, oglasio se predsjednik ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
srdan-culafic-magija-sporta-i-novo-vrijemeOpsesija zvana "sport" obično se javlja kod mladih ljudi, a nadograđuju je vremenom odrasli. U početku to biva popunjavanje slobodnog vremena, trošenje energije ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
perica-jokic-moja-uloga-u-najvaznijoj-hajdukovoj-utakmiciBilo je to prije 38 godina... Umjesto da budem slavljenik, ja sam te 1980. postao glavni krivac za ispadanje splitskog Hajduka iz četvrtfinala evropskog fudbalskog ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
braho-adrovic-dobre-price-u-sjenci-konkursnih-kriterijuma„Razmeđa Bihora“, NVO Centar za kulturu „Bihor“, Podgorica, 2018. lKnjiga „Razmeđa Bihora“ koja sadrži izbor tridesetak priča  koje su prispjele na konkurs ...
eSpona
Objavljeno: 06/04/2018
ado-softic-vijek-u-znaku-cetvrtog-aprilaDanašnji dan, 4. april, istorijski i globalno posmatrano, vrlo je interesantan i inspirativan datum, nabijen događajima koji su trajno obilježili nemirni XX vijek. ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
ado-softic-odbrana-ivangradske-odbraneU beranskoj kotlini Lim nije slučajno ovako širok, razuđen i plitak. Dok god je takav on je izvor života i blagodeti u Poljimlju. Svako njegovo kroćenje i ...
eSpona
Objavljeno: 17/03/2018
milija-pajkovic-oces-li-josU vrijeme našeg djetinjstva i dijela našeg odrastanja postojala su pisana i nepisana pravila naših igara, pa i naših svađa i svađica. Nešto stariji dječaci i momci, ...
eSpona
Objavljeno: 10/03/2018
srdan-culafic-da-spasimo-klubove-navijace-i-sportKroz istoriju sporta pored pozitivnih primjera koji i dan danas krase tu granu društva, biĺo je i negativnih, koje su se većinom javljale kao posljedica navijačkih ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2018
janko-nikolovski-daci-pucaju-zar-neSaučesnici!? Kad se i na koji način prenuti!? Pišući o učeničkom nasilju u Digitanom demosu Rutović veli: sve je više spornih autoriteta. Onda se postavlja ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2018
milija-pajkovic-beranske-izborne-zavrzlame-biraci-ili-glasaciOva moja kolumna nema nikakve veze sa politikom, kako bi, možda, neko neupućen, na prvi pogled i pomislio, jer me taj domen djelovanja uopšte i ne zanima. Ovaj ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2018
janko-nikolovski-ne-naucna-fantastikaI monarhija je Republika - Res publica! Mogu li i mediji biti Res publica – u smislu vladavine? Jeste, monarhija je res publika, ali kao javna stvar (javna ...
eSpona
Objavljeno: 27/01/2018
zbogom-smekeruPoput mnogih legendi koje obilježe život brojnih generacija, poput onih koji se rođenjem pojave i svojim životom i učincima ostave vječitog traga za sobom, poput ...
eSpona
Objavljeno: 26/01/2018
srdan-culafic-da-ne-ugrozimo-jos-jednu-sjajnu-generacijuOpšte je poznato da je sport pravi reprezent države, a svaki uspjeh koji slavimo kada se ostvari dobar rezultat i osvoji medalja su produkt naših sportista. Iza ...
eSpona
Objavljeno: 12/01/2018
milija-pajkovic-uliceNe prođe mnogo vremena, a da se tako poneko ili neki ne oglase željom da budu kumovi beranskim ulicama, uličicama ili sokacima, i to onako kako to samo njima ...
eSpona
Objavljeno: 05/01/2018
milija-pajkovic-holivudsku-glumicu-milicu-milu-jovovic-treba-proglasiti-pocasnim-gradaninom-crne-goreO poznatoj holivudskoj glumici Mili Jovović pisao sam u nekoliko navrata, između ostalog, pojašnjavajući široj javnosti neke nepoznate činjenice i detalje iz ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2018
srdan-culafic-zeljeti-ili-imati-ono-sto-zelimoOpraštajući se od starog milenijuma prije 18 god. svako od nas je na svoj način gledao u bolje sjutra sa nadom da nam dolaze ljepša vremena. Taj period koji nas ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2017
milija-pajkovic-kadrovi"Kadrovi" su se kod nas, na našim širim prostorima, pojavili odmah poslije 1945. godine, kao istinska čeda novog društvenog poretka! Uselili su se, preko noći, u ...
eSpona
Objavljeno: 21/12/2017
sasa-radunovic-rekvijem-za-zbRaspisivanjem lokalnih izbora, petog decembra, odrađena je u Beranama dezinfekcija političke scene. Dezinsekciju će obaviti građani, četvrtog februara, a ...
eSpona
Objavljeno: 29/11/2017
janko-nikolovski-vise-prostora-za-komunu-i-nvoTrebaju li i žele li oni taj prostor i može li se !? Je li moguća i korisna jednačina centralno – lokalno kroz medijske pristupe? Prateći više godina javnu ...
eSpona
Objavljeno: 25/11/2017
olja-stojanovic-ne-nasilju-nad-zenama-u-porodici-ne-nasilju-nad-zenama-na-poslu-ne-nasilju-nad-zenama-u-drustvu"Šesnaest dana aktivizma protiv nasilja nad ženama" je globalna, svjetska kampanja koju obilježava 1.700 organizacija u preko 100 država svijeta. Kampanja počinje ...
eSpona
Objavljeno: 07/11/2017
janko-nikolovski-mukotrpni-rad-oko-md-aRad koji traje, jer nikada neće i ne smije biti završen... Bio sam tu skoro na sajmu knjiga u Podgorici. A tamo  moji dobri, stari obradovani prijatelji; što ...
eSpona

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic Postmediji knjiga

 

Priča eSpone