Romi obrazovanjeObrazovanje je najistaknutiji problem kod Roma, Aškalija Egipćana (RAE) koji je uzrokovan socijalnim i ekonomskim položajem te populacije. Isključenost u obrazovanju djece RAE populacije, do prije samo neku godinu iznosila je više od 60 posto, da bi tokom Dekade Roma taj procenat bio smanjen, ali je i danas izuzetno visok.

Kao i u svim ostalim oblastima života Roma, Aškalija i Egipćana, teško je operisati sa egzaktnim podacima o procentu pismenih pripadnika te populacije, ali je u Analizi doc. dr Jelene Raulović - sociologa, navedeno da je prije samo nekoliko godina (2008) oko 80. posto RAE populacije bilo nepismeno.

Ona je istakla da je stopa upisa romske djece u osnovne škole veoma niska i, prema analizi, iznosila je 36 posto, dok je kod ostalih građana bila izražena sa 86 posto. Prema rezultatima do kojih je dr Radulović došla, stopa upisanih učenika RAE populacije u srednje škole je još niža – svega 13 posto, dok procenat ostalih građana Crne Gore iznosi 83.

Jedan od nabolnijih oblika isključenosti RAE djece je neopravdano usmjeravanje u „specijalne škole“. Skoro 80 posto djece u „specijalnim“ školama čine Romi iako u opštoj populaciji učestvuju samo sa oko tri posto“, istakla je dr Radulović.

Kao preporuke za smanjivanje i eliminisanje nepismenosti i zaostajanja u obrazovanju, ona predlaže nekoliko mjera, a prva je da država posebnim mjerama praćenja programa na obrazovanju Roma u potpunosti isprati neophodne rezultate.

Kao jednu od njih treba izdvojiti besplatnu dodjelu udžbenika za učenike romske populacije koju je, kao jednu od aktivnosti, država započela prije nekoliko godina.

Naime, tada su za 300. učenika RAE populacije do trećeg razreda osnovne škole na sjeveru države besplatno obezbijeđeni udžbenici, a ta aktivnost je proširena i za đake na jugu.

Te i slične aktivnosti daju evidentne rezultate, mada ne onakve kakve bi svi željeli.

To je pokazalo i nedavno istraživanje koje je sprovedeno u okviru projekta za aktivno učešće Roma i Egipćana, koje je sprovela Koalicija nevladinih organizacija Romski krug sa NVO HumanitaracMinistarstvom za ljudska i manjinska prava, kao i opštinama: Herceg Novi, Nikšić Berane.

Kako je saopštio Veselj Begenaj - koordinator NVO Koalicije Romski krug, od 2000. do 2002. godine bilo je oko 400 djece romske populacije u obrazovnom sistemu u Crnoj Gori, a sada ih je oko hiljadu i osamsto, što pokazuje da je učinjen vidan napredak, iako, kako je naveo, još nije na nivou koji bi željeli.

To se mora posmatarati kao proces i ne možemo preko noći očekivati da država i međunarodne organizacije stvore uslove, jer se i sami moramo potruditi oko naše integracije. A pozitivnih pomaka ima“, ocijenio je Beganaj.

Tog mišljenja su i u NVO Enfants, koja se na sjeveru države bavi pitanjem poboljšanja uslova života RAE populacije.

Prema njihovim navodima, evidentan je sve veći broj djece koja se upisuju u osnovne škole, ali ono što je zabrinjavajuće predstavlja podatak da je njihov broj sve manji kako se prati broj učenika starijih razreda. Samim tim, naveli su iz te NVO, ni stanje sa njihovim brojem upisanih u srednje škole nije zadovoljavajuće, ali i na tom planu, kako su kazali, ima pomaka nabolje.

Pomaci su vidljivi svima koji se bave pitanjem inkluzije Roma i eliminisanjem problema koji opterećuju tu, najranjiviju, populaciju.

Ističu se tako podaci da su građani romske populacije već počeli da se prijavljuju na Zavod za zapošljavanje i sa fakultetskim diplomama, sve je veći broj onih koji završavaju srednje škole i da iz godine u godinu sve veći broj djece upisuje se u početne razrede osnovnih škola.

Kao dalje korake na rješavanju problema pismenosti i obrazovanja RAE populacije, u svojoj analizi dr Jelena Radulović navodi nekoliko predloga, među kojima je da kod odraslih Roma, naročito kod žena, potrebno je promovisati značaj pismenosti i obrazovanju zbog poboljšanja položaja tih osoba na tržištu rada, ali i u porodici i društvu.

Opismenjavanje i obrazovanje odraslih, naročito žena, potrebno je realizovati kroz odgovarajuće dostupne, besplatne programe. Za ravnopravan pristup RAE djece kvalitetnom obrazovanju potrebno je obezbijediti nediskriminirajuću školsku sredinu, a promovisanje kod roditelja značaja obrazovanja djece za obezbjeđivanje kvalitetnijeg života, povećaće obuhvatnost djece školovanjem”, predlaže dr Radulović.

Kako je u svojoj analizi istakla ova sociološkinja, pored pomenutog, potrebno je raditi i na obezbjeđivanju romskog nastavnog kadra, na standardizaciji romskog jezika i u školske programe uključivati nastavne sadržaje o romskom jeziku, kulturi, običajima i usmenom stvaralaštvu, što bi doprinijelo očuvanju etničkog identiteta.

Tanja Radunović

U sljedećem nastavku: U urbanistički neuređenim naseljima nalaze se stambeni objekti Roma

 Izjava EU baner

 

Nova Sloboda logotip

 

Otvorena televizija

Objavljeno: 12/02/2018
nova-knjiga-metodologija-istorijskih-istrazivanja(Zdravko M. Deletić: Metodologija istorijskih istraživanja, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica 2017) U izdanju Crnogorske akademije nauka i ...
eSpona
Objavljeno: 09/02/2018
zbog-zakidanja-zaposlenih-novi-suski-postupak-protiv-opstine-beranePostupajući po tužbi advokata Draga Pantovića koji zastupa jednog zaposlenog u jednoj od javnih ustanova i preduzeća čiji je osnivač Opština Berane, u Osnovnom sudu ...
eSpona
Objavljeno: 30/01/2018
vladimir-vlado-zindovic-je-odisej-iz-poljaVladimir - Vlado Zindović, Mojkovački odisej, moja putovanja (2016), Pegaz, Bijelo Polje Ne zna se da li je nekada stari grad Brskovo imao izlaz na more, neku ...
eSpona
Objavljeno: 28/01/2018
romi-i-njihova-kultura-i-dalje-nepoznanica-vecinskom-stanovnistvuRazvijanje crnogorskog društva na principima interkulturalizma predstavlja garanciju očuvanja kulturnih specifičnosti Roma. Samo omogućavanjem većinskom ...
eSpona
Objavljeno: 25/01/2018
u-urbanisticki-neuredenim-naseljima-nalaze-se-stambeni-objekti-romaDekada Roma 2005-2015. godine nije eliminisala probleme vezane za stanovanje Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) u Crnoj Gori, ali je, ipak, dala prve, ...
eSpona
Objavljeno: 23/01/2018
prikaz-janko-vujisic-s-bogom-2017-crnogorski-kulturni-forum-cetinjePred čitaocima je nova knjiga crnogorskog pesnika Janka Vujisića pod naslovom „S bogom и з божјаком“. U knjizi su poeme: „S vladikom u oblake“ i „Vidio sam svoga ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2018
porodice-roma-zive-od-slabo-placenih-fizickih-poslovaPorodice pripadnika Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) žive u lošim finansijskim uslovima, bave se poslovima iz sfere sive ekonomije i preživljavaju obavljajući slabo ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2018
promovisana-knjiga-poema-s-bogomNova knjiga crnogorskog pjesnika Janka Vujisića pod naslovom „S bogom и з божјаком“ promovisana je u kolašinskom Centru za kulturu. U knjizi su poeme: „S vladikom u ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2018
najmanji-napredak-ostvaren-u-poboljsavanju-zivotnih-uslova-romkinjaAktivnosti na realizaciji Dekade Roma najmanje su dale rezultata u poboljšanju životnih uslova Romkinja, koje su i dalje diskriminisane po osnovu ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2018
nikola-knezevic-po-peti-put-obiljezio-bogojavljensku-trkuBeranac Nikola Knežević pobijedio je i ove godine u plivanju za Časnim krstom, u Bogojavljenskoj trci održanoj danas, u rijeci Lim, na gradskoj plaži, u centru ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2018
rekordna-citanost-espone-i-u-2017-godiniElektronske novine Espona i tokom 2017. godine imaju uzlazni trend čitanosti u odnosu na prethodnu godinu. Izuzimajući februar, kada je broj čitalaca bio nešto ...
eSpona
Objavljeno: 18/01/2018
zivotni-vijek-roma-deset-godina-kraci-od-drzavnog-prosjekaZdravlje Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) ugroženije je od ostatka populacije u Crnoj Gori. Pripadnici te populacije žive deset godina kraće od prosjeka u ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2018
zbirka-poezije-album-za-prognane-beranke-rebeke-cilovic-prevedena-na-engleski-jezikZbirka poezije “Album za prognane” autorke Rebeke Čilović, koja je ove godine izašla u izdanju JU “Ratkovićeve večeri poezije” i pod pokroviteljstvom Ministarstva ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2018
nova-sudska-presuda-zaposlenom-u-javnoj-ustanovi-da-se-isplati-1-700-euraPostupajući po tužbi službenika u jednoj od javnih ustanova čiji je osnivač Opština Berane, Osnovni sud je donio Presudu po kojoj je zaposleni zakinut za 1.700 ...
eSpona
Objavljeno: 10/01/2018
prva-dekada-nije-predstavljala-dovoljno-dug-period-da-utvrdimo-tacan-broj-rae-populacijeU kakvoj situaciji su građani romske populacije u Crnoj Gori možda najbolje govori podatak da se ne zna ni njihov tačan broj, odnosno da se zvanični broj ...
eSpona
Objavljeno: 09/01/2018
slobodan-milosevic-dobija-ulicu-u-beranamaInicijativa da jedna od beranskih ulica dobije ime Slobodana Miloševića - bivšeg predsjednika Srbije i Savezne Republike Jugoslavije, dobila je zeleno svjetlo ...
eSpona
Objavljeno: 04/01/2018
jak-zemljotres-pogodio-sjever-crne-goreJak zemljotres, jačine 5,2 Rihtera potresao je danas sjevero-istok Crne Gore sa epicentrom na planini Visitor, na području plavske opštine. Potres, do kojeg je ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2017
novi-broj-medijskih-dijalogaIz štampe je izašao novi broj međunaraodnog časopisa Medijski dijalozi. "Medijski dijalozi" su periodični međunarodni časopis za istraživanje medija i društva. Do ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2017
jelena-lutovac-i-nikola-obradovic-kupili-novogodisnje-poklone-za-djecu-sa-posebnim-potrebamaZajedničkom akcijom dvoje mladih ljudi su za djecu u Beranama, koja imaju posebne potrebe a pohađaju školu ili Dnevni centar za djecu i mlade ometene u razvoju u ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2017
foto-reportaza-ismetu-krcicu-uruceno-priznanje-ivangradU prisustvu brojnih građana Berana i uz prigodan program, u petak, 22. decembra, svečano je uručeno Priznanje „Ivangrad“ Ismetu Krciću, jednom od legendarnih ...
eSpona
Objavljeno: 22/12/2017
otvorena-izlozba-dusana-stijovica-fotografija-je-trenutak-pretvoren-u-vjecnostU organizaciji Matice crnogorske - Ogranak Berane, u srijedu, 20. decembra, otvorena je izložba slika Dušana Stijovića. U prisustvu brojnih ...
eSpona
Objavljeno: 16/12/2017
rukometas-iz-andrijevice-igor-radojevic-odigrao-najljepsu-utakmicu-skokom-u-hladnu-vodu-spasio-zivot-djecakuAndrijevčanin Igor Radojević - rukometni reprezentativac Crne Gore, ovih je dana predstavljao glavnu temu mađarskih portala. Ovom prilikom, Radojević toliku ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2017
braho-adrovic-jedan-od-dobitnika-nagrade-mirko-banjevicKnjiževnik iz Berana, Braho Adrović jedan je od dobitnika ovogodišnje nagrade „Mirko Banjević“ koja mu je prije dva dana uručena u Nikšiću. Adrović je nagradu dobio ...
eSpona
Objavljeno: 11/12/2017
pred-citaocima-je-peti-broj-nove-slobodeNovi, peti broj časopisa „Nova Sloboda“ izašao je iz štampe i već se nalazi na prodajnim mjestima. Peti broj Nove Slobode otvara Foto priča o manifestaciji ...
eSpona
Objavljeno: 08/12/2017
pred-citaocima-je-trideset-i-osmi-broj-kolasinskih-novostiU trideset i osmom broju redakcija Kolašinskih novosti čitaocima nudi brojne aktuelne teme a najviše u oblasti promocije očuvanja prirodne sredine, baštine i ...
eSpona
Objavljeno: 06/12/2017
bravo-nikolaDa sudbina svijeta počiva na mladima nije velika mudrost i svima je poznata. A sudbina svakog pojedinca predstavlja svijet za sebe. Posebno ako je isprepletana sa ...
eSpona
Objavljeno: 06/12/2017
pred-citaocima-novi-broj-casopisa-komunaNovi broj časopisa za lokalnu samoupravu i njegovanje baštine "Komun@" odštampan je  i već se nalazi na prodajnim mjestima širom Crne Gore. KOMUN@ je ovoga ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2017
bez-odigrane-utakmice-na-svom-terenu-fudbaleri-berana-lideri-jesenjeg-dijela-drugoligaskog-sampionataNajmlađi sastav u fudbalskom drugoligaškom karavanu, ekipa Berana, jesenji dio prvenstva za vršila je kao lider na tabeli. Beranci su u 17 odigranih kola ostvarili ...
eSpona
Objavljeno: 01/12/2017
berane-u-toku-potpisivanje-kolektivnih-tuzbi-zaposlenih-protiv-opstineUsljed neusklađenosti koeficijenata zaposlenih u beranskoj lokalnoj upravi sa Zakonom o zaradama u javnom sektoru, više od dvadeset službenika i činovnika potpisalo ...
eSpona
Objavljeno: 28/11/2017
kad-je-stocna-pijaca-krematorijum-i-deponija-ulica-je-mjesto-gdje-se-prodaje-stokaUslovi za život mještana Gornjeg Taluma iz mjeseca u mjesec sve su teži, a pomoći, bar za sada, nema sa bilo koje strane. Posebno ne od strane Opštine Berane koja ...
eSpona
Objavljeno: 24/11/2017
berane-pokrenuta-humanitarna-akcija-na-prikupljanju-sredstava-za-lijecenje-trogodisnje-djevojcicePredstavnici navijačke grupe „Stritbojs“ postavili su kutije za prikupljanje sredstava neophodnih za liječenje trogodišnje djevojčice Sofije Vešović u više ...
eSpona
Objavljeno: 21/11/2017
u-frankfurtu-promovisane-dvije-knjige-beranskog-knjizevnika-braha-adrovicaU organizaciji Udruženja naših građana Montehess  u subotu 18. novembra, u prostorijama Generalnog konzulata Crne Gore u Frankfurtu, održano je veoma ...
eSpona
Objavljeno: 20/11/2017
jankovic-oborio-ginisov-rekord-u-tamisivariNastupajući na manifestaciji “Dan Ginisovih rekorda” održanoj u Tuzli, Beranac Žarko Janković je oborio Ginisov rekord u discipline tamišivari. To su prenijeli ...
eSpona
Objavljeno: 01/11/2017
izrazito-dobre-price-perice-jokica-promovisane-na-prestiznom-beogradskom-sajmu-knjigaNa Beogradskom sajmu knjiga, na štandu izdavačke kuće „Alma“, u subotu 28. oktobra održana je promocija knjige „Izrazito dobre priče“ Perice Jokića. Publika ...
eSpona