Romi kolonaRazvijanje crnogorskog društva na principima interkulturalizma predstavlja garanciju očuvanja kulturnih specifičnosti Roma. Samo omogućavanjem većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženjem postojećih stereotipa i predsrasuda može smanjiti socijalnu izolaciju Roma, Aškalija i Egepćana (RAE).

Desetogodišnja Dekada Roma možda je dala početne rezultate u razumijevanju i otkrivanju kulture RAE populacije, jer je vidan nešto veći broj manifestacija i aktivnosti državnih organa i nevladinih organizacija koje se bave pitanjem afirmacije i zaštite manjinskih naroda, u koje su uvršteni i neki od kulturnih obilježja  RAE, nesporno je da građani većinske populacije teško razumiju i malo poznaju kulturu tog naroda. Osim toga, treba reći i da se običaji domicilnog stanovništva RAE i izbjeglih lica te populacije, koja su utočište pronašla u Crnoj Gori, razlikuju, što pravi dodatni problem u afirmaciji kulture i tradicije tog naroda.

Prema analizi dr Jelene Radulović - sociologa, evidentno je da i pored nomadskog, teškog načina života, raseljenosti po čitavom svijetu i neobrazovanosti, RAE su sačuvali svoju kulturu, za koju navodi da je bogata.

RAE imaju jezik, običaje, mitove, muziku i tradiciju koje čuvaju i prenose usmenim putem, boreći se protiv asimilacije. Da bi se unaprijedila i afirmisala njihova kultura, neophodno je standardizovati jezik čime će se omogućiti pisani izvori o karakteristikama romskog identiteta, jezika, kulture, vjere, tradicije i načina života, kako bi se obezbijedili od zaborava i asimilacije. Treba uključiti i edukativne sadržaje o romskoj kulturi i načinu života u školaske programe kako bi djeca mogla da steknu znanja o njima. Takođe, omogućiti i većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženju stereotipa i predrasuda što će smanjiti socijalnu izolaciju Roma“, istakla je u svojoj analizi dr Radulović.

Ona je dodala i da patrijahalni poredak u porodici odražava običaje tradicionalne kulture, sa čime se slažu i u NVO „Enfants“, koja se na sjeveru države među prvima počeo baviti problemima i unapređenjem načina života RAE populacije, prije svega mladih.

Tačno je da je očuvana patrijahalna porodica kod Roma i da takav način života dodatno otežava upoznavanje sa kulturom pripadnika tog naroda. Ako sagledamo znanje o kulturi tog naroda na nivou prosječno obrazovanog građanina sagledamo koliko je upoznat sa običajima te populacije, većina građana će znati da kaže da zna da za Đurđevdan, sjetiće se pjesme „Đelem, đelem“ i tu se, kod ogromne većine građana većinske populacije završavaju saznanja o kulturi i tradiciji RAE populacije. Samo rijetki će znati, na primjer, za praznik Osmi april, Dan Roma“, istakli su iz NVO Enfants.

Problem adekvatnog očuvanja kulture i tradicije RAE prepoznaju i u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, iz kojeg su povodom obilježavanja Svjetskog dana romskog jezika saopštili da, ako želimo da uklonimo postojeće redrasude o Romima i pomognemo njihovoj bržoj integrisanosti u društvo, neophodno je što potpunije upoznati njihov život, običaje, jezik i kulturu.

U Crnoj Gori, romska zajednica nalazi povoljno tlo za socijalnu inkluziju. Crna Gora je po broju stanovnika i površini mala država, ali problemima socijalne integracije pristupa veoma ozbiljno i predano. Kulturne raznolikosti u Crnoj Gori posmatraju se kao jedan od osnovnih elemenata cjelokupnog održivog razvoja. Očuvanje kulturne baštine naroda koji žive na jednom prostoru, jedan je od osnovnih segmenata poštovanja ukupnog nacionalnog identiteta“, saopštavaju iz Ministarstva za ljudska i manjinska prava.

Nepoznavanje kulture i običaja RAE, ali i nedostatak njene afirmacije od samih pripadnika te populacije prepoznaje i Veselj Beganaj - koordinator Koalicije NVO Romski krug, koji to vidi kao veliki problem, pored nezaposlenosti žena, „njihovo uključivanje u kulturna dešavanja unutar same romske zajednice“.

Podsjećajući na tradicionalnu solidarnost RAE, dr Jelena Radulović je istakla da je međusobno ispomaganje način njihovog preživljavanja. Navodeći da su kod pripadnika RAE zastupljane sve tri konfesije, ona je u svojoj analizi istakla da se autohtoni građani RAE, pored svog jezika, služe i jezikom većinske populacije.

Pored vjerovanja u Boga, kao dio kulturnog miljea, kod RAE su prisutna vjerovanja u vile, vještice, mađije i duhove. Dok se autohtoni građani RAE služe i jezikom većinske populacije, većina raseljenih Roma govori albanskim jezikom i slabo se služi službenim jezikom. Romski jezik, istorija i romska kultura nijesu uključeni u školske nastavne planove, te ih djeca, koja pohađaju školu, ne mogu koristiti i proučavati“, zaključila je u analizi dr Radulović, govoreći o problemima sa upoznavanjem i mogućnostima afirmacije kulture i tradicije RAE populacije.  

Tanja Radunović

Foto: www.telegraf.rs

Izjava EU baner

 

 

Nova Sloboda logotip

 

Otvorena televizija

Objavljeno: 02/07/2018
bravo-o-dive-beranke-osvojile-trece-mjesto-u-kategoriji-nove-klapske-pjesmeDruge noći takmičenja na Međunarodnom festivalu klapa u Perastu, Ženska klapa O’ Dive Belcanto ostavio je još bolji utisak od nastupa prve večeri, pa su u ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2018
otvorena-11-ljetnja-diplomatska-skola-gavro-vukovicSvečanim obraćanjem zvaničnika prisutnim polaznicima, danas je u Beranama otvorena 11. Ljetnja diplomatska škola za mlade diplomate „Gavro Vuković“.  Kako je ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2018
o-dive-odusevile-na-medunarodnom-festivalu-klapa-u-perastuŽenska klapa O'Dive Belcanto iz Berana oduševila je nastupom na 17. KotorArt Međunarodnom festival klapa koji je održan u Perastu i čiji je takmičarski dio završen ...
eSpona
Objavljeno: 01/07/2018
iz-stampe-izasla-trinaesta-knjiga-perice-jokicaSaznanja Roberta Nimanija je trinaesta po redu knjiga Perice Jokića, objavljena u izdanju „Alme“ iz Beograda, 2018. Knjiga Saznanja Roberta ...
eSpona
Objavljeno: 27/06/2018
foto-reportaza-posjecene-tuzne-vrbe-predstavljaju-jos-tuzniju-sliku-beranaPočetak radova na nastavku Ulice Mira i Slobode (poznate kao obilaznica pored Lima) obilježila je bjesomučna sječa stabala u gradskom parku, a nastavljeno je ...
eSpona
Objavljeno: 26/06/2018
foto-reportaza-i-komentar-iz-beograda-bez-nove-slobode-danas-nema-slobode-duha-sjutraU svečanoj sali Gradske opštine Savski Venac, u Beogradu, 22. juna 2018. godine, promovisan je novi, sedmi, broj časopisa „Nova Sloboda“ koji je okupio brojne ...
eSpona
Objavljeno: 19/06/2018
promocija-nove-slobode-u-beograduPromocija časopisa „Nova Sloboda“ održaće se u petak, 22. juna, u Beogradu. Promocija će se održati u svečanoj sali Gradske opštine Savski Venac, koja se nalazi u ...
eSpona
Objavljeno: 16/06/2018
vlada-ce-raditi-na-daljem-poboljsanju-polozaja-romaVlada Crne Gore je spremna da uloži dodatne napore u cilju poboljšanja položaja Roma i Egipćana posebno u oblasti socijalne zaštite, zdravstva i obrazovanja, kazao ...
eSpona
Objavljeno: 14/06/2018
velimir-ralevic-odusevio-mlade-na-jugu-srbijePjesnik za djecu iz Berana, Velimir Ralević gostovao je prethodnih dana na jugu Srbije, gdje se u pet gradova  predstavio svojom poezijom najmlađim ...
eSpona
Objavljeno: 11/06/2018
gradani-romske-pripadnosti-zainteresovani-za-obuke-i-sezonski-radŽitelji romskih naselja Riversajd i Talum u Beranama iskazali su interesovanje za obukama, osposobljavanjem i zapošljavanjem. Predstavnici beranskog Biroa rada i ...
eSpona
Objavljeno: 06/06/2018
otvoren-preduzetnicki-kutak-u-gimnaziji-panto-malisicU znak obilježavanja petog juna, Svjetskog dana zaštite životne sredine, NVO „Sjeverna zemlja“ i Gimnazija „Panto Mališić“ otvorili su „Preduzetnički kutak“, što ...
eSpona
Objavljeno: 01/06/2018
pocela-limska-regataStartom posada u Plavu, na izvorištu Lima, danas je započela tradicionalna manifestacija “Limska regata”, koja će, kako je planirano, trajati do nedjelje, trećeg ...
eSpona
Objavljeno: 28/05/2018
odrzani-11-medunarodni-crnogorski-medijski-dijalozi9Jedanaesti Međunarodni crnogorski medijski dijalozi završeni su juče. Ovogodišnji skup, kojem je prisustvovalo 50-tak učesnika, održan je u Ulcinju, u hotelu ...
eSpona
Objavljeno: 27/05/2018
bravo-beranciBlizu 1.000 građana Berana odazvalo se pozivu organizatora akcije „Očistimo Jasikovac“ i u duhu slogana dalo svoj doprinos uređenju čuvenog beranskog izletišta i ...
eSpona
Objavljeno: 25/05/2018
za-sjutra-zakazana-akcija-ocistimo-jasikovacAkcija „Očistimo Jasikovac“, koju je pokrenula grupa Beranaca koji žive i rade van grada u kojem su rođeni, zakazana je za subotu, 26. maja, sa početkom u 10. ...
eSpona
Objavljeno: 24/05/2018
sjutra-pocinju-crnogorski-medijski-dijaloziJedanaesti Međunarodni naučni skup „Crnogorski medijski dijalozi“ održavaju se od petka do nedjelje, 25-27. maja, u Ulcinju. Skup će se održati u Hotelu „Otrant“, a ...
eSpona
Objavljeno: 17/05/2018
igra-nerava-izmedu-opstine-berane-i-ugostitelja-u-glavoj-ulici-suncobranom-na-tenduSlužbenici Opštine Berane već dva dana pokušavaju da uklone tende sa terasa lokala u glavnoj beranskoj ulici, Mojsija Zečevića, ali im to, usljed protivljenja ...
eSpona
Objavljeno: 14/05/2018
u-beranama-odrzana-mala-skola-eko-liderstvaU organizaciji NVO „Sjeverna zemlja“, u Beranama je održana dvodnevna „Mala škola eko liderstva“, za 15 mladih iz opština Andrijevica, Berane, Bijelo Polje, Rožaje, ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2018
obiljezen-dan-pobjede-nad-fasizmomPosjetom Spomen kompleksu na Jasikovcu, polaganjem cvijeća i odavanjem pošte poginulima u Drugom svjetskom ratu, u Beranama je obilježen deveti maj, Dan pobjede nad ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2018
umjetnicka-djela-luke-radojevica-ukrasavaju-i-francuske-trgoveBeranac Luka Radojević svojim radom i skulpturama nastavio je da uljepšava brojne evropske i svjetske gradove, a posljednji u nizu je grad Condrieu, gdje je uradio ...
eSpona
Objavljeno: 06/05/2018
region-berana-i-rozaja-postaje-atrakcija-za-strane-turisteRegion sjevero-istoka Crne Gore svojim bogatim kulturno istorijskim nasleđem, jedinstvenim pejzažima, raznovrsnim aktivnostima u prirodi, specifičnom gastronomijom ...
eSpona
Objavljeno: 04/05/2018
trideset-i-osam-godina-od-smrti-josipa-broza-titaDanas se navršava 38 godina od smrti Josipa Broza Tita - doživotnog predsjednika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ) i predsjednika Saveza ...
eSpona
Objavljeno: 03/05/2018
svjetski-dan-slobode-medija-zaposleni-u-crnogorskim-medijima-nemaju-razloga-za-slavljeSvjetski dan slobode medija ni ove godine nije razlog za slavlje za brojne zaposlene u toj djelatnosti u Crnoj Gori, istaknuto je u proglasu Sindikata medija ...
eSpona
Objavljeno: 26/04/2018
rozaje-odrzani-13-susreti-djecijih-pjesnika-krilata-seosnicaTrinaesti regionalni književni susreti dječijih pjesnika „Krilata Seošnica“ održani su u utorak, 24. aprila u  predivnom ambijentu u blizini Osnovne škole u ...
eSpona
Objavljeno: 26/04/2018
danas-se-obiljezava-medunarodni-dan-intelektualne-svojineSlanjem otvorenog pisma Međunarodnoj organizaciji za intelektualnu svojinu, Nevladina organizacija „Luča Institut“ u saradnji sa Property Rights Alliance i 70 ...
eSpona
Objavljeno: 22/04/2018
ucenici-osnovne-skole-radomir-mitrovic-obiljezice-dan-knjige-i-dan-planete-zemljeU ponedjeljak, 23. aprila, učenici beranske Osnovne škole “Radomir Mitrović” će nizom aktivnosti obilježiti Svjetski dan knjige, a istog dana će uređenjem školskog ...
eSpona
Objavljeno: 20/04/2018
u-nedjelju-se-obiljezava-dan-planete-zemljeDan Planete Zemlje obilježava se ekološkim akcijama svakog 22. aprila, a ove godine će Javno preduzeće za upravljanje morskim dobrom Crne Gore, tradicionalno, u ...
eSpona
Objavljeno: 19/04/2018
sjeverna-zemlja-objavila-poziv-za-malu-skolu-eko-liderstvaNevladina organizacija „Sjeverna zemlja“ iz Berana realizuje projekat „Mala škola eko liderstva“ koja je u skladu sa projektom koji realizuje ta NVO, a koji je ...
eSpona
Objavljeno: 17/04/2018
izvjestaj-iz-sjenke-za-poglavlje-27-predstavljen-na-okruglom-stoluPovodom zaključaka Okruglog stola pod nazivom „Predstavljanje Izvještaja iz sjenke za Poglavlje 27“ održanog u Podgorici saopštenjem za javnost oglasila se beranska ...
eSpona
Objavljeno: 10/04/2018
procedura-gradani-najavljuju-protest-zbog-pavlovog-zakonaPavlov zakon, kojim se predviđaju maksimalne zatvorske kazne za osumnjičene za smrt petnaestomjesečne bebe P.J. u skupštinskoj je proceduri, a grupa građana koja je ...
eSpona
Objavljeno: 09/04/2018
da-romi-budu-zastupljeni-u-skupstiniU susret osmom aprilu, Danu Roma, članice Koalicije „Zajedno za inkluziju Roma i Egipćana u Crnoj Gori“ u utorak, trećeg aprila, uručile su Inicijativu za izmjenu ...
eSpona
Objavljeno: 07/04/2018
odrzan-okrugli-sto-na-temu-treba-li-nam-lokalna-tv-kakva-ona-treba-da-budeMediji organizacija civilnog sektora su neophodni i, ako bi zaživjeli, predstavljali bi hit u Crnoj Gori i na prostoru bivše SFRJ ocijenjeno je na juče održanom ...
eSpona
Objavljeno: 06/04/2018
predstavljen-film-stop-djecijem-prosjacenjuPovodom Svjetskog dana Roma koji se obilježava osmog aprila, juče je u sali Centra za kulturu u Beranama održana projekcija dokumentarnog filma “Stop dječijem ...
eSpona
Objavljeno: 05/04/2018
nvo-spona-organizuje-okruli-sto-na-temu-rada-lokalne-televizijeNevladina organizacija “Spona” iz Berana organizuje u Bijelom Polju okrugli sto na temu: “Treba li nam lokalna TV? Kakva ona treba da bude?”. Okrugli sto će se ...
eSpona
Objavljeno: 02/04/2018
danas-je-svjetski-dan-osoba-s-autizmomUdruženje mladih sa hendikepom Crne Gore i Fondacija "Ognjen Rakočević" obilježavaju drugi april – Svjetski dan osoba s autizmom. Tim povodom organizovan je događaj ...
eSpona
Objavljeno: 27/03/2018
nvo-luca-institut-crnogorska-inovacija-proglasena-za-najbolju-na-svijetuPovodom dobijanja priznanja na Samitu svjetske nagrade u Beču saopštenjem se oglasila Nevladina organizacija „Luča institut“. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 26/03/2018
tokom-dana-karijere-bice-ponudeno-500-radnih-mjestaManifestacija Dani karijere biće održana u četvrtak i petak, 29. i 30. marta, u Podgorici. Organizatori ove godine očekuju najveći sajam do sada. Prema navodima ...
eSpona
Objavljeno: 26/03/2018
najavljeno-useljenje-studenata-u-univerzitetski-centarMinistar prosvjete Damir Šehović izrazio je očekivanje da će se u narednih nekoliko dana studenti Visoke medicinske škole u Beranama useliti u objekat ...
eSpona
Objavljeno: 23/03/2018
nvo-green-home-pozvao-gradane-crne-gore-da-se-ukljuce-u-obiljezavanje-sata-za-planetuPridružujući se akcijama obilježavanja “Sata za planet”, Nevladina organizacija “Green Home” pozvala je građane Crne Gore da u subotu, 24. marta, od 20.30 ...
eSpona
Objavljeno: 23/03/2018
nvo-spona-privodi-se-kraju-prva-faza-realizacije-projekta-otvorena-televizijaNevladina organizacija “Spona” iz Berana privodi kraju peti mjesec realizacije projekta “Otvorena televizija (OTV).  Inače, Spona je jedina NVO iz Crne Gore ...
eSpona
Objavljeno: 22/03/2018
dovidenja-druze-dovidenjaGojko Kastratović (1938 – 2018) Napustio nas je, ovih dana, Gojko Perišin Kastratović, vrsni intelektualac i filmski stvaralac, a kinematografska djela koje je ...
eSpona
Objavljeno: 22/03/2018
berane-pokriveno-snijeznim-pokrivacemNajveće sniježne padavine u Beranama pale su početkom proljeća, umjesto tokom zime. Danas je Berane pokriveno sniježnim pokrivačem kolikim ga tokom čitave zime nije ...
eSpona
Objavljeno: 20/03/2018
svjetski-dan-voda-obiljezava-se-na-sjeveru-crne-goreCrna Gora i Žabljak predstavljaju ove godine centar evropskih okupljanja i dešavanja povodom obilježavanja Svjetskog dana voda. Kako je najavljeno, tim povodom će ...
eSpona
Objavljeno: 20/03/2018
nvu-beranda-postavila-platforme-za-dolazak-rodaUdruženje građana “Beranda” postavilo je u petak dvije platforme za buduća gnijezda bijelih roda u Polimskoj ulici u Beranama. Podsjetimo, Beranci nestrpljivo ...
eSpona
Objavljeno: 18/03/2018
foto-esej-dusana-stijovica-berane-ubijanje-gradaTurski novinar Ahmed Šerif u tekstu objavljenom 22. avgusta 1910. godine u istambulskom časopisu „Tanin“ piše: „Neka kaže ko šta hoće, oni koji duže vrijeme borave ...
eSpona
Objavljeno: 16/03/2018
predstavnici-norbcg-a-ucestvovali-na-10-sastanku-ieepo-u-beograduPredsjednica Nacionalne organizacije za rijetke bolesti Crne Gore (NORBCG)  Nataša Bulatović i Andrijana Nikolić - osnivač organizacije, učestvovale su na 10. ...
eSpona
Objavljeno: 15/03/2018
danas-se-obiljezava-svjetski-dan-potrosacaOsnovna prava potrošača u Crnoj Gori su na alarmantno niskom nivou, ocijenili su predstavnici Centra za zaštitu potrošača (CEZAP) i pozvali nadležne institucije da ...
eSpona
Objavljeno: 09/03/2018
novo-poravnanje-prihvaceno-da-se-jednom-od-ostecenih-sluzbenika-isplati-1-000-euraUsljed neusklađenosti koeficijenata sa Zakonom o zaradama u javnom sektoru, predstavnici beranske lokalne uprave prihvatili su da se jednom od oštećenih radnika ...
eSpona
Objavljeno: 08/03/2018
u-susret-8-martu-medunarodnom-prazniku-zena-sinoc-odrzan-koncertU organizaciji beranskog Centra za kulturu, sinoć je održan koncert povodom međunarodnog praznika Dana žena. U čast dama, na koncertu su učestvovali: vokalna grupa ...
eSpona
Objavljeno: 07/03/2018
zajedno-do-un-ciljeva-odrzivog-razvojaRealizacija projekta „Znanjem i saradnjom do UN ciljeva održivog razvoja“ predstavlja temu saopštenja NVO „Sjeverna zemlja“. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona