Romi kolonaRazvijanje crnogorskog društva na principima interkulturalizma predstavlja garanciju očuvanja kulturnih specifičnosti Roma. Samo omogućavanjem većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženjem postojećih stereotipa i predsrasuda može smanjiti socijalnu izolaciju Roma, Aškalija i Egepćana (RAE).

Desetogodišnja Dekada Roma možda je dala početne rezultate u razumijevanju i otkrivanju kulture RAE populacije, jer je vidan nešto veći broj manifestacija i aktivnosti državnih organa i nevladinih organizacija koje se bave pitanjem afirmacije i zaštite manjinskih naroda, u koje su uvršteni i neki od kulturnih obilježja  RAE, nesporno je da građani većinske populacije teško razumiju i malo poznaju kulturu tog naroda. Osim toga, treba reći i da se običaji domicilnog stanovništva RAE i izbjeglih lica te populacije, koja su utočište pronašla u Crnoj Gori, razlikuju, što pravi dodatni problem u afirmaciji kulture i tradicije tog naroda.

Prema analizi dr Jelene Radulović - sociologa, evidentno je da i pored nomadskog, teškog načina života, raseljenosti po čitavom svijetu i neobrazovanosti, RAE su sačuvali svoju kulturu, za koju navodi da je bogata.

RAE imaju jezik, običaje, mitove, muziku i tradiciju koje čuvaju i prenose usmenim putem, boreći se protiv asimilacije. Da bi se unaprijedila i afirmisala njihova kultura, neophodno je standardizovati jezik čime će se omogućiti pisani izvori o karakteristikama romskog identiteta, jezika, kulture, vjere, tradicije i načina života, kako bi se obezbijedili od zaborava i asimilacije. Treba uključiti i edukativne sadržaje o romskoj kulturi i načinu života u školaske programe kako bi djeca mogla da steknu znanja o njima. Takođe, omogućiti i većinskom stanovništvu da se upozna sa bogatstvom različitosti i prevazilaženju stereotipa i predrasuda što će smanjiti socijalnu izolaciju Roma“, istakla je u svojoj analizi dr Radulović.

Ona je dodala i da patrijahalni poredak u porodici odražava običaje tradicionalne kulture, sa čime se slažu i u NVO „Enfants“, koja se na sjeveru države među prvima počeo baviti problemima i unapređenjem načina života RAE populacije, prije svega mladih.

Tačno je da je očuvana patrijahalna porodica kod Roma i da takav način života dodatno otežava upoznavanje sa kulturom pripadnika tog naroda. Ako sagledamo znanje o kulturi tog naroda na nivou prosječno obrazovanog građanina sagledamo koliko je upoznat sa običajima te populacije, većina građana će znati da kaže da zna da za Đurđevdan, sjetiće se pjesme „Đelem, đelem“ i tu se, kod ogromne većine građana većinske populacije završavaju saznanja o kulturi i tradiciji RAE populacije. Samo rijetki će znati, na primjer, za praznik Osmi april, Dan Roma“, istakli su iz NVO Enfants.

Problem adekvatnog očuvanja kulture i tradicije RAE prepoznaju i u Ministarstvu za ljudska i manjinska prava, iz kojeg su povodom obilježavanja Svjetskog dana romskog jezika saopštili da, ako želimo da uklonimo postojeće redrasude o Romima i pomognemo njihovoj bržoj integrisanosti u društvo, neophodno je što potpunije upoznati njihov život, običaje, jezik i kulturu.

U Crnoj Gori, romska zajednica nalazi povoljno tlo za socijalnu inkluziju. Crna Gora je po broju stanovnika i površini mala država, ali problemima socijalne integracije pristupa veoma ozbiljno i predano. Kulturne raznolikosti u Crnoj Gori posmatraju se kao jedan od osnovnih elemenata cjelokupnog održivog razvoja. Očuvanje kulturne baštine naroda koji žive na jednom prostoru, jedan je od osnovnih segmenata poštovanja ukupnog nacionalnog identiteta“, saopštavaju iz Ministarstva za ljudska i manjinska prava.

Nepoznavanje kulture i običaja RAE, ali i nedostatak njene afirmacije od samih pripadnika te populacije prepoznaje i Veselj Beganaj - koordinator Koalicije NVO Romski krug, koji to vidi kao veliki problem, pored nezaposlenosti žena, „njihovo uključivanje u kulturna dešavanja unutar same romske zajednice“.

Podsjećajući na tradicionalnu solidarnost RAE, dr Jelena Radulović je istakla da je međusobno ispomaganje način njihovog preživljavanja. Navodeći da su kod pripadnika RAE zastupljane sve tri konfesije, ona je u svojoj analizi istakla da se autohtoni građani RAE, pored svog jezika, služe i jezikom većinske populacije.

Pored vjerovanja u Boga, kao dio kulturnog miljea, kod RAE su prisutna vjerovanja u vile, vještice, mađije i duhove. Dok se autohtoni građani RAE služe i jezikom većinske populacije, većina raseljenih Roma govori albanskim jezikom i slabo se služi službenim jezikom. Romski jezik, istorija i romska kultura nijesu uključeni u školske nastavne planove, te ih djeca, koja pohađaju školu, ne mogu koristiti i proučavati“, zaključila je u analizi dr Radulović, govoreći o problemima sa upoznavanjem i mogućnostima afirmacije kulture i tradicije RAE populacije.  

Tanja Radunović

Foto: www.telegraf.rs

Izjava EU baner

 

 

Nova Sloboda logotip

 

Otvorena televizija

Objavljeno: 17/09/2018
zavrsena-predavanja-na-skoli-novinarstva-u-beranamaPredavanja na Školi novinarstva koju je organizovala Nevladina organizacija „Spona“ završena su proteklog vikenda, a polaznici Škole ispite će polagati pred ...
eSpona
Objavljeno: 14/09/2018
beranci-obiljezili-svjetski-dan-uklanjanja-otpadaAkcija pod nazivom „Let’s do it Montenegro!“, kojom se obilježava 14. septembar, Svjetski dan uklanjanja otpada, održana je u Beranama. U akciji su učestvovali ...
eSpona
Objavljeno: 14/09/2018
skolskih-medijatora-za-re-populaciju-bice-dvostruko-viseOd ove godine romske medijatore finansiraće Ministarstvo prosvjete, a predviđeno je da ih bude dvostruko više, s tim da će se konačan broj znati onda kada se obrade ...
eSpona
Objavljeno: 09/09/2018
gusinje-zavrsen-react-2018Jedanaesti evro-atlantski kamp “REACT 2018”, koji je održan u Gusinju, završen je. Na ovogodišnjem kampu je učestvovalo više od 70 mladih iz 14 zemalja i po svemu ...
eSpona
Objavljeno: 09/09/2018
obiljezen-svjetski-dan-prve-pomociCrveni krst Crne Gore (CKCG) obilježio je juče Svjetski dan prve pomoći. Podsjetimo, Svjetski dan prve pomoći obilježava se osmog septembra, a ovogodišnja tema ...
eSpona
Objavljeno: 04/09/2018
gusinje-zapoceo-sa-radom-react-2018Jedanaesti regionalni kamp REACT 2018, otvoren je juče u Vusanju kod Gusinja. Kamp se održava u Eko katunu “Rosi”, a na njemu učestvuje više od 70 polaznika iz 14 ...
eSpona
Objavljeno: 02/09/2018
poziv-srednjoskolcima-i-nastavnicima-za-potragu-za-pravima-mladihU znak obilježavanja Međunarodnog dana mladih 2018. godine, Inicijativa mladih za ljudska prava, članica Građanske alijanse (GA), raspisala je otvoreni poziv za ...
eSpona
Objavljeno: 01/09/2018
odrzan-okrugli-sto-o-znacaju-lokalne-televizijeLokalne televizije su potrebne građanima, kako bi ih informisale o svakodnevnim, lokalnim problemima građana, a ne da bi se bavile takozvanim „velikim“, političkim ...
eSpona
Objavljeno: 28/08/2018
jos-dva-bivsa-potpredsjednika-zatrazila-da-im-opstina-isplati-zakinuti-novacSjednica Odbora za izbor i imenovanja Skupštine opštine Berane zakazana je za sjutra, a na dnevnom redu sjednice je tačka: Razmatranje zahtjeva bivših ...
eSpona
Objavljeno: 28/08/2018
nvo-spona-u-andrijevici-organizuje-okrugli-sto-na-temu-treba-li-nam-lokalna-tv-kakva-ona-treba-da-budeU organizaciji Nevladine organizacije “Spona” iz Berana u Andrijevici će se održati Okrugli sto na temu: “Treba li nam lokalna TV? Kakva ona treba da ...
eSpona
Objavljeno: 27/08/2018
kada-mala-nvo-sa-sjevera-izrasta-u-kredibilnog-partnera-za-sve-institucije-na-nivou-drzaveJedna od onih nevladinih organizacija koja je realizovanim projektima i stavovima za vrlo kratko vrijeme zavrijedila pažnju, popularnost i uvažavanje građana, ...
eSpona
Objavljeno: 22/08/2018
koordinacijom-centralnih-i-lokalnih-vlasti-do-inkluzije-romaProgram ROMACTED doprinijeće boljoj socijalnoj inkluziji romske i egipćanske (RE) zajednice na lokalnom nivou, a u daljem periodu neophodno je unaprijediti ...
eSpona
Objavljeno: 20/08/2018
berane-budva-pluzine-i-savnik-ce-svim-osnovcima-obezbijediti-udzbenikeČetiri od 23 opštine, Berane, Budva, Plužine i Šavnik, obezbijediće besplatne udžbenike za sve osnovce. Lokalna uprava Herceg Novog to će učiniti za đake prva tri ...
eSpona
Objavljeno: 12/08/2018
odrzano-vece-vojvode-gavra-vukovicaU spomen obilježavanja 90 godina od smrti vojvode Gavra Vukovića - prvog diplomiranog pravnika iz Crne Gore, ministra inostranih djela i predsjednika Državnog ...
eSpona
Objavljeno: 11/08/2018
monstat-berane-u-grupi-opstina-sa-negativnim-prirodnim-prirastajem-samo-tri-sa-pozitivnimPrema podacima MONSTAT-a, Berane se i dalje nalazi u grupi crnogorskih opština sa negativnim prirodnim priraštajem. Prema istim podacima, pored Podgorice i tri ...
eSpona
Objavljeno: 10/08/2018
beranka-rebeka-cilovic-obiljezila-ovogodisnji-festival-zavicajne-stazePriča „Rane“, autorke Rebeke Čilović iz Berana i „Kosač“, autora Ulvije Mušovića, ravnopravno su podijelili prvu nagradu na sinoć završenom Festivalu „Zavičajne ...
eSpona
Objavljeno: 06/08/2018
u-organizaciji-nvo-spona-zapocela-skola-novinarstvaŠkola novinarstva koju organizuje Nevladina organizacija „Spona“ započela je proteklog vikenda. Škola je započela sa radom kao jedna od aktivnosti projekta ...
eSpona
Objavljeno: 04/08/2018
u-hotelu-berane-otvoren-salon-ivangradOtvaranjem stalne postavke izložbe fotografija starih Berana i Ivangrada zvanično je otvoren i novoimenovani Salon "Ivangrad" Hotela "Berane". U prisustvu stotinak ...
eSpona
Objavljeno: 02/08/2018
tipar-za-satiricara-godine-perica-jokicNa konkurs za nagradu “Tipar” koji je raspisan povodom održavanja manifestacije XXXII Dani humora i satire “Vuko Bezarević” – Pljevlja 2018, žiri je jednoglasno ...
eSpona
Objavljeno: 02/08/2018
umjetnost-spojila-ljude-na-njegosevom-trguPovodom održanog petog kulturno - umjetničkog programa “Ladica đinđuva po trgu prosuta” saopštenjem se oglasio Biro za odnose sa javnošću Opštine Berane. ...
eSpona
Objavljeno: 28/07/2018
pocinje-peti-thunder-fest-u-beranamaNajava muzičkog festivala THUNDER FEST predstavlja temu saopštenja Biroa za odnose sa javnošću Opštine Berane. Dostavljeno saopštenje Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 25/07/2018
lgbt-forum-progres-pet-godina-od-prve-parade-ponosa-u-crnoj-gori-gdje-smo-danasObilježavajući 24. jul 2013. godine, dan kada je u Crnoj Gori organizovana prva parada ponosa, oglasili su se iz LGBT Foruma Progres. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 21/07/2018
nova-sportska-dvorana-predata-na-upotrebu-sportistima-i-svim-gradanima-beranaNova sportska dvorana u Beranama pradata je na upotrebu sportistima i svim građanima. Dvorana je svečano otvorane na Dan opštine, 21. jul, a svečanosti su ...
eSpona
Objavljeno: 18/07/2018
nvo-feniks-kuda-ide-beranski-nvoNakon raspodjele sredstava nevladinim organizacijama obavljene od strane Komisije Opštine Berane, Ženska nevladina organizacija „Feniks“ obratila Zahtjevom za ...
eSpona
Objavljeno: 17/07/2018
kampanja-svaka-limenka-se-racuna-i-na-moto-skupu-u-beranamaKampanja "Svaka limenka se računa“, čijoj implementaciji u Crnoj Gori ove godine je doprinijela i Nevladina organizacija „Sjeverna zemlja“, realizovana je ...
eSpona
Objavljeno: 16/07/2018
u-beranama-odrzana-izlozba-oldtajmeraJuče je u glavnoj beranskoj ulici održana Izložba oldtajmera „Berane 2018“.  To je četvrta manifestacija tog tipa koja se održava u Beranama i ona, polako, ...
eSpona
Objavljeno: 13/07/2018
od-osam-klastera-sa-uslovima-za-dobijanje-subvencija-pet-je-sa-sjevera-jedan-iz-beranaMinistarstvo ekonomije odobrilo je osam aplikacija u okviru Javnog poziva za učešće u Programu podsticanja razvoja klastera u Crnoj Gori za 2018. godinu. Među osam ...
eSpona
Objavljeno: 11/07/2018
obiljezen-dan-sjecanja-na-zrtve-ratovaIzvođenjem poetsko-muzičkog recitala "Riječ poslije Srebrenice" obilježen je Dan sjećanja na žrtve ratova vođenih na prostorima bivše SFRJ u periodu od 1991. ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2018
bravo-o-dive-beranke-osvojile-trece-mjesto-u-kategoriji-nove-klapske-pjesmeDruge noći takmičenja na Međunarodnom festivalu klapa u Perastu, Ženska klapa O’ Dive Belcanto ostavio je još bolji utisak od nastupa prve večeri, pa su u ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2018
otvorena-11-ljetnja-diplomatska-skola-gavro-vukovicSvečanim obraćanjem zvaničnika prisutnim polaznicima, danas je u Beranama otvorena 11. Ljetnja diplomatska škola za mlade diplomate „Gavro Vuković“.  Kako je ...
eSpona
Objavljeno: 02/07/2018
o-dive-odusevile-na-medunarodnom-festivalu-klapa-u-perastuŽenska klapa O'Dive Belcanto iz Berana oduševila je nastupom na 17. KotorArt Međunarodnom festival klapa koji je održan u Perastu i čiji je takmičarski dio završen ...
eSpona
Objavljeno: 01/07/2018
iz-stampe-izasla-trinaesta-knjiga-perice-jokicaSaznanja Roberta Nimanija je trinaesta po redu knjiga Perice Jokića, objavljena u izdanju „Alme“ iz Beograda, 2018. Knjiga Saznanja Roberta ...
eSpona
Objavljeno: 27/06/2018
foto-reportaza-posjecene-tuzne-vrbe-predstavljaju-jos-tuzniju-sliku-beranaPočetak radova na nastavku Ulice Mira i Slobode (poznate kao obilaznica pored Lima) obilježila je bjesomučna sječa stabala u gradskom parku, a nastavljeno je ...
eSpona
Objavljeno: 26/06/2018
foto-reportaza-i-komentar-iz-beograda-bez-nove-slobode-danas-nema-slobode-duha-sjutraU svečanoj sali Gradske opštine Savski Venac, u Beogradu, 22. juna 2018. godine, promovisan je novi, sedmi, broj časopisa „Nova Sloboda“ koji je okupio brojne ...
eSpona
Objavljeno: 19/06/2018
promocija-nove-slobode-u-beograduPromocija časopisa „Nova Sloboda“ održaće se u petak, 22. juna, u Beogradu. Promocija će se održati u svečanoj sali Gradske opštine Savski Venac, koja se nalazi u ...
eSpona
Objavljeno: 16/06/2018
vlada-ce-raditi-na-daljem-poboljsanju-polozaja-romaVlada Crne Gore je spremna da uloži dodatne napore u cilju poboljšanja položaja Roma i Egipćana posebno u oblasti socijalne zaštite, zdravstva i obrazovanja, kazao ...
eSpona
Objavljeno: 14/06/2018
velimir-ralevic-odusevio-mlade-na-jugu-srbijePjesnik za djecu iz Berana, Velimir Ralević gostovao je prethodnih dana na jugu Srbije, gdje se u pet gradova  predstavio svojom poezijom najmlađim ...
eSpona
Objavljeno: 11/06/2018
gradani-romske-pripadnosti-zainteresovani-za-obuke-i-sezonski-radŽitelji romskih naselja Riversajd i Talum u Beranama iskazali su interesovanje za obukama, osposobljavanjem i zapošljavanjem. Predstavnici beranskog Biroa rada i ...
eSpona
Objavljeno: 06/06/2018
otvoren-preduzetnicki-kutak-u-gimnaziji-panto-malisicU znak obilježavanja petog juna, Svjetskog dana zaštite životne sredine, NVO „Sjeverna zemlja“ i Gimnazija „Panto Mališić“ otvorili su „Preduzetnički kutak“, što ...
eSpona
Objavljeno: 01/06/2018
pocela-limska-regataStartom posada u Plavu, na izvorištu Lima, danas je započela tradicionalna manifestacija “Limska regata”, koja će, kako je planirano, trajati do nedjelje, trećeg ...
eSpona
Objavljeno: 28/05/2018
odrzani-11-medunarodni-crnogorski-medijski-dijalozi9Jedanaesti Međunarodni crnogorski medijski dijalozi završeni su juče. Ovogodišnji skup, kojem je prisustvovalo 50-tak učesnika, održan je u Ulcinju, u hotelu ...
eSpona
Objavljeno: 27/05/2018
bravo-beranciBlizu 1.000 građana Berana odazvalo se pozivu organizatora akcije „Očistimo Jasikovac“ i u duhu slogana dalo svoj doprinos uređenju čuvenog beranskog izletišta i ...
eSpona
Objavljeno: 25/05/2018
za-sjutra-zakazana-akcija-ocistimo-jasikovacAkcija „Očistimo Jasikovac“, koju je pokrenula grupa Beranaca koji žive i rade van grada u kojem su rođeni, zakazana je za subotu, 26. maja, sa početkom u 10. ...
eSpona
Objavljeno: 24/05/2018
sjutra-pocinju-crnogorski-medijski-dijaloziJedanaesti Međunarodni naučni skup „Crnogorski medijski dijalozi“ održavaju se od petka do nedjelje, 25-27. maja, u Ulcinju. Skup će se održati u Hotelu „Otrant“, a ...
eSpona
Objavljeno: 17/05/2018
igra-nerava-izmedu-opstine-berane-i-ugostitelja-u-glavoj-ulici-suncobranom-na-tenduSlužbenici Opštine Berane već dva dana pokušavaju da uklone tende sa terasa lokala u glavnoj beranskoj ulici, Mojsija Zečevića, ali im to, usljed protivljenja ...
eSpona
Objavljeno: 14/05/2018
u-beranama-odrzana-mala-skola-eko-liderstvaU organizaciji NVO „Sjeverna zemlja“, u Beranama je održana dvodnevna „Mala škola eko liderstva“, za 15 mladih iz opština Andrijevica, Berane, Bijelo Polje, Rožaje, ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2018
obiljezen-dan-pobjede-nad-fasizmomPosjetom Spomen kompleksu na Jasikovcu, polaganjem cvijeća i odavanjem pošte poginulima u Drugom svjetskom ratu, u Beranama je obilježen deveti maj, Dan pobjede nad ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2018
umjetnicka-djela-luke-radojevica-ukrasavaju-i-francuske-trgoveBeranac Luka Radojević svojim radom i skulpturama nastavio je da uljepšava brojne evropske i svjetske gradove, a posljednji u nizu je grad Condrieu, gdje je uradio ...
eSpona
Objavljeno: 06/05/2018
region-berana-i-rozaja-postaje-atrakcija-za-strane-turisteRegion sjevero-istoka Crne Gore svojim bogatim kulturno istorijskim nasleđem, jedinstvenim pejzažima, raznovrsnim aktivnostima u prirodi, specifičnom gastronomijom ...
eSpona
Objavljeno: 04/05/2018
trideset-i-osam-godina-od-smrti-josipa-broza-titaDanas se navršava 38 godina od smrti Josipa Broza Tita - doživotnog predsjednika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ) i predsjednika Saveza ...
eSpona