Pozorište je istorija jednog grada“, kako kaže jedna drevna izreka, stremljenje društvenih potreba i svjedočanstvo njegovog kulturnog bitisanja. Upravo ova priča posvećena je prvoj pozorišnoj predstavi u varoši Berane i ukratko prati razvojni put do početka Drugog svjetskog rata.

Prema pisanju „Carigradskog glasnika“, novina srpskog življa u Turskoj, dat je opširniji opis tradicionalnog sabora i proslave Velike Gospođe kod manastira Đurđevi stupovi u Beranama 15. avgusta 1908. (po starom kalendaru), gdje se pored ostalog davao i pozorišni komad „Knez Ivo od Semberije”. Ovaj  jedinstveni događaj koji je izazvao opšte interesovanje varošana i okolnog stanovništva, može se  smatrati začetkom pozorišnog života na ovim prostorima. Priredbu je organizovala  grupa beranskih đaka srednjih i stručnih škola u Skoplju, tada Turskoj, a kao sala poslužile  su prostorije prve Srpske škole u Donjim Vasojevićima, a za tu priliku je podignuta bina od dasaka prekrivena zavjesama.

Pozoriste 2 Kostana

Prije podizanja zavjese, prisutne je zamolio za red jedan od organizatora  Niko A. Cemović, pa se pristupilo programu. Najprije se deklamovalo „Padajte braćo“, „Tri hajduka“ i „Ciganin hvali svoga konja“, nakon čega se pristupilo izvođenju predstave „Knez Ivo od Seberije“ čiji je glavni akter bio Mihailo Kurtović. Tokom izvođenja komada gledaoci su spontano ispoljavali neskrivene uzdahe i suze. Predstava je ponovljena u nedjelju 17. avgusta, za oficire turskog garnizona, kajmakana, kadiju, pograničnog komesara i sve viđenije varoške Turke, s tim da je ovog puta  rolu Kulina kapetana igrao Beranac Vukajlo Dević, učiteljac Bogoslovsko-učiteljske škole u Prizrenu. Prihod od priredbe u iznosu od 20 napoleona poslat je Odboru u Skoplju za podizanje nove zgrade Gimnazije.

Tokom međuratnog perioda pored postojanja svih uslova za nastanak i razvoj, Berane nije imalo stalno pozorište niti profesionalnih glumaca, već se sva aktivnost zasnivala na amaterskoj osnovi. Dramsku aktivnost su njegovale brojne pozorišne sekcije pri Sokolskom društvu, Kolu srpskih sestara, Bratstvu, Sportskom klubu „Budim grad“, Knjižnici i čitaonici, Gimnaziji, diletantske grupe okolnih sela Doca i Pešaca, kao i Varoško amatersko pozorište pod rukovodstvom službenika Putne sekcije, ruskim emigrantom Topalovim, organizatorom, režiserom i koreografom. Pored davanja priredbi građanstvu i posebno đacima, pozorišne grupe su nastupale u Bijelom Polju, Andrijevici, Plavu.

pozorište BA bina

Razvoju pozorišnog života varoši doprinijelo je podizanje zgrade Doma trezvenosti, čiji radovi su završeni 1934. Godine. Raspolagao  je velikom salom sa balkonima i pozorišnom binom, kao i drugim pratećim prostorijama. Njegovim otvaranjem zvanično su otpočele i redovne predstave. Uglavnom su prikazivani razni komadi, ali pretežno komičnog žanra od Branislava Nušića, Koste Trifkovića i drugih.

Prema zapisanim kazivanjima starijih Beranaca, gledaoci su bili zadovoljni kvalitetom odigranih predstava, zahvaljujući njenim izvođačima koji su poticali iz raznih društvenih struktura, među kojima su bila imena advokata Alekse Dragojevića i Radomira Lalevića, profesora Jovana Ivovića i Dobrašina Šoškića, studenata Aleksandar-Lekice Arsenijevića, Gligorija Popovića, Milana Delevića, Košu Dimića, zanatlija, pekarskog majstora Blaga Novakovića, inače miljenika publike, koji je kao komičar iskazao veliki talenat i umješnost u glumi.

Među glumcima amaterima ovoga perioda pominju se i krojački majstor Blago Vasiljević i Milorad Spasojević, koji su nastavili glumačku karijeru i poslije rata. Od  djevojka nastupale su Danica Vujošević, Vjerka Dimić, učiteljice Dara Joksimović i Dara Stamatović, Rosa Lutovac iz Harema i druge. Među njima je posebnu pažnju izazivala pojava Dragice Jojić, supruge sreskog načelnika, koja je svirajući na klaviru često pratila scenska izvođenja.  

Muzej

Periodika („Zetski glasnik”, „Slobodna misao”, „Epoha”, „Politika”, „Pravda” i dr.) iz tridesetih godina prošlog vijeka, sa pažnjom i publicitetom  je pratila pozorišne aktivnosti u Beranama, stavljajući akcenat na gostujuća  pozorišita i putujuća  društva iz drugih gradova: Cetinja-Nacionalno pozorište, Podgorice- „Napredak”, Skoplja, Subotice, Bijelog Polja

Prema reportoaru, pozorišna publika Berana je imala priliku da vidi komade: „Sveti Sava u Istri”, „Pokojnik”, „Hajduk Stanko”, „Miloš Obilić”, „Hasanaginica”, „Smrt majke Jugovića”, „Zrinski”, „Popezam” „Djevojačka kletva”, „Djida”, „Zona Zamfirova”, „Gospođa ministarka”,  te brojne druge i danas aktuelne pozorišne predstave .

pozorište Djido

Kada je riječ o pozorišnom radu u Beranama, nezaobilazno je ime Marka P. Cemovića (1873-1941), diplomate, autora drame „Divlja ptica”, jedinog dramskog pisca sa ovih i širih prostora Crne Gore.

Pozorišne aktivnosti obnovljene su pred okončanje rata, sa dolaskom partizanskih jedinica koje su organizovale nekoliko sporadičnih predstava. Konačnim oslobođenjem varoši, nakon formiranja Kulturno-umjetničkog društva “Dušan Bošković”, u okviru programskih djelatnosti, formirana je i Dramska sekcija koja je nastavila tradiciju pozorišta u Beranama.

Prvi pozorišni glumac amater

Jedan od prvih pozorišnih glumaca amatera u Beranama bio je Vukajlo R. Dević (Rovca kod Berana 1892 - Beograd 1972). Dević je bio učitelj i upravitelj narodnih osnovnih škola u Beranama, Peći i Beogradu, nacionalni radnik, poslanik Velike podgoričke skupštine, ratni internirac u Drugom svjetskom ratu. Bavio se literarnim radom, sarađivao u staleškim i drugim listovima.

Tekst i foto: Zoran Zečević

Tekst preuzet iz časopisa „Nova Sloboda“

           

             

Aforizam dana:

Rekao sam šta mislim. Saslušan sam.
Milenko Miro Šarac
Aforizmi >>>

eSpona OTV EU

Otvorena televizija

viskom 300x250

Kultura

Objavljeno: 15/03/2019
udruzenje-princeza-ksenija-organizuje-u-lovcencu-finalno-vece-recitatora-na-crnogorskom-jezikuPovodom organizovanja III Pokrajinske smotra recitatora na crnogorskom jeziku Udruženje “Princeza Ksenija” iz Lovćenca oglasilo se saopštenjem za javnost. ...
eSpona
Objavljeno: 14/03/2019
dr-drasko-dosljak-akademijina-knjiga-o-zuvdiji-hodzicu(„Mediteranac s Prokletija“, Djelo Zuvdije Hodžića u književnoj kritici, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica, 2018, 317 str.) Krajem 2018. godine, ...
eSpona
Objavljeno: 08/03/2019
glas-holmije-ovaj-casopis-je-brdo-u-nasoj-srpskoj-kulturi-sto-rijec-holmija-i-znaciIz štampe je izašlo novo, trideset i osmo izdanje časopisa za književnost, istoriju i kulturu „Glas Holmije“, koji izlazi na srpskom jeziku i ćiriličnom pismu u ...
eSpona
Objavljeno: 06/03/2019
zakazana-promocija-romana-crvena-goraSrpsko istorijsko-kulturno društvo “Nikola Vasojević” organizuje promociju romana "Crvena Gora", autora Željka Čurovića. Promocija je zakazana za četvrtak, sedmi ...
eSpona
Objavljeno: 05/03/2019
prof-dr-drasko-dosljak-novo-izdanje-vesovicevih-vasojevicaNajznačajnije djelo dr Radoslava Jagoša Vešovića, monografija „Pleme Vasojevići“, doživjelo je još jedno izdanje. Ovoga puta izdavač je Centar za kulturu Berane ...
eSpona
Objavljeno: 28/02/2019
medijska-kultura-iz-stampe-izasla-knjiga-kosmicki-logos-drustvaU izadanju Medijske kulture, a  u okviru edicije: Teorija medija, izašla je knjiga “Kosmički logos društva (sociološke inovacije)”, a utora prof. dr Slobodana ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2019
nova-knjiga-sarm-stiha-velimira-ralevicaOd prve objavljene stihozbirke Velimira Ralevića (“Nebo kuća beskućnika”) prošlo je 25 godina. Ovih dana je štampana i njegova dvadeseta knjiga – pod naslovom ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2019
petnjica-iz-stampe-izasla-naucna-publikacija-o-bihorskom-cilimuIz štampe je izašla prva naučna publikacija o bihorskom ćilimu, nematerajalnom kulturnom dobru Crne Gore. Publikacija je štampana na našem i engleskom jeziku, a ...
eSpona
Objavljeno: 16/02/2019
pred-citaocima-32-broj-medijskih-dijalogaIz štampe je izašao trideset i drugi broj časopisa za istraživanje medija i društva ,,Medijski dijalozi“. Ovaj broj donosi dvadeset i četiri autorska rada i tri ...
eSpona
Objavljeno: 15/02/2019
medijska-kultura-obiljezava-jubilej-u-narodnoj-biblioteci-radosav-ljumovicPovodom skromnog jubileja - izašlih 10 knjiga u okviru edicije Teorija medija, izdavača Medijske kulture, danas će se u Narodnoj biblioteci "Radosav Ljumović", u ...
eSpona
Objavljeno: 11/02/2019
u-bijelom-polju-odigrana-predstava-ko-seta-oko-svijetaPredstavom "Ko šeta oko svijeta'' glumci pokazali su sjajan talenat, što je dokazala i emotivna reakcija bjelopoljske publike. Tako je predstavu i nastup glumaca ...
eSpona
Objavljeno: 07/02/2019
beogradske-price-milije-pajkovica(Milija Pajković "Čarobni krug dvojkom“, Pegaz, 2019.) Ovih dana je iz štampe izašla zbirka kratkih priča Beranca Milije Pajkovića, pod nazivom, Čarobni krug ...
eSpona
Objavljeno: 05/02/2019
kolasin-kroz-prizmu-kolasinskih-novostiKolašinske novosti u decembarskom izdanju nastavljaju da izvještavaju o temama koje ukazuju na razvojne potencijale grada na Tari. U broju 42 donose izvještaje o ...
eSpona
Objavljeno: 02/02/2019
novine-sjevera-uskoro-i-u-elektronskom-izdanjuNovine sjevera u decembarskom izdanju nastavljaju da ukazuju na razvojne potencijale sjevera Crne Gore. U broju 14 donose razgovor sa mr Petrom Smolovićem ...
eSpona
Objavljeno: 01/02/2019
akcija-veliko-srce-malom-srcu-u-mojkovcu-mladi-pjevaju-za-nikolinuU subotu, drugog februara, u mojkovačkom Centru za kulturu "Nenad Rakočević" održaće se dobrotvorni koncert u cilju prikupljanja novčanih sredstava za osmogodišnju ...
eSpona
Objavljeno: 01/02/2019
nauciti-mlade-da-prepoznaju-lazne-vijestiGimnazija "Slobodan Škerović" i Međunarodni naučni časopis "Medijski dijalozi" potpisali su Memorandum o saradnji u cilju promocije javnog interesa u oblasti ...
eSpona
Objavljeno: 30/01/2019
prof-dr-drasko-dosljak-putopisi-dejana-vukovicaDejan Vuković: "Londonski zapisi", Podgorica 2019 Knjiga Dejana Vukovića (Podgorica, 1972) "Londonski zapisi" nastala je, kako i sam autor kaže, u periodu od 2008. ...
eSpona
Objavljeno: 25/01/2019
zakazana-finalna-pokrajinska-smotra-recitatora-na-crnogorskom-jeziku-u-vojvodiniFinalno takmičenje treće Pokrajinske smotre recitatora na crnogorskom jeziku učenika osnovnih i srednjih škola sa teritorije Autonomne Pokrajine Vojvodine održaće ...
eSpona
Objavljeno: 24/01/2019
petnjica-slovenci-grade-preciscivac-otpadnih-vodaSlovenačka razvojna agencija (CMSR) će u saradnji sa Ministarstvom održivog razvoja i turizma Crne Gore, finansirati izgradnju biljnog prečišćivača za otpadne vode ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2019
beranska-umjetnicka-kolonija-kao-jedina-iz-crne-gore-primljena-je-u-medunarodnu-organizaciju-issaMeđunarodna umjetnička kolonija, koju od 2012. godine organizuje Centar za kulturu Berane, nedavno je primljena u međunarodnu, nekomercijalnu, nevladinu, ...
eSpona
Objavljeno: 20/01/2019
doc-dr-mirko-jakovljevic-filosofska-nit-prozeta-kroz-medijsku-sferuZbornik radova, Sporedna uloga istine u medijima, (2018), Sveučilište Sjever i Centar za filozofiju medija i mediološka istraživanja, Zagreb Međunarodni naučni ...
eSpona
Objavljeno: 16/01/2019
dr-mirko-jakovljevic-citaoci-romana-medu-svjetovima-prelistavaju-albume-sopstvenih-zivitaNovak Rutović, Među svjetovima, (2018), Štampa 3M Makarije, Podgorica Roman Novaka Rutovića, “Među svjetovima” realna je priča iz “naših” krajeva. Ispisana je u ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
uspjesno-autorsko-vece-braha-adrovica-u-luksemburguU subotu, 12. januara, u luksemburškom Rumelanžu, uspješno je održano autorsko veče Braha Adrovića - beranskog književnika i pjesnika. Organizator ove odlično ...
eSpona
Objavljeno: 14/01/2019
nova-predstava-komedije-ne-mogu-da-platim-i-necu-da-platimU četvrtak, 17. januara, u sali Centra za kulturu Berane biće izvedena pozorišna predstava “Ne mogu daplatim i neću da platim”. Ta pozorišna redstava  je ...
eSpona
Objavljeno: 10/01/2019
zakazano-autorsko-vece-braha-adrovica-u-luksemburguAutorsko veče beranskog književnika Braha Adrovića, zakazano je za subotu, 12. januar. Veče će se održati u Rumelanžu (Luksemburg) sa početkom u 19 časova, a ...
eSpona
Objavljeno: 09/01/2019
milana-vujicic-iz-zrenjanina-pobjednica-konkursa-na-temu-crna-gora-vjecni-plamen-slobodePovodom rezultata ostvarenih na literarnom konkursu na temu „Crna Gora, vječni plamen slobode“, koji je raspisalo Udruženje Crnogoraca Srbije „Krstaš“ saopštenjem ...
eSpona
Objavljeno: 03/01/2019
petnjicki-centar-za-kulturu-zavrsio-godinu-izlozbom-petnjicom-rodni-gradeOtvaranjem izložbe slika pod nazivom “Petnjico, rodni grade”, Centar za kulturu u toj opštini završio je 2018.godinu, Izložbu je otvorio Samir Agović - ...
eSpona
Objavljeno: 02/01/2019
intervju-aljo-smailagicKap po kap - puna kapa Jedan od onih koji su generacijama Ivangrađana djetinjstvo obojili valerima najljepših uspomena, i čitavo jedno vrijeme poznato i prepoznato ...
eSpona
Objavljeno: 25/12/2018
pred-citaocima-decembarski-broj-nove-slobodeDeveti broj časopisa „Nova Sloboda“ izašao je iz štampe. Broj otvara Foto reportaža sa Omaža Radulu Vešoviću, održanog u Beogradu, a obogaćen i izložbom ...
eSpona
Objavljeno: 20/12/2018
nova-knjiga-podgoricki-medaljoni-slobodana-vukovicaNa kraju ove godine, Slobodan Vuković (Berane, 1940) nas je obradovao još jednom svojom knjigom. Autor petnaestak knjiga umjetničkih reportaža i putopisa objavio je ...
eSpona
Objavljeno: 19/12/2018
pred-citaocima-29-broj-casopisa-komunaNovi broj časopisa za lokalnu samoupravu i njegovanje baštine "Komun@", peti po redu u ovoj godini, odštampan je i već se nalazi na prodajnim mjestima širom Crne ...
eSpona
Objavljeno: 18/12/2018
lice-cenzure-novi-broj-casopisa-medijska-kulturaRukopis „Lice cenzure - sloboda mišljenja i tržište“, autorke Vesne Ivezić, objavljen je u ukviru edicije „Teorija medija“, koju je ustanovio časopis „Medijska ...
eSpona
Objavljeno: 12/12/2018
krstas-na-cetinju-predstavljena-knjiga-janko-brajovic-i-crna-goraPovodom promocije knjige „Janko Brajović i Crna Gora“, održane na Cetinju, saopštenjem se oglasilo Udruženje Crnogoraca u Srbiji „Krstaš“. Dostavljeno saopštenje ...
eSpona
Objavljeno: 11/12/2018
veceras-pocinje-festival-ubrzajFilmski festival o ljudskim pravima “Ubrzaj” u Beranama počinje večeras projekcijom filma „Osmi povjerenik“. Projekcija filma je zakazana za 19 časova, u beranskom ...
eSpona
Objavljeno: 11/12/2018
otvorena-izlozba-slika-borisa-vujovicaSamostalna izložba slika profesora Borisa Vujovića, otvorena je sinoć u Spomen kući  vojvode Gavra Vukovića. Postavku čini 16 Vujovićevih slika, a izložbu je ...
eSpona
Objavljeno: 06/12/2018
promocija-knjige-zvjezdani-fenjer-autora-denisa-bulicaPromocija knjige „Zvjezdani fenjer“, autora Denisa Bulića, zakazana je za petak, sedmi decembar. Promocija knjige ovog Beranca će se održati u sali Sentra za ...
eSpona
Objavljeno: 05/12/2018
mojkovac-obavljena-promocija-knjige-podgoricka-skupstina-i-crnogorski-identitetKnjiga „Podgorička skupština i crnogorski identitet“, autora dr Gorana Sekulovića promovisana je u Mojkovcu. Promocija je obavljena u sali Centra za kulturu „Nenad ...
eSpona
Objavljeno: 04/12/2018
izasao-dvobroj-casopisa-glas-vranesaIz štampe je izašao dvobroj Glasa Vraneša, neprofitnog glasila za očuvanje baštine i tradicije. Kako je saopšteno iz Redakcije, radi se o dvobroju (8. i 9.) koji ...
eSpona
Objavljeno: 02/12/2018
velimir-ralevic-poetska-bajka-od-povjerenja(Branka Miletić Кovačević, „Sva su djeca za medalju“, zbirka pjesama za djecu, „Pegaz“- Bijelo Polje, 2018 god. 76 str.) Кnjiga Branke Miletić Кovačević ...
eSpona
Objavljeno: 29/11/2018
odrzana-promocija-knjige-mediji-i-novinarstvo-u-praksiU mojkovačkom Centru za kulturu "Nenad Rakočević", sinoć je promovisana knjiga "Mediji i novinarstvo u praksi" autora doc. dr Mirka Jakovljevića i prof. dr Radenka ...
eSpona
Objavljeno: 28/11/2018
beranski-arheolozi-ce-obaviti-konzervatorski-tretman-eksponata-iz-petnjiceArheolog i samostalni istraživač i muzejski savjetnik Polimskog muzeja, Predrag Lutovac i Milija Pantović, diplomirani konzervator Polimskog muzeja ...
eSpona
Objavljeno: 27/11/2018
medijska-kultura-bogatija-za-knjigu-globalizacija-drzava-medijiIz štampe je izašao, novi, po redu 17. broj Medijske kulture, regionalnog naučnog stručnog časopisa iz oblasti  medija. U okviru ustanovljene edicije "Teorija ...
eSpona
Objavljeno: 26/11/2018
cekajuci-ministra-u-beranskom-centru-za-kulturuPozorišna predstava „Čekajući ministra“, beogradskog pozorišta „Akademija 28“ zakazana je za utorak, u Centru za kulturu. Početak predstave je u 20 časova. Kako ...
eSpona
Objavljeno: 24/11/2018
beograd-otvorena-retrospektiva-radova-jarmile-vesovicU Kući legata, u Beogradu, 22. novembra 2018, otvorena je retrospektivna izložba Jarmile Vešović Rouz. Izložene su slike, crteži, instalacije, kombinovana tehnika, ...
eSpona
Objavljeno: 21/11/2018
na-festivalu-humora-satire-i-karikature-u-danilovgradu-brahu-adrovicu-urucena-nagrada-za-najbolju-pjesmuU velikoj dvorani Centra za kulturu u Danilovgradu održan je 19. Crnogorski festival humora, satire i karikature, koji je imao i međunarodni karakter a na kojem je, ...
eSpona
Objavljeno: 19/11/2018
krstas-raspisan-literarni-konkurs-crna-gora-vjecni-plamen-slobodePovodom raspisivanja literarnog konkursa „Crna Gora, vječni plamen slobode“ saopštenjem se oglasilo Udruženje Crnogoraca Srbije „Krstaš“. Dostavljeno saopštenje ...
eSpona
Objavljeno: 18/11/2018
autorsko-vece-zeljko-rutovic-je-cuvar-zdravog-u-medijima-i-drustvuU multimedijalnoj sali Opštine Mojkovac održano je autorsko veče teoretičara medija, kulturologa i publiciste mr Željka Rutovića. Nakon uvodne riječi Rodoljuba ...
eSpona
Objavljeno: 14/11/2018
mojkovac-zakazano-autorsko-vece-zeljka-rutovicaU organizaciji Centra za kulturu, 16. novembra u 19 časova u multimedijalnoj sali Opštine Mojkovac održaće se autorsko veče teoretičara medija, kulturologa i ...
eSpona
Objavljeno: 12/11/2018
prof-dr-drasko-dosljak-lirika-velisave-seke-metdonajU izdanju Centra za očuvanje i razvoj kulture manjina Crne Gore nedavno je iz štampe izašla knjiga “Parče sunca”, autorice Velisave Seke Metđonaj (Podgorica, ...
eSpona
Objavljeno: 11/11/2018
foto-reportaza-urucenje-nagrade-dialogos“Samo profesionalni i etički kodirani mediji mogu biti kontrolori svih grana vlasti. Zato su nam svima potrebni mediji koji rade u interesu javnosti, a ne oni koji ...
eSpona

Predstavljamo knjigu:

Iz ugla satiričara:

Preporučujemo knjigu:

 

Zeljko Rutovic Postmediji knjiga

 

Kolumne:

Priča eSpone