Romi kolonaRazvijanje crnogorskog društva na principima interkulturalizma predstavlja garanciju očuvanja kulturnih specifičnosti Roma. Samo omogućavanjem većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženjem postojećih stereotipa i predsrasuda može smanjiti socijalnu izolaciju Roma, Aškalija i Egepćana (RAE).

Desetogodišnja Dekada Roma možda je dala početne rezultate u razumijevanju i otkrivanju kulture RAE populacije, jer je vidan nešto veći broj manifestacija i aktivnosti državnih organa i nevladinih organizacija koje se bave pitanjem afirmacije i zaštite manjinskih naroda, u koje su uvršteni i neki od kulturnih obilježja  RAE, nesporno je da građani većinske populacije teško razumiju i malo poznaju kulturu tog naroda. Osim toga, treba reći i da se običaji domicilnog stanovništva RAE i izbjeglih lica te populacije, koja su utočište pronašla u Crnoj Gori, razlikuju, što pravi dodatni problem u afirmaciji kulture i tradicije tog naroda.

Prema analizi dr Jelene Radulović - sociologa, evidentno je da i pored nomadskog, teškog načina života, raseljenosti po čitavom svijetu i neobrazovanosti, RAE su sačuvali svoju kulturu, za koju navodi da je bogata.

RAE imaju jezik, običaje, mitove, muziku i tradiciju koje čuvaju i prenose usmenim putem, boreći se protiv asimilacije. Da bi se unaprijedila i afirmisala njihova kultura, neophodno je standardizovati jezik čime će se omogućiti pisani izvori o karakteristikama romskog identiteta, jezika, kulture, vjere, tradicije i načina života, kako bi se obezbijedili od zaborava i asimilacije. Treba uključiti i edukativne sadržaje o romskoj kulturi i načinu života u školaske programe kako bi djeca mogla da steknu znanja o njima. Takođe, omogućiti i većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženju stereotipa i predrasuda što će smanjiti socijalnu izolaciju Roma“, istakla je u svojoj analizi dr Radulović.

Ona je dodala i da patrijahalni poredak u porodici odražava običaje tradicionalne kulture, sa čime se slažu i u NVO „Enfants“, koja se na sjeveru države među prvima počeo baviti problemima i unapređenjem načina života RAE populacije, prije svega mladih.

Tačno je da je očuvana patrijahalna porodica kod Roma i da takav način života dodatno otežava upoznavanje sa kulturom pripadnika tog naroda. Ako sagledamo znanje o kulturi tog naroda na nivou prosječno obrazovanog građanina sagledamo koliko je upoznat sa običajima te populacije, većina građana će znati da kaže da zna da za Đurđevdan, sjetiće se pjesme „Đelem, đelem“ i tu se, kod ogromne većine građana većinske populacije završavaju saznanja o kulturi i tradiciji RAE populacije. Samo rijetki će znati, na primjer, za praznik Osmi april, Dan Roma“, istakli su iz NVO Enfants.

Problem adekvatnog očuvanja kulture i tradicije RAE prepoznaju i u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, iz kojeg su povodom obilježavanja Svjetskog dana romskog jezika saopštili da, ako želimo da uklonimo postojeće redrasude o Romima i pomognemo njihovoj bržoj integrisanosti u društvo, neophodno je što potpunije upoznati njihov život, običaje, jezik i kulturu.

U Crnoj Gori, romska zajednica nalazi povoljno tlo za socijalnu inkluziju. Crna Gora je po broju stanovnika i površini mala država, ali problemima socijalne integracije pristupa veoma ozbiljno i predano. Kulturne raznolikosti u Crnoj Gori posmatraju se kao jedan od osnovnih elemenata cjelokupnog održivog razvoja. Očuvanje kulturne baštine naroda koji žive na jednom prostoru, jedan je od osnovnih segmenata poštovanja ukupnog nacionalnog identiteta“, saopštavaju iz Ministarstva za ljudska i manjinska prava.

Nepoznavanje kulture i običaja RAE, ali i nedostatak njene afirmacije od samih pripadnika te populacije prepoznaje i Veselj Beganaj - koordinator Koalicije NVO Romski krug, koji to vidi kao veliki problem, pored nezaposlenosti žena, „njihovo uključivanje u kulturna dešavanja unutar same romske zajednice“.

Podsjećajući na tradicionalnu solidarnost RAE, dr Jelena Radulović je istakla da je međusobno ispomaganje način njihovog preživljavanja. Navodeći da su kod pripadnika RAE zastupljane sve tri konfesije, ona je u svojoj analizi istakla da se autohtoni građani RAE, pored svog jezika, služe i jezikom većinske populacije.

Pored vjerovanja u Boga, kao dio kulturnog miljea, kod RAE su prisutna vjerovanja u vile, vještice, mađije i duhove. Dok se autohtoni građani RAE služe i jezikom većinske populacije, većina raseljenih Roma govori albanskim jezikom i slabo se služi službenim jezikom. Romski jezik, istorija i romska kultura nijesu uključeni u školske nastavne planove, te ih djeca, koja pohađaju školu, ne mogu koristiti i proučavati“, zaključila je u analizi dr Radulović, govoreći o problemima sa upoznavanjem i mogućnostima afirmacije kulture i tradicije RAE populacije.  

Tanja Radunović

Foto: www.telegraf.rs

Izjava EU baner

 

 

Nova Sloboda logotip

 

Otvorena televizija

Objavljeno: 06/04/2018
predstavljen-film-stop-djecijem-prosjacenjuPovodom Svjetskog dana Roma koji se obilježava osmog aprila, juče je u sali Centra za kulturu u Beranama održana projekcija dokumentarnog filma “Stop dječijem ...
eSpona
Objavljeno: 05/04/2018
nvo-spona-organizuje-okruli-sto-na-temu-rada-lokalne-televizijeNevladina organizacija “Spona” iz Berana organizuje u Bijelom Polju okrugli sto na temu: “Treba li nam lokalna TV? Kakva ona treba da bude?”. Okrugli sto će se ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
danas-je-svjetski-dan-osoba-s-autizmomUdruženje mladih sa hendikepom Crne Gore i Fondacija "Ognjen Rakočević" obilježavaju drugi april – Svjetski dan osoba s autizmom. Tim povodom organizovan je događaj ...
eSpona
Objavljeno: 27/03/2018
nvo-luca-institut-crnogorska-inovacija-proglasena-za-najbolju-na-svijetuPovodom dobijanja priznanja na Samitu svjetske nagrade u Beču saopštenjem se oglasila Nevladina organizacija „Luča institut“. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 26/03/2018
tokom-dana-karijere-bice-ponudeno-500-radnih-mjestaManifestacija Dani karijere biće održana u četvrtak i petak, 29. i 30. marta, u Podgorici. Organizatori ove godine očekuju najveći sajam do sada. Prema navodima ...
eSpona
Objavljeno: 26/03/2018
najavljeno-useljenje-studenata-u-univerzitetski-centarMinistar prosvjete Damir Šehović izrazio je očekivanje da će se u narednih nekoliko dana studenti Visoke medicinske škole u Beranama useliti u objekat ...
eSpona
Objavljeno: 23/03/2018
nvo-green-home-pozvao-gradane-crne-gore-da-se-ukljuce-u-obiljezavanje-sata-za-planetuPridružujući se akcijama obilježavanja “Sata za planet”, Nevladina organizacija “Green Home” pozvala je građane Crne Gore da u subotu, 24. marta, od 20.30 ...
eSpona
Objavljeno: 23/03/2018
nvo-spona-privodi-se-kraju-prva-faza-realizacije-projekta-otvorena-televizijaNevladina organizacija “Spona” iz Berana privodi kraju peti mjesec realizacije projekta “Otvorena televizija (OTV).  Inače, Spona je jedina NVO iz Crne Gore ...
eSpona
Objavljeno: 22/03/2018
dovidenja-druze-dovidenjaGojko Kastratović (1938 – 2018) Napustio nas je, ovih dana, Gojko Perišin Kastratović, vrsni intelektualac i filmski stvaralac, a kinematografska djela koje je ...
eSpona
Objavljeno: 22/03/2018
berane-pokriveno-snijeznim-pokrivacemNajveće sniježne padavine u Beranama pale su početkom proljeća, umjesto tokom zime. Danas je Berane pokriveno sniježnim pokrivačem kolikim ga tokom čitave zime nije ...
eSpona
Objavljeno: 20/03/2018
svjetski-dan-voda-obiljezava-se-na-sjeveru-crne-goreCrna Gora i Žabljak predstavljaju ove godine centar evropskih okupljanja i dešavanja povodom obilježavanja Svjetskog dana voda. Kako je najavljeno, tim povodom će ...
eSpona
Objavljeno: 20/03/2018
nvu-beranda-postavila-platforme-za-dolazak-rodaUdruženje građana “Beranda” postavilo je u petak dvije platforme za buduća gnijezda bijelih roda u Polimskoj ulici u Beranama. Podsjetimo, Beranci nestrpljivo ...
eSpona
Objavljeno: 18/03/2018
foto-esej-dusana-stijovica-berane-ubijanje-gradaTurski novinar Ahmed Šerif u tekstu objavljenom 22. avgusta 1910. godine u istambulskom časopisu „Tanin“ piše: „Neka kaže ko šta hoće, oni koji duže vrijeme borave ...
eSpona
Objavljeno: 16/03/2018
predstavnici-norbcg-a-ucestvovali-na-10-sastanku-ieepo-u-beograduPredsjednica Nacionalne organizacije za rijetke bolesti Crne Gore (NORBCG)  Nataša Bulatović i Andrijana Nikolić - osnivač organizacije, učestvovale su na 10. ...
eSpona
Objavljeno: 15/03/2018
danas-se-obiljezava-svjetski-dan-potrosacaOsnovna prava potrošača u Crnoj Gori su na alarmantno niskom nivou, ocijenili su predstavnici Centra za zaštitu potrošača (CEZAP) i pozvali nadležne institucije da ...
eSpona
Objavljeno: 09/03/2018
novo-poravnanje-prihvaceno-da-se-jednom-od-ostecenih-sluzbenika-isplati-1-000-euraUsljed neusklađenosti koeficijenata sa Zakonom o zaradama u javnom sektoru, predstavnici beranske lokalne uprave prihvatili su da se jednom od oštećenih radnika ...
eSpona
Objavljeno: 08/03/2018
u-susret-8-martu-medunarodnom-prazniku-zena-sinoc-odrzan-koncertU organizaciji beranskog Centra za kulturu, sinoć je održan koncert povodom međunarodnog praznika Dana žena. U čast dama, na koncertu su učestvovali: vokalna grupa ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2018
zajedno-do-un-ciljeva-odrzivog-razvojaRealizacija projekta „Znanjem i saradnjom do UN ciljeva održivog razvoja“ predstavlja temu saopštenja NVO „Sjeverna zemlja“. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 04/03/2018
peticija-potpise-podrske-izglasavanju-pavlovog-zakona-dostavljaju-skupstiniGrađanska peticija “Pravda za Pavla“, kojom se traže izmjene Krivičnog zakonika, odnosno da se vrati doživotna kazna za teška krivična djela nad malom djeca, sjutra ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2018
zbog-zakidanja-zarada-pocinje-novi-sudski-proces-i-nastavljeno-podnosenje-tuzbi-protiv-opstine-beranePočetkom marta u beranskom Osnovnom sudu započeće novi sudski postupak zaposlenog protiv Opštine Berane. Sud je prvo ročište novog sudskog procesa zakazao ...
eSpona
Objavljeno: 01/03/2018
drug-nije-metaZadnja srijeda u februaru mjesecu je Dan borbe protiv vršnjačkog nasilja – Dan ružičastih majica - poznatiji kao PINK SHIRT DAY.  Ideja je nastala u Kanadi u ...
eSpona
Objavljeno: 28/02/2018
crna-gora-obiljezava-28-februar-dan-rijetkih-bolestiPovodom 28. februara, Dana rijetkih bolesti, u Podgorici se danas održava Prva nacionalna konferencija o rijetkim bolestima na temu "Na putu ka EU Crna Gora i ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2018
obiljezeno-dvadeset-i-pet-godina-od-zlocina-u-strpcimaPovodom obilježavanja 25 godina od zločina na željezničkoj stanici u Štrpcima, danas su u Podgorici predstavnici Foruma Bošnjaka Crne Gore (FBCG), nekih od ...
eSpona
Objavljeno: 27/02/2018
peticija-grupa-gradana-prikupila-potpise-za-pavlov-zakonGrupa građana “Pravda za Pavla” koja je pokrenula peticiju kojom od Skupštine traži usvajanje zakona kojim će biti omogućeno da Nermin Šišić - osumnjičeni za ...
eSpona
Objavljeno: 24/02/2018
osnovano-udruzenje-pcelara-rojOdržanom Osnivačkom skupštinom Udruženja pčelara „Roj“ , potom i registracijom kod nadležnog državnog organa, broj udruženja građana u Beranama uvećan je za jos ...
eSpona
Objavljeno: 22/02/2018
ljudi-bez-adrese-novi-roman-faiza-softicaU izdanju sarajevske IK “Dobra knjiga” iz štampe je izašao roman “Ljudi bez adrese” autora Faiza Softića. Roman je koncipiran u tri dijela, a govori o ...
eSpona
Objavljeno: 21/02/2018
mededovic-begovic-oduzmimo-diplome-srama-i-neznanjaKoordinatorka Ženske organizacije “Feniks” iz Berana, Fatima Međedović - Begović pozvala je nadležne državne organe, ali i institucije koje im mogu pomoći, da ...
eSpona
Objavljeno: 20/02/2018
obiljezava-se-dan-socijalne-pravdeU svijetu se obilježava Svjetski dan socijalne pravde, koji je proglasila Generalna skupština UN u novembru 2007. godine. “Čvrsti temelji socijalne pravde nalaze ...
eSpona
Objavljeno: 17/02/2018
nova-knjiga-jezik-i-stil-janka-donovica(Jelena Bašanović – Čečović: „Jezik i stil Janka Đonovića“, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica 2017) Crnogorska akademija nauka i umjetnosti ...
eSpona
Objavljeno: 17/02/2018
kolasin-obiljezena-godisnjica-osnivanja-nk-hajdukVeče pod nazivom “Malo misto” u „maloj varoši” na kojoj je predstavljena i knjiga “Hajduk u sto i jednoj priči”, autora Maria Garbera iskrilo je od emocija i ...
eSpona
Objavljeno: 15/02/2018
petnjica-prodajom-slatkisa-srednjoskolci-obiljezili-dan-zaljubljenihPovodom 14. februara, Dana zaljubljenih, učenici Srednje mješovite škole u Petnjici, juče su u holu škole organizovali akciju prodaje slatkiša. Akciju su ...
eSpona
Objavljeno: 14/02/2018
roditeljstvo-za-cjelozivotno-zdravljeU prostorijama Centra za prevenciju Doma zdravlja Berane održane su prve radionice za roditelje u okviru programa “Roditeljstvo za cjeloživotno zdravlje” koja ...
eSpona
Objavljeno: 13/02/2018
manifestacijom-malo-misto-u-maloj-varosi-u-kolasinu-ce-obiljeziti-107-godina-splitskog-hajdukaU Kolašinu se večeras održava manifestacija „Malo misto u maloj varoši“, posvećena obilježavanju 107 godina postojanja „Hajduka“ iz Splita. Organizatori ...
eSpona
Objavljeno: 12/02/2018
nova-knjiga-metodologija-istorijskih-istrazivanja(Zdravko M. Deletić: Metodologija istorijskih istraživanja, Crnogorska akademija nauka i umjetnosti, Podgorica 2017) U izdanju Crnogorske akademije nauka i ...
eSpona
Objavljeno: 09/02/2018
zbog-zakidanja-zaposlenih-novi-suski-postupak-protiv-opstine-beranePostupajući po tužbi advokata Draga Pantovića koji zastupa jednog zaposlenog u jednoj od javnih ustanova i preduzeća čiji je osnivač Opština Berane, u Osnovnom sudu ...
eSpona
Objavljeno: 30/01/2018
vladimir-vlado-zindovic-je-odisej-iz-poljaVladimir - Vlado Zindović, Mojkovački odisej, moja putovanja (2016), Pegaz, Bijelo Polje Ne zna se da li je nekada stari grad Brskovo imao izlaz na more, neku ...
eSpona
Objavljeno: 25/01/2018
u-urbanisticki-neuredenim-naseljima-nalaze-se-stambeni-objekti-romaDekada Roma 2005-2015. godine nije eliminisala probleme vezane za stanovanje Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) u Crnoj Gori, ali je, ipak, dala prve, ...
eSpona
Objavljeno: 24/01/2018
ostvareni-samo-pocetni-rezultati-u-obrazovanju-romske-populacijeObrazovanje je najistaknutiji problem kod Roma, Aškalija Egipćana (RAE) koji je uzrokovan socijalnim i ekonomskim položajem te populacije. Isključenost u ...
eSpona
Objavljeno: 23/01/2018
prikaz-janko-vujisic-s-bogom-2017-crnogorski-kulturni-forum-cetinjePred čitaocima je nova knjiga crnogorskog pesnika Janka Vujisića pod naslovom „S bogom и з божјаком“. U knjizi su poeme: „S vladikom u oblake“ i „Vidio sam svoga ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2018
porodice-roma-zive-od-slabo-placenih-fizickih-poslovaPorodice pripadnika Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) žive u lošim finansijskim uslovima, bave se poslovima iz sfere sive ekonomije i preživljavaju obavljajući slabo ...
eSpona
Objavljeno: 22/01/2018
promovisana-knjiga-poema-s-bogomNova knjiga crnogorskog pjesnika Janka Vujisića pod naslovom „S bogom и з божјаком“ promovisana je u kolašinskom Centru za kulturu. U knjizi su poeme: „S vladikom u ...
eSpona
Objavljeno: 21/01/2018
najmanji-napredak-ostvaren-u-poboljsavanju-zivotnih-uslova-romkinjaAktivnosti na realizaciji Dekade Roma najmanje su dale rezultata u poboljšanju životnih uslova Romkinja, koje su i dalje diskriminisane po osnovu ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2018
nikola-knezevic-po-peti-put-obiljezio-bogojavljensku-trkuBeranac Nikola Knežević pobijedio je i ove godine u plivanju za Časnim krstom, u Bogojavljenskoj trci održanoj danas, u rijeci Lim, na gradskoj plaži, u centru ...
eSpona
Objavljeno: 19/01/2018
rekordna-citanost-espone-i-u-2017-godiniElektronske novine Espona i tokom 2017. godine imaju uzlazni trend čitanosti u odnosu na prethodnu godinu. Izuzimajući februar, kada je broj čitalaca bio nešto ...
eSpona
Objavljeno: 18/01/2018
zivotni-vijek-roma-deset-godina-kraci-od-drzavnog-prosjekaZdravlje Roma, Aškalija i Egipćana (RAE) ugroženije je od ostatka populacije u Crnoj Gori. Pripadnici te populacije žive deset godina kraće od prosjeka u ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2018
zbirka-poezije-album-za-prognane-beranke-rebeke-cilovic-prevedena-na-engleski-jezikZbirka poezije “Album za prognane” autorke Rebeke Čilović, koja je ove godine izašla u izdanju JU “Ratkovićeve večeri poezije” i pod pokroviteljstvom Ministarstva ...
eSpona
Objavljeno: 15/01/2018
nova-sudska-presuda-zaposlenom-u-javnoj-ustanovi-da-se-isplati-1-700-euraPostupajući po tužbi službenika u jednoj od javnih ustanova čiji je osnivač Opština Berane, Osnovni sud je donio Presudu po kojoj je zaposleni zakinut za 1.700 ...
eSpona
Objavljeno: 10/01/2018
prva-dekada-nije-predstavljala-dovoljno-dug-period-da-utvrdimo-tacan-broj-rae-populacijeU kakvoj situaciji su građani romske populacije u Crnoj Gori možda najbolje govori podatak da se ne zna ni njihov tačan broj, odnosno da se zvanični broj ...
eSpona
Objavljeno: 09/01/2018
slobodan-milosevic-dobija-ulicu-u-beranamaInicijativa da jedna od beranskih ulica dobije ime Slobodana Miloševića - bivšeg predsjednika Srbije i Savezne Republike Jugoslavije, dobila je zeleno svjetlo ...
eSpona
Objavljeno: 04/01/2018
jak-zemljotres-pogodio-sjever-crne-goreJak zemljotres, jačine 5,2 Rihtera potresao je danas sjevero-istok Crne Gore sa epicentrom na planini Visitor, na području plavske opštine. Potres, do kojeg je ...
eSpona