Romi kolonaRazvijanje crnogorskog društva na principima interkulturalizma predstavlja garanciju očuvanja kulturnih specifičnosti Roma. Samo omogućavanjem većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženjem postojećih stereotipa i predsrasuda može smanjiti socijalnu izolaciju Roma, Aškalija i Egepćana (RAE).

Desetogodišnja Dekada Roma možda je dala početne rezultate u razumijevanju i otkrivanju kulture RAE populacije, jer je vidan nešto veći broj manifestacija i aktivnosti državnih organa i nevladinih organizacija koje se bave pitanjem afirmacije i zaštite manjinskih naroda, u koje su uvršteni i neki od kulturnih obilježja  RAE, nesporno je da građani većinske populacije teško razumiju i malo poznaju kulturu tog naroda. Osim toga, treba reći i da se običaji domicilnog stanovništva RAE i izbjeglih lica te populacije, koja su utočište pronašla u Crnoj Gori, razlikuju, što pravi dodatni problem u afirmaciji kulture i tradicije tog naroda.

Prema analizi dr Jelene Radulović - sociologa, evidentno je da i pored nomadskog, teškog načina života, raseljenosti po čitavom svijetu i neobrazovanosti, RAE su sačuvali svoju kulturu, za koju navodi da je bogata.

RAE imaju jezik, običaje, mitove, muziku i tradiciju koje čuvaju i prenose usmenim putem, boreći se protiv asimilacije. Da bi se unaprijedila i afirmisala njihova kultura, neophodno je standardizovati jezik čime će se omogućiti pisani izvori o karakteristikama romskog identiteta, jezika, kulture, vjere, tradicije i načina života, kako bi se obezbijedili od zaborava i asimilacije. Treba uključiti i edukativne sadržaje o romskoj kulturi i načinu života u školaske programe kako bi djeca mogla da steknu znanja o njima. Takođe, omogućiti i većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženju stereotipa i predrasuda što će smanjiti socijalnu izolaciju Roma“, istakla je u svojoj analizi dr Radulović.

Ona je dodala i da patrijahalni poredak u porodici odražava običaje tradicionalne kulture, sa čime se slažu i u NVO „Enfants“, koja se na sjeveru države među prvima počeo baviti problemima i unapređenjem načina života RAE populacije, prije svega mladih.

Tačno je da je očuvana patrijahalna porodica kod Roma i da takav način života dodatno otežava upoznavanje sa kulturom pripadnika tog naroda. Ako sagledamo znanje o kulturi tog naroda na nivou prosječno obrazovanog građanina sagledamo koliko je upoznat sa običajima te populacije, većina građana će znati da kaže da zna da za Đurđevdan, sjetiće se pjesme „Đelem, đelem“ i tu se, kod ogromne većine građana većinske populacije završavaju saznanja o kulturi i tradiciji RAE populacije. Samo rijetki će znati, na primjer, za praznik Osmi april, Dan Roma“, istakli su iz NVO Enfants.

Problem adekvatnog očuvanja kulture i tradicije RAE prepoznaju i u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, iz kojeg su povodom obilježavanja Svjetskog dana romskog jezika saopštili da, ako želimo da uklonimo postojeće redrasude o Romima i pomognemo njihovoj bržoj integrisanosti u društvo, neophodno je što potpunije upoznati njihov život, običaje, jezik i kulturu.

U Crnoj Gori, romska zajednica nalazi povoljno tlo za socijalnu inkluziju. Crna Gora je po broju stanovnika i površini mala država, ali problemima socijalne integracije pristupa veoma ozbiljno i predano. Kulturne raznolikosti u Crnoj Gori posmatraju se kao jedan od osnovnih elemenata cjelokupnog održivog razvoja. Očuvanje kulturne baštine naroda koji žive na jednom prostoru, jedan je od osnovnih segmenata poštovanja ukupnog nacionalnog identiteta“, saopštavaju iz Ministarstva za ljudska i manjinska prava.

Nepoznavanje kulture i običaja RAE, ali i nedostatak njene afirmacije od samih pripadnika te populacije prepoznaje i Veselj Beganaj - koordinator Koalicije NVO Romski krug, koji to vidi kao veliki problem, pored nezaposlenosti žena, „njihovo uključivanje u kulturna dešavanja unutar same romske zajednice“.

Podsjećajući na tradicionalnu solidarnost RAE, dr Jelena Radulović je istakla da je međusobno ispomaganje način njihovog preživljavanja. Navodeći da su kod pripadnika RAE zastupljane sve tri konfesije, ona je u svojoj analizi istakla da se autohtoni građani RAE, pored svog jezika, služe i jezikom većinske populacije.

Pored vjerovanja u Boga, kao dio kulturnog miljea, kod RAE su prisutna vjerovanja u vile, vještice, mađije i duhove. Dok se autohtoni građani RAE služe i jezikom većinske populacije, većina raseljenih Roma govori albanskim jezikom i slabo se služi službenim jezikom. Romski jezik, istorija i romska kultura nijesu uključeni u školske nastavne planove, te ih djeca, koja pohađaju školu, ne mogu koristiti i proučavati“, zaključila je u analizi dr Radulović, govoreći o problemima sa upoznavanjem i mogućnostima afirmacije kulture i tradicije RAE populacije.  

Tanja Radunović

Foto: www.telegraf.rs

Izjava EU baner

 

 

Nova Sloboda logotip

 

Otvorena televizija

Objavljeno: 12/02/2018
nova-knjiga-metodologija-istorijskih-istrazivanja(Zdravko M. Deletić: Metodologija istorijskih istraživanja, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica 2017) U izdanju Crnogorske akademije nauka i ...
eSpona
Objavljeno: 09/02/2018
zbog-zakidanja-zaposlenih-novi-suski-postupak-protiv-opstine-beranePostupajući po tužbi advokata Draga Pantovića koji zastupa jednog zaposlenog u jednoj od javnih ustanova i preduzeća čiji je osnivač Opština Berane, u Osnovnom sudu ...
eSpona
Objavljeno: 30/01/2018
vladimir-vlado-zindovic-je-odisej-iz-poljaVladimir - Vlado Zindović, Mojkovački odisej, moja putovanja (2016), Pegaz, Bijelo Polje Ne zna se da li je nekada stari grad Brskovo imao izlaz na more, neku ...
eSpona
Objavljeno: 25/01/2018
u-urbanisticki-neuredenim-naseljima-nalaze-se-stambeni-objekti-romaDekada Roma 2005-2015. godine nije eliminisala probleme vezane za stanovanje Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) u Crnoj Gori, ali je, ipak, dala prve, ...
eSpona
Objavljeno: 24/01/2018
ostvareni-samo-pocetni-rezultati-u-obrazovanju-romske-populacijeObrazovanje je najistaknutiji problem kod Roma, Aškalija Egipćana (RAE) koji je uzrokovan socijalnim i ekonomskim položajem te populacije. Isključenost u ...
eSpona
Objavljeno: 23/01/2018
prikaz-janko-vujisic-s-bogom-2017-crnogorski-kulturni-forum-cetinjePred čitaocima je nova knjiga crnogorskog pesnika Janka Vujisića pod naslovom „S bogom и з божјаком“. U knjizi su poeme: „S vladikom u oblake“ i „Vidio sam svoga ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2018
porodice-roma-zive-od-slabo-placenih-fizickih-poslovaPorodice pripadnika Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) žive u lošim finansijskim uslovima, bave se poslovima iz sfere sive ekonomije i preživljavaju obavljajući slabo ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2018
promovisana-knjiga-poema-s-bogomNova knjiga crnogorskog pjesnika Janka Vujisića pod naslovom „S bogom и з божјаком“ promovisana je u kolašinskom Centru za kulturu. U knjizi su poeme: „S vladikom u ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2018
najmanji-napredak-ostvaren-u-poboljsavanju-zivotnih-uslova-romkinjaAktivnosti na realizaciji Dekade Roma najmanje su dale rezultata u poboljšanju životnih uslova Romkinja, koje su i dalje diskriminisane po osnovu ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2018
nikola-knezevic-po-peti-put-obiljezio-bogojavljensku-trkuBeranac Nikola Knežević pobijedio je i ove godine u plivanju za Časnim krstom, u Bogojavljenskoj trci održanoj danas, u rijeci Lim, na gradskoj plaži, u centru ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2018
rekordna-citanost-espone-i-u-2017-godiniElektronske novine Espona i tokom 2017. godine imaju uzlazni trend čitanosti u odnosu na prethodnu godinu. Izuzimajući februar, kada je broj čitalaca bio nešto ...
eSpona
Objavljeno: 18/01/2018
zivotni-vijek-roma-deset-godina-kraci-od-drzavnog-prosjekaZdravlje Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) ugroženije je od ostatka populacije u Crnoj Gori. Pripadnici te populacije žive deset godina kraće od prosjeka u ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2018
zbirka-poezije-album-za-prognane-beranke-rebeke-cilovic-prevedena-na-engleski-jezikZbirka poezije “Album za prognane” autorke Rebeke Čilović, koja je ove godine izašla u izdanju JU “Ratkovićeve večeri poezije” i pod pokroviteljstvom Ministarstva ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2018
nova-sudska-presuda-zaposlenom-u-javnoj-ustanovi-da-se-isplati-1-700-euraPostupajući po tužbi službenika u jednoj od javnih ustanova čiji je osnivač Opština Berane, Osnovni sud je donio Presudu po kojoj je zaposleni zakinut za 1.700 ...
eSpona
Objavljeno: 10/01/2018
prva-dekada-nije-predstavljala-dovoljno-dug-period-da-utvrdimo-tacan-broj-rae-populacijeU kakvoj situaciji su građani romske populacije u Crnoj Gori možda najbolje govori podatak da se ne zna ni njihov tačan broj, odnosno da se zvanični broj ...
eSpona
Objavljeno: 09/01/2018
slobodan-milosevic-dobija-ulicu-u-beranamaInicijativa da jedna od beranskih ulica dobije ime Slobodana Miloševića - bivšeg predsjednika Srbije i Savezne Republike Jugoslavije, dobila je zeleno svjetlo ...
eSpona
Objavljeno: 04/01/2018
jak-zemljotres-pogodio-sjever-crne-goreJak zemljotres, jačine 5,2 Rihtera potresao je danas sjevero-istok Crne Gore sa epicentrom na planini Visitor, na području plavske opštine. Potres, do kojeg je ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2017
novi-broj-medijskih-dijalogaIz štampe je izašao novi broj međunaraodnog časopisa Medijski dijalozi. "Medijski dijalozi" su periodični međunarodni časopis za istraživanje medija i društva. Do ...
eSpona
Objavljeno: 27/12/2017
jelena-lutovac-i-nikola-obradovic-kupili-novogodisnje-poklone-za-djecu-sa-posebnim-potrebamaZajedničkom akcijom dvoje mladih ljudi su za djecu u Beranama, koja imaju posebne potrebe a pohađaju školu ili Dnevni centar za djecu i mlade ometene u razvoju u ...
eSpona
Objavljeno: 24/12/2017
foto-reportaza-ismetu-krcicu-uruceno-priznanje-ivangradU prisustvu brojnih građana Berana i uz prigodan program, u petak, 22. decembra, svečano je uručeno Priznanje „Ivangrad“ Ismetu Krciću, jednom od legendarnih ...
eSpona
Objavljeno: 22/12/2017
otvorena-izlozba-dusana-stijovica-fotografija-je-trenutak-pretvoren-u-vjecnostU organizaciji Matice crnogorske - Ogranak Berane, u srijedu, 20. decembra, otvorena je izložba slika Dušana Stijovića. U prisustvu brojnih ...
eSpona
Objavljeno: 16/12/2017
rukometas-iz-andrijevice-igor-radojevic-odigrao-najljepsu-utakmicu-skokom-u-hladnu-vodu-spasio-zivot-djecakuAndrijevčanin Igor Radojević - rukometni reprezentativac Crne Gore, ovih je dana predstavljao glavnu temu mađarskih portala. Ovom prilikom, Radojević toliku ...
eSpona
Objavljeno: 15/12/2017
braho-adrovic-jedan-od-dobitnika-nagrade-mirko-banjevicKnjiževnik iz Berana, Braho Adrović jedan je od dobitnika ovogodišnje nagrade „Mirko Banjević“ koja mu je prije dva dana uručena u Nikšiću. Adrović je nagradu dobio ...
eSpona
Objavljeno: 11/12/2017
pred-citaocima-je-peti-broj-nove-slobodeNovi, peti broj časopisa „Nova Sloboda“ izašao je iz štampe i već se nalazi na prodajnim mjestima. Peti broj Nove Slobode otvara Foto priča o manifestaciji ...
eSpona
Objavljeno: 08/12/2017
pred-citaocima-je-trideset-i-osmi-broj-kolasinskih-novostiU trideset i osmom broju redakcija Kolašinskih novosti čitaocima nudi brojne aktuelne teme a najviše u oblasti promocije očuvanja prirodne sredine, baštine i ...
eSpona
Objavljeno: 06/12/2017
bravo-nikolaDa sudbina svijeta počiva na mladima nije velika mudrost i svima je poznata. A sudbina svakog pojedinca predstavlja svijet za sebe. Posebno ako je isprepletana sa ...
eSpona
Objavljeno: 06/12/2017
pred-citaocima-novi-broj-casopisa-komunaNovi broj časopisa za lokalnu samoupravu i njegovanje baštine "Komun@" odštampan je  i već se nalazi na prodajnim mjestima širom Crne Gore. KOMUN@ je ovoga ...
eSpona
Objavljeno: 03/12/2017
bez-odigrane-utakmice-na-svom-terenu-fudbaleri-berana-lideri-jesenjeg-dijela-drugoligaskog-sampionataNajmlađi sastav u fudbalskom drugoligaškom karavanu, ekipa Berana, jesenji dio prvenstva za vršila je kao lider na tabeli. Beranci su u 17 odigranih kola ostvarili ...
eSpona
Objavljeno: 01/12/2017
berane-u-toku-potpisivanje-kolektivnih-tuzbi-zaposlenih-protiv-opstineUsljed neusklađenosti koeficijenata zaposlenih u beranskoj lokalnoj upravi sa Zakonom o zaradama u javnom sektoru, više od dvadeset službenika i činovnika potpisalo ...
eSpona
Objavljeno: 28/11/2017
kad-je-stocna-pijaca-krematorijum-i-deponija-ulica-je-mjesto-gdje-se-prodaje-stokaUslovi za život mještana Gornjeg Taluma iz mjeseca u mjesec sve su teži, a pomoći, bar za sada, nema sa bilo koje strane. Posebno ne od strane Opštine Berane koja ...
eSpona
Objavljeno: 24/11/2017
berane-pokrenuta-humanitarna-akcija-na-prikupljanju-sredstava-za-lijecenje-trogodisnje-djevojcicePredstavnici navijačke grupe „Stritbojs“ postavili su kutije za prikupljanje sredstava neophodnih za liječenje trogodišnje djevojčice Sofije Vešović u više ...
eSpona
Objavljeno: 21/11/2017
u-frankfurtu-promovisane-dvije-knjige-beranskog-knjizevnika-braha-adrovicaU organizaciji Udruženja naših građana Montehess  u subotu 18. novembra, u prostorijama Generalnog konzulata Crne Gore u Frankfurtu, održano je veoma ...
eSpona
Objavljeno: 20/11/2017
jankovic-oborio-ginisov-rekord-u-tamisivariNastupajući na manifestaciji “Dan Ginisovih rekorda” održanoj u Tuzli, Beranac Žarko Janković je oborio Ginisov rekord u discipline tamišivari. To su prenijeli ...
eSpona
Objavljeno: 01/11/2017
izrazito-dobre-price-perice-jokica-promovisane-na-prestiznom-beogradskom-sajmu-knjigaNa Beogradskom sajmu knjiga, na štandu izdavačke kuće „Alma“, u subotu 28. oktobra održana je promocija knjige „Izrazito dobre priče“ Perice Jokića. Publika ...
eSpona