Radenko ScekicZahvaljujući saradnji sa dr Radenkom Šćekićem, jednim od evropskih eksperata za izučavanje propagande, Espona objavljuje drugi od tri teksta feljtona vezanog za propagandu i njenu (zlo)upotrebu. Nakon komunizma, u današnjem tekstu dr Šćekić se bavio propagandom u zemljama Zapada.

Završetkom Drugog svjetskog rata propaganda i odnos prema njoj nisu doživjele sličnu sudbinu kao nakon 1918. godine. Naime, nastavio se sukob, ovoga puta između dojučerašnjih saveznika, komunističkih država na čelu sa SSSR i država tzv. slobodnog svijeta na čelu sa SAD. Posleratna podjela koja je nastala na zemlje Komunističkog lagera koje egzistiraju iza Gvozdene zavjese na jednoj, i demokratskih zemalja na drugoj strani, uzrokovala je naglom porastu tenzija između dojučerašnjih saveznika. Sukob se srećom nije odvijao na vojnom, već na psihološko-propagandnom planu i poznat je kao Hladni rat. Činila ga je veoma agresivna propaganda koja treba da proizvede malodušnost i defetizam kod protivnika i da iznuđivanjem ustupaka ostvari spoljnopolitičke ciljeve što je predstavljalo zamjenu direktnom vojnom angažovanju. Mada su suparnici vremenom postigli prećutni dogovor o mogućnosti mirnog koegzistiranja i detanta, što je navelo mnoge da tada o prijetnji nuklearnim oružjem govore kao o »tigru od papira«, ipak su postojale i zemlje koje su sukob mnogo ozbiljnije shvatale (Kina). Odmah po otpočinjanju Hladnog rata, američki kongres nije dozvolio vladi sredstva za propagandu, pa je SSSR stekao početnu prednost na tom polju. U julu 1950. američki predsjednik H. Truman je tražio dodatna sredstva od 89 miliona dolara za propagandu da bi parirao sovjetskoj kampanji protiv američke agresije u Koreji. Kongres je znatni skresao traženi iznos, tako da je ukupno odobreno redovnih i dopunskih sredstava u visini od 94 miliona dolara.

SAD i Sovjetski savez intenzivno su koristili propagandu tokom Hladnog rata. Obje  strane koristile su štampu, film, televizijske i radijske programe i dr. da bi uticali na svoje građane, jedni na druge i na zemlje Trećeg svijeta. SAD-ova  Informacijska agencija djelovala je putem «Glasa Amerike» (VOA) kao službene vladine radio stanice. Radio «Slobodna Europa» i radio «Sloboda», koji su dijelom bili podupirani od CIA-e, koristili su sivu propagandu u vijestima i zabavnim programima. Službena vladina stanica Sovjetskog saveza «Radio Moskva» koristila je bijelu propagandu. Obje strane su, također, koristile crnu propagandu u programima tokom posebnih kriza, kako bi ljudima smanjili (ili po povećali) strah koristeći lažne poruke.

Zanimljivo bi bilo pogledati nekoliko odlika važnijih država Evrope u kontekstu propagande:

Velika Britanija - U njoj se razvio prvi liberalni politički sistem, ali nije prva zemlja liberalne demokratije. Teško da se i jedno savremeno društvo može mjeriti sa britanskim u pogledu razvijenosti i kompleksnosti onoga što zovemo građansko, ili civilno društvo, možda baš zato što se kao nigdje drugdje, ovo civilno društvo razvijalo u njedrima tradicionalnog, pa je to u velikoj mjeri i danas slučaj. Često se ističe kako postoji saglasnost ogromne većine Britanaca u pogledu osnovnih društvenih vrijednosti,  kao i u pogledu načina rješavanja političkih pitanja, u pogledu pravila igre. U Britaniji nikada nije došlo do onako isključivih ideoloških i političkih podjela kakve su bile svojstvene mnogim zemljama na evropskom kontinentu. Ostrvski položaj zemlje imao je uticaja na niz okolnosti. Prva je samostalnost u razvoju kao posledica relativne izolacije, druga je stabilnost i kontinuitet razvoja, u mjeri koja nije bila moguća na evropskom kontinentu sa njegovim bezbrojnim ratovima i stranim invazijama i sl. U političkom životu zemlje na vlasti se smjenjuju dvije parije: Konzervativci i Laburisti. Tek kasnih pedesetih počinje istraživanje javnog mnenja u Velikoj Britaniji za potrebe politike. Prve TV promocije političkih partija u Velikoj Britaniji pojavile su se za vrijeme kampanje 1951. a u periodu od 1955. do 1964. dolazi do procvata partijske medijske produkcije. Od 1964. prvi put se pojavljuju intervjui sa liderima partija. Ipak, prve markentiški izvedene kampanje su kampanje M. Tačer. “Margaretin marketing” donosi niz novina: imidž „gvozdene lejdi“, „kult Megi“ stvaran pomoću tabloida, korišćenje detalja iz ličnog života, kopiranje Reganovih načina da se ostavi utisak iskrenosti, korišćenje svih prilika da bude fotografisana od strane novinara (photo-opportunity), upotreba efektnih tonskih zalogaja (sound-bites) itd. (Z. Slavujević, 2005:36).

Politički sistem Velike Britanije karakteriše djelovanje interesnih grupa, odnosno grupa za pritisak. Sa važnim izuzetkom Laburističke partije i njene veze sa sindikatima, političke partije i grupe za pritisak su dva komplementarna sistema. Bez disciplinovane partijske većine, kaže se, vladina politika bi postala nekoherentna. Bez odgovarajućeg djelovanja grupa za pritisak, ona bi mogla da bude neuspješna. U tom smislu se ističe kako grupe za pritisak čine jedan dodatni sistem političkog predstavništva. Ono što je zanimljivo za politički sistem Britanije je to da ona nema pisanog, odnosno kodifikovanog ustava. U tome ona nije apsolutni izuzetak. Tokom svjetskih ratova i potrebe za propagandnim djelovanjem, u propagandnim akcijama Britanaca, su se osim otvorene, bijele propagande, mogli prepoznati i akcije koje se podvode pod termin prikrivene, subverzivne i crne propagande. Mada upotreba crne propagande, u kombinaciji sa tehnikom šokiranja publike nije bila strana ni upotrebi u unutrašnjo-političke svrhe, još i između dva svjetska rata. Ignoriši pitanja novinara, pričaj ono što smo se dogovorili, pravilo je koga se tokom izbornih kampanja gotovo slijepo drže britanski konzervativci. Britanskim Laburistima (kao i američkim Demokratama) dugo se zamjeralo da su imali naivno i olako shvatanje marketinga. Iako su kampanje zasnivali na korišćenju reklama, nisu dovoljno razumijevali značaj poboljšanja i prilagođavanja političke „robe“ koja se prezentovala putem političkog marketinga stavovima birača. Kod Laburista se radilo o upornom zagovaranju tradicionalne socijalističke ideje nacionalizacije, čega su se tek počeli oslobađati tek dolaskom T. Blera na čelo partije (Z. Slavujević, 2005:24). Laburistička partija je za izbornu kampanju 1945. godine lansirala plakat ''Glasaj za laburiste'', s dominantnim simbolom, znakom ''V'', što se odnosilo na pobjedu u Drugom svjetskom ratu i porukom  ''I sada – pobijedio je mir'' Na ovim izborima pobijedila je Laburistička partija (A. Rabrenović, 2008:124). Zahvaljujući svojoj tradiciji i ustaljenim vrijednostima, društvenom životu bez velikih i naglih poremećaja, evidentan je veliki uticaj javnog mnenja. Izuzimajući krizni prostor Sjeverne Irske gdje se decenijama uz povremene oružane sukobe sprovodi otvoreno propagandno djelovanje, u samoj javnosti ono ima drugačiju, perfidniju taktiku baš zbog osjetljivosti javnog mnenja. U Velikoj Britaniji od 1934. godine djeluje Britanski savjet (British Council) koji ima svoje ispostave u velikom broju država i teži predstavljanju Britanskog načina života, širenju engleskog jezika i propagandnom djelovanju.

Francuska - Sa pravom nosi epitet rasadnika ideologija, jer na njenoj teritoriji nastali i imaju korijene mnoge ideologije, koje su preoblikovale svijet poslednja dva vijeka. U propagandnom djelovanju prema vani postoji Francuski kulturni centar (CCF) koji vrši ulogu promocije vrijednosti francuske kulture i jezika. U Francuskoj, prvi je koristio televiziju u predsjedničkoj kampanji G. Defere 60-tih godina XX vijeka. Po ugledu na D. Kenedija, 1963. okupio je ekipu stručnjaka koja je pripremala njegovu kampanju za izbore 1965. To je čuvena kampanja sa »Gospodinom X“ U vrijeme De Gola, Pompidua i d’ Estena, televizija u Francuskoj je pod direktnom kontrolom vlade. Ministarstvo za informacije imalo je direktnu vezu sa glavnim urednicima TV mreža, a R. Peyrefitte, ministar informacija od 1962. do 1966, istovremeno je bio i glavni direktor televizije i radija. Sazivao je direktore radio i TV stanica. a glavnim i odgovornim urednicima vijesti dva puta dnevno davao je instrukcije (Z. Slavujević, 2005:137). Propagandno načelo podvajanja indentiteta i imidža, kreiranje željenog imidža političkih aktera, njihovo prezentovanje javnosti u ljepšem, izmijenjenom svjetlu, takođe je jedna od karakteristika političkog marketinga u izbornoj borbi. Primjer djelovanja na asocijativno mišljenje, odnosno, propagandne tehnike djelovanja na podsvijest, jeste predizborni spot F. Miterana iz 1988. sastavljen od stotinjak nabacanih slika u fleš tehnici. Kolaž slika provocira bogate asocijativne nizove koji iskazuju snagu Francuske i pomiruju niz kontradiktornih dostignuća: slika Trijumfalne kapije asocira na pobjedničku Francusku, nuklearna elektrana na tehnički progres, rascvjetani pejzaž na očuvanje prirodne sredine, skijaš J. C. Kili na zdravlje nacije, Staklena piramida u Luvru na moderna kretanja u kulturi itd. a sve na kraju objedinjuje riječ Miteran (Z. Slavujević, 2005 : 96).

Bivša DR Njemačka je izdvajala ogromna sredstva za razvoj i popularisanje sportskih aktivnosti, pa je tako ova relativno mala zemlja sa oko 18 miliona stanovnika ušla u red prve tri sportske nacije svijeta pored SAD i tadašnjeg SSSR-a. Cilj velikih ulaganja u sport, pored nesumnjivo takmičarskih razloga i razvoja masovnog sporta, imao je i konkretan politički cilj, jer je to ujedno bila i poruka o zdravoj i naprednoj naciji čime se težilo da se postigne prestiž države u svijetu. U njoj je do ujedinjenja postojao komunistički društveni poredak, sa svim propagandnim karakteristika, načelima i tehnikama koje su karakterisale i SSSR, u nekim segmentima i rigidnijeg tipa s obzirom na položaj Istočne Njemačke kao »predstraže« komunizma, postojanje Berlinskog zida i veoma jake zapadne propagande. Nakon ujedinjenja Njemačka krupnim koracima nastoji da u skladu sa svojom ekonomskom moći u svijetu, uspostavi i politički uticaj kako u Evropi tako i šire. U tom pogledu kriza na prostoru bivše SFRJ, u čijem je kreiranju bila jedan od glavnih faktora, došla joj je kao dobra proba da u uslovima novouspostavljenog globalnog poretka zauzme jedno od vodećih mjesta u pogledu političkih pitanja u svijetu. U tom smislu je i njena težnja da pored Japana, kao još jedne svjetske ekonomske velesile, dobije mjesto stalnog člana Savjeta bezbjednosti. Suočena sa ogromnim teretom odgovornosti i snažnim djelovanjem propagande tokom Drugog svjetskog rata, decenijama nakon njega u političkom sistemu su se izbjegavali direktni propagandni postupci, a propagandne tehnike su dobijale perfidnije ruho. Izuzetak je predstavljao odnos prema komunističkim zemljama, gdje je u javnosti konstantno indukovana opasnost i ugroženost od njihovog neprijateljskog djelovanja.

Konsolidacija demokratskog poretka u Španiji otpočela je krajem 1978. tranzicijom koju je inicirao režim, kada je Kortes (parlament) usvojio u svojstvu ustavotvorne skupštine, nacrt novog ustava i podnio ga na referendum na kojem je velikom većinom podržan. Tok višedecenijske nedemokratske vladavine, primjenjivane su brojne propagandne tehnike, poput tehnike vertikalne propagande, gdje je vladajuća stranka, falanga, sa kaudiljom Frankom na čelu, nastojala snagom svog institucionalno zaštićenog autoriteta i računajući na podređen položaj primaoca poruka, da persuazivno djeluje. Tehnika personalizacije politike bila je uočljiva i dominantna tokom svih decenija Frankovog vladanja, kada je putem indentifikacije određene politike  sa kaudiljom i dovođenjem u neraskidivu vezu programa, vođe i države u javnosti prezentirana percepcija o državnoj politici koju simboliše Franko. Takođe, s obzirom na značajan činilac religije u svakodnevnom životu, putem propagandnog načela segmentacije publike i propagandne slojevitosti u kombinaciji sa tehnikom transfera, se nastojalo široj javnosti predstaviti da vlast i kaudiljo uživaju neospornu podršku crkve. Iako suočena sa regionalnim separatizmom u Baskiji (ETA) i Kataloniji, Španija uspjela je da sačuva demokratska stremljenja i da ulaskom u Evropsku zajednicu 1985. da stabilnost svom političkom i ekonomskom sistemu. 

Izuzimajući prostor Evrope koji se nalazio u sklopu tzv. »komunističkog lagera« i iza »gvozdene zavjese« (i koji se nakon raspada komunističkih režima, jednim dijelom transformisao u države stabilnog demokratskog sistema, dok je jedan broj država i dalje ostao u tranzicionom periodu nestabilnih društvenih prilika), ostale države evropskog kontinenta su  mnogo ranije izgradile dosta stabilne demokratske poretke. Polazeći od zemalja Skandinavije (koje karakteriše društvo socijalnog blagostanja, lišeno političkih potresa) preko centralne Evrope i sve do Pirinejskog i Apeninskog poluostrva – možemo govoriti o visokom razvijenošću demokratskog duha, izgrađenim sistemima kontrole vlasti, snažnom i razvijenom NVO sektoru, grupama za pritisak i sl. U parlamentu EU žele li prisustvovati skupštinskim zasijedanjima, predstavnici interesnih grupa moraju da se upišu u registar koji vode kvestori što podrazumijeva određenih pravila ponašanja a za uzvrat dobijaju specifičnu propusnicu koja im omogućava pristup određenom broju internih dokumenata, kao npr. o dnevnom redu Parlamenta. U EU danas postoji oko 3.000 interesnih grupa od kojih oko 800 ima regionalni ili nacionalni karakter, te su osnovale stalno predstavništvo u Briselu. Proces globalizacije, koji doživljava ekspanziju poslednjih decenija, donio je pored svojih nesumnjivo dobrih strana (u pogledu stvaranja globalnog sela, olakšanih komunikacija i trgovine i dr.) i određene negativne konsekvence koje su se odrazile u velikoj mjeri i u državama evropskog kontinenta. U tom smislu može se govoriti o narastajućim raznim oblicima terorizma (čijem porastu pogoduje tehnološki napredak i klima globalnog sela), stvaranju medijskih monopola i oligopola, o stvaranju simbioze između kapitala, koji posjeduje medije i vlasti – a što za posledicu ima mnogo perfidniju političku propagandu. Treba takođe napomenuti da su većina propagandnih tehnika i načela upravo u Evropi nastale, tako da se to bogato iskustvo, stečeno vijekovima u propagiranju raznih vidova ideja i mišljenja, a u kombinaciji sa tehnološkim dostignućima današnjice, usmjereno putem raznih vidova medija, manifestuje u teško primjetnom, perfidnom i dobro osmišljenom planskom djelovanju na promjenu i kontrolisanje stavova radi stvaranja predispozicija za određeni način ponašanja i mišljenja.

U SAD postoje pojmovi koji su u suštini slični sa pojmom propagande u evropskom shvatanju (političko ubjeđivanje, političko komuniciranje, politički marketing). To su pojmovi: javni odnosi (public relations), političko ratovanje (politic warfare) i kontrola mišljenja (mind control) i sl. i brojne firme koje se tim poslovima bave (Public relations firms, ili skraćeno PR). Pojmovi pod ovim nazivima ne izazivaju negativno vrednovanje, čak naprotiv, ove aktivnosti se smatraju potrebnom u raznim oblastima ljudske djelatnosti (politika, ekonomija, sport i sl.). Jasno je da se ovdje ne radi samo o terminološkim razlikama već i o negiranju pojma propagande.  Ideološke razlike u SAD su među kandidatima na izborima neznatne, tako da se nameće nužnost naglašavanja malih razlika, u prvom redu ličnih osobina, afiniteta i pogleda i stavova.  Sa ovakvim je stilom vođenja kampanje usko povezana pojačana usredsređenost na pojedinog političara, i to ne na političara kao predstavnika neke ideologije ili stranke, nego kao “osobe”. Interesantna pojava barem u SAD je da mediji znatno više pišu negativno o političkim kandidatima, ukazujući na njihove slabosti, propuste, nedoslednosti, a znatno manje afirmativno o njihovim idejama, programima i sl. Analizirajući taj fenomen B. Newman zaključuje da „mediji stvaraju dojam u javnosti, kao da se nužno bira manje zlo na izborima, a ne da se bira bolje rješenje“ (prema I. Šiber, 1998:180). I pored nesumnjive popularnosti televizije, američki predsjednici njeguju običaj da se subotom obrate naciji posredstvom radija kao medija. Izvršioci same propagandne djelatnosti su stručnjaci za propagandu koji oblikuju propagandne poruke i tehničko osoblje koje omogućava da se propagandna poruka uputi preko nekog od sredstava informisanja do primaoca ali i spin doktori. Poseban značaj u tome imaju agencije za odnose sa javnošću (public relations firm – PR) koji za izvjestan honorar zastupaju interese određenog subjekta. Ove agencije koriste saznanja iz oblasti društvenih nauka, naročito psihologije i sociologije. Svoju pažnju usmjeravaju prema centrima moći. Takođe, u kampanja se koriste pored televizije i radija, i ostala sredstva, poput telefona (telemarketing, korišćen još 1960. u kampanji R. Nixona), film (biografski dokumentarci Regana, Buša, Klintona), internet. Jedna od karakteristika političkog života SAD su i lobiji. S obzirom na složenost društva, široko proklamovana ljudska prava i slobode, moć i značaj medija i javnog mnenja, nepostojanje ideoloških razlika među glavnim političkim subjektima, persuazivno djelovanje karakterišu perfidnije i blaže forme. Primjena načela efikasnosti naročito je uočljivo tokom izbornih kampanja za kongres i tokom izbora za predsjednika, karakterišu ga striktno određeni i vremenski ograničen cilj, sve veća specijalizacija i profesionalizacija i sve veći broj učesnika markentiških aktivnosti, estetizacija poruka i sl. Primjena propagandnog načela pojednostavljivanja slike svijeta ogledala se tokom perioda Hladnog rata, kroz figuru neprijatelja, u prvom redu Sovjetskog saveza, Kine, Kube, Vijetnama, da bi se kasnije usmjerilo u pravcu Iraka, SRJ, Sjeverne Koreje, Irana, terorističkih organizacija. Dakle, stvaranjem u javnosti permanentne psihoze ugroženosti američkih interesa, demokratije i ljudskih prava i sl.  Ovo načelo je često kombinovano sa načelom personalizacije politike, kojim je u negativnom kontekstu povezivana politika pojedinih država sa njihovim liderima, odnosno vršena indentifikacija određene politike sa određenim političarem. U pozitivnom vidu ovo načelo je dominantno tokom predsjedničke kampanje u SAD, kako u okviru samih unutarstranačkih nominacija i izbora, tako i u završnoj, predsjedničkoj kampanji. Kroz vidove političkog marketinga imidžu političara i njegovo kreiranje pridaje se veliki značaj, gdje se imidž odvaja od indentiteta i postaje svojevrsna maska pod kojom se politički subjekt predstavlja biračima. Prilikom izbora za predsjedničkog kandidata Demokratske stranke na konvenciji 1992. Bil Klinton je odgovorio na retoričko pitanje koje je sam postavio “Ko je Bil Klinton”? otprilike sledeće: “Majka me je sama podigla teško radeći, sve što sam uspio, uspio sam svojim radom. Odrastao sam uz djeda koji je imao trgovinu i pomagao drugim ljudima u nevolji – od njega sam naučio uvažavati druge i pomagati im. Uz moju voljenu suprugu naučio sam da stalno moram učiti, boriti se, izgrađivati sebe” (prema I.Šiber, 2003:58). U ovom odgovoru sadržane su temeljne željene vrijednosti američkog društva – self made man – čovjek je sam odgovoran za svoj uspjeh, a američko društvo mu to omogućuje, treba uvažavati druge i pomagati im, nikada se ne treba zadovoljavati sa onim što se postiglo, uvijek treba težiti boljem, naročito ideji “Američkog sna” široko indukovanog u ostale dijelove svijeta kao uzoru. Ovo bi se moglo prepoznati i kao jedan od oblika propagandne tehnike transfera, zbog izazivanja pozitivnog osjećanja kod publike, opšteprihvaćenih društvenih vrijednosti, kao pozitivan vid korišćena retoričke figure. U SAD nakon R. Nixona za uspješnost promocije političara postala je važna osobina »poštenje«, poslije Dž. Kartera »čvrstina i patriotizam«, a poslije Reganovog militarizma »umjerenost«. Inače, predsjednička kampanja Dž. Kartera smatra se maestralna po projektovanju njegovog imidža kao poštenog, dobrodušnog i opšteprihvaćenog čovjeka, kao što su i u kampanji za nominaciju 1980. naglašavani njegovi kvaliteti (Z. Slavujević, 2005:79). Difuznu progandu predstavljala bi propaganda američkog načina života, koja je u SAD pedesetih godina dvadesetog vijeka kroz u javnosti indukovan talas kolektivne histerije odbacivala sve »neameričko« i učvrstila predstavu o Americi kao obećanoj zemlji (Z. Slavujević, 2005:16). Propagandno načelo segmentacije publike i propagandna slojevitost uočljivo je u usredsređivanju kandidata, političkih programa i ideja na pojedine segmente birača. S obzirom na šarenolikost biračkog tijela u pogledu porijekla, etniciteta, rase, prostora i sl., pružaju se mogućnosti za utvrđivanje određenih tipova ili grupa birača – ciljnih grupa, kako bi se njihovim karakteristikama prilagodili ciljevi političkog angažmana, sadržaji poruka i načini promocije. Nastanak komercijalnih medija u SAD je imalo značajnih efekata na politički proces. Dovoljno je navesti nekoliko karakterističnih primjera u kojima se manifestuje moć medijskog prostora i njegovog korišćenja od strane političkih aktera. Jedan od čuvenih izbornih trikova predstavlja rečenica iz govora Dž. Buša na konvenciji republikanaca 1988. koja traje 9 sekundi i glasi: „Čitajte mi sa usana -  Nema više poreza.“! Mada je kao tonski zalogaj brilijantna, ona ga je dovela i u neprilike, jer je morao da uvede nove poreze, pa koliko mu je pomogla da pobijedi na tim izborima, toliko mu je odmogla prilikom reizbora četiri godine kasnije (Z. Slavujević, 2005:145). Ovo je jedan od primjera upotrebe kontrole nad sadržajem, prilagođavanjem načina saopštavanja sadržaja i njihovim razbijanjem u tzv. tonske zalogaje, i naglašavanju udarnih mjesta u izlaganju koje se lako uočavaju i pamte.

U SAD, kao i u Velikoj Britaniji postoji stabilan dvopartijski sistem, gdje su Republikanci i Demokrate trajni izborni konkurenti, i u prilici su da se smjenju na vlasti. Ove dvije partije su djelo naročitog ujedinjavanja odozdo do gore, jer obje predstavljaju koaliciju lokalnih političkih grupa koje su organizovane u 50 federalnih jedinica. Od perfidnijih i manje vidljivijih propagandnih tehnika koje se koriste za pridobijanje publike mogu se izdvojiti tehnike indirektne i horizontalne propagande koje se ostvaruje u odnosima s javnošću, političkom informisanju, sistematizaciji i distribuciji rezultata naučnih i stručnih istraživanja, u intergrupnoj i interpersonalnoj komunikaciji, putem načina obrade i prezentovanja primarnih empirijskih podataka, sa blago ili snažno emotivno bojenjem sadržaja poruka da bi navelo dio javnosti da sama izvede odgovarajući zaključak, dajući joj time “slobodu” u odlučivanju. Propagandna tehnika šokiranja publike takođe je jedna od upotrebljavanih u SAD. Ogleda se uglavnom u iznošenju “prljavog veša” pojedinih političkih subjekata, afera i skandala (Votergejt, Levinski i dr.). Tehnika djelovanja na podsvijest putem prikrivenih, subliminalnih poruka (govor unutar govora) kao i upotreba “neuromarketinga” takođe se može uočiti u političkom životu SAD.    

Mejnstrim mediji u SAD su komercijalni mediji među kojima vlada žestoka konkurencija u pogledu gledanosti i profita. Posledica toga je da ovi mediji ne žele da odbiju potrošače, zbog čega su izuzetno oprezni u izražavanju mišljenja koje je suprotno mišljenju javnosti. Oni takođe daju prednost zvaničnim izvorima vlasti u pogledu informacija, naročito u doba krize, i na taj način postaju prenosioci politike i stavova vlade. Eskalacija rata u Vijetnamu u periodu 1965.–1967. najbolje je pokazala kako je komercijalna TV mreža  u oblikovanju informacija kontinuirano bila na liniji administracije. Vijesti su izgledale kao produžena ruka vladinih obrazloženja i saopštenja.  Iako se kod kuće i u svijetu rađao ogroman talas oponenata ratu, televizijska mreža bila je na mukama da gledaoce izoluje od tog uticaja. Tokom Zalivskog rata (1990.–1991.) američki komercijalni emiteri, sada više nego ikad reklamno orjentisani i centralizovani, bili su još funkcionalniji kao vladin propagandni servis. Veoma mlako su protestvovali zbog slučajeva grube cenzure, lakovjerno su prihvatali lažne propagandne tvrdnje i prihvatili su ulogu u propagandnom horu pomažući prodaju rata. Komercijalni mediji su sa žaljenjem konstatovali da ratne scene i izvještaji nisu pogodan ambijent za reklamiranje, pa su zato sa entuzijazmom pokušali da isfabrikuju takav ambijent i rat prikažu kao uzbudljivu, estetski i tehnički atraktivnu igru (Herman/Mekčesni, 2004:212). CNN je revolucionarno izmijenio svijet mas-medija i sistem informisanja u svjetskim razmjerama. 17. januara 1991 CNN prekida intervju sa tadašnjim ministrom odbrane SAD Vajnbergerom, da bi direktno prenosio bombardovanje Bagdada u programu koji će neprekidno trajati 17 sati. Tako je ova medijska kuća za 27 minuta preduhitrila odjeljenje za štampu Pentagona, objavljivanjem vijesti o početku Rata u Zalivu, čime je dokazano da je rat događaj koji se dobro prodaje. Da se u savremenoj propagandi koristi laž i to vrlo uspješno, govori i sledeći primjer. Nakon Iračke invazije i aneksije Kuvajta, u svijetu, prvenstveno u SAD je sprovedena propagandna kampanja velikih razmjera koja je imala za cilj da pripremi svjetsko javno mnjenje za intervenciju i oslobođenje Kuvajta. Osjećanje stalne prisutnosti važnim događajima bitno je uticalo na oblikovanje javnog mnenja i time uticalo na stavove ali i ponašanje primalaca informacija na globalnom nivou. Moć medija u SAD je očigledna ako pored načina predstavljanja događaja, postanu i jedini izvor informacija, onda je prihvatanje takvog ugla viđenja izloženih stavova informacija presudno za obrazovanje javnog mnenja ne samo širokog auditorijuma, već često i glavnih političkih odlučilaca. Tako je u jeku Zalivskog rata, američki sekretar odbrane D. Čejni na konferenciji za štampu izjavio: “Nemam komentar o situaciji u Iraku. Jedine informacije kojima raspolažem dolaze sa CNN–a“ (M.Tadić, 2002:227). Želimo li kontrolisati društvo moramo kontrolisati informacije - mogla bi biti jedna od krilatica ovakvih elita. Iako su vodeći mediji poslužili kao propagandno sredstvo američke vlade i vojske, oni nisu isključivo propagandni instrument države Po završetku hladnog, prosta podjela na tzv. „slobodni demokratski svijet“ i tzv. „kraljevstvo zla iza gvozdene zavjese“ više nije bila održiva. Tako su se tvorci javnog mnenja na zapadu našli pred određenim teškoćama, jer do tada važeća paradigma više nije bila efektna, pa je postalo teže političkim elitama da dobiju javnu podršku za određene spoljnopolitičke planove i akcije. Kao ključni problem nametnuo se  definisanje stanja stvari, nakon  nestajanja decenijama održavane paradigme. Zato se poseglo za intenzivnom i agresivnom kampanjom, putem medija i PR agencija da publici nametne željena projekcija stvarnosti. Brojnim vojnim i humanitarnim  intervencijama SAD, nastoje da prošire svoj uticaj u svijetu, a u tom smislu vode se sledećom logikom - SAD moraju istrajati u svom istorijskom zadatku jedine supersile, dok se pri tome okreću drugima da plaćaju račune održavanja svjetskog reda i mira. Takođe je jasno da i pored ovako impozantne vojne sile, kreatori politike SAD moraju pribjegavati propagandnim tehnikama kako u svijetu tako i kod kuće, u čemu im na raspolaganju stoji neslućena moć današnjih medija, kako bi u javnom mnenju stekli podršku za svoju politiku. Već za vrijeme R. Nixona postaviće se pitanje da li on uopšte vlada ili mu je samo stalo da bude predsjednik (Z. Slavujević, 2005:40). Veoma značajnu ulogu u međunarodnim odnosima imaju informativno propagandne ustanove koje su u većoj ili manjoj mjeri vezane za vlade svojih zemalja. Jedna od takvih specijalizovanih ustanova je Informativna agencija SAD (US Information Agency) a koju je osnovalo Ministarstvo inostranih poslova (Department of State) i Savjet za nacionalnu bezbjednost (NSC) 1953. godine kao nastavljača Odjeljenja ratnih informacijs (OWI). Agencijska odjeljenja su integralni dio američkih ambasada i konzulata širom svijeta pod nazivom Informativni servis SAD (USIS). Agencija objašnjava politiku američke vlade i način života i američku kulturu. U savremenom ratovanju mediji su nezaobilazan faktor, jer televizija i internet učestvuju u ratu u mjeri značajnoj gotovo koliko i savremena ratna tehnika. Javno mnjenje ima ogroman uticaj na početak i ishod oružanih sukoba u svakom društvu, posebno na Zapadu. Jedna upečatljiva televizijska vijest, rečenica izgovorena od strane nekog od svjetskih lidera ili jedan ciljani prilog iz neke ratom zahvaćene zemlje, mogu su da mobilišu javno mnjenje u smjeru u kome to određenoj interesnoj grupi odgovara. Ovakav način komunikacije sa javnošću je posebno izražen u kriznim situacijama, kada jedna vijest može obezbijediti podršku pokretanju vojne intervencije, agresije na drugu državu.


O autoru

Dr Radenko Šćekić je rođen 20. septembra 1978.  u Bijelom Polju, gdje je sa odličnim uspjehom završio osnovnu i srednju školu nakon čega 1997. godine upisuje Filozofski fakultet u Nikšiću, Odsjek istorija i geografija, koji, kao prvi u generaciji, završava 2001. godine stekavši diplomu profesora istorije i geografije.

Dvije godine kasnije, upisuje uporedo dvoje magistarskih studija na kojima do sredine 2005 godine uspijeva da položi sve predviđene ispite:

  • Magistarske studije Istorije na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu gdje je do sada sa visokim ocjenama (prosjek 9,20) položio sve predviđene ispite.
  • Postdiplomske Evropske i Jugoistočnoevropske studije Centra međunarodnih studija Univerziteta Crne Gore, koje su kao multidisciplinarne studije bile sastavljene iz nekoliko modula (grupe predmeta) iz oblasti: Politike, Prava, Evropskih integracija, Ekonomije, Istorije.

Na pomenutim studijama je nakon položenih svih predviđenih ispita (prosjek 9,00) pristupio izradi rada „Razvoj i sredstva Političke propagande“ koji je i odbranio sa ocjenom „A“ u novembru 2006. na Fakultetu političkih nauka u Podgorici pred komisijom u sastavu: prof. dr Vladimir Goati, prof. dr Milan Popović, prof. dr Veselin Pavićević.

Decembra 2010. godine odbranio je doktorat sa ocjenom „A“, na Fakultetu političkih nauka u Beogradu pred komisijom:  prof. dr Zoran Slavujević, prof. dr Čedomir Čupić, prof. dr Ratko Božović  -  na temu „Politička propaganda u Crnoj Gori u poslednjoj deceniji XX vijeka“. Novembra 2011. odlukom Senata UCG izabran u zvanje naučnog saradnika (docenta).

U periodu 2006 – 2008.  kao stipendista Ministarstva za šolstvo, nauku i tehnologiju Republike Slovenije boravi na poziv prof. dr Josipa Rastka Močnika, na Fakultetu za družbene vede u Ljubljani, na preddoktorskim istraživanjima iz oblasti političkog marketinga i medija i političke psihologije.

Pozvan je i od strane direktora prof. dr Stjepana Matkovića da u trajanju od mjesec dana istražuje u Hrvatskom institutu za povijest i Fakultetu političkih znanosti u Zagrebu Studijski i istraživački boravio je u Holandiji i Njemačkoj.

Od strane Basileus EU (Gent), odobreno mu je post-doktorsko istraživanje na teritoriji EU, iz oblasti spin-doktoringa, političke propagande i političke psihologije.

U periodu od četiri godine (2005-2009.) obavljao je dužnost sekretara Redakcije naučnog časopisa Istorijski zapisi, a 2009. godine je izabran na mjesto sekretara za Crnu Goru Association Internationale D etudes du Sud-Est Europeen iz Pariza.

Član je Izdavačkog savjeta časopisa „Medijski dijalozi“, kao i Strukovnog vijeća društvenih nauka Univerziteta Crne Gore.

 

 

Otvorena televizija eu banner

 

Politika

Objavljeno: 07/11/2017
sd-petnjica-afirmacijom-poljoprivrede-do-razvoja-bihoraPlan razvoja poljoprivredne proizvodnje na području Bihora predstavlja temu saopštenja OO SD Petnjica. Dostavljeno saopštenje Medijskog tima Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 05/11/2017
sd-dosljedno-da-petnjica-bude-ljepse-mjesto-za-zivotPoziv građanima Petnjice da podrže izbornu listu Socijaldemokrata (SD) kako bi Petnjica postala mjesto u kojem će “doći do značajnog napretka” predstavlja temu ...
eSpona
Objavljeno: 01/11/2017
petnjica-za-31-odbornicko-mjesto-izborne-liste-predalo-osam-partijaOpštinskoj izbornoj komisiji (OIK) u Petnjici predato je osam izbornih lista koje će učestvovati na predstojećim lokalnim izborima. Izborne liste posljednje su, ...
eSpona
Objavljeno: 31/10/2017
petnjica-dps-predao-izbornu-listuDemokratska partija socijalista (DPS) predala je juče Opštinskoj izbornoj komisiji (OIK) izbornu listu za lokalne izbore u Petnjici. Kako je Espona i najavila, ...
eSpona
Objavljeno: 30/10/2017
oo-sd-petnjica-socijaldemokrate-predale-izbornu-listuPovodom predaje izborne liste za lokalne izbore u Petnjici saopštenjem za javnost oglasio se Medijski tim Socijaldemokrata (SD). Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 29/10/2017
petnjica-sdp-predala-listu-predsjednik-oo-snp-a-u-toj-opstini-podnio-ostavkuOpštinski odbor Socijaldemokratske partije (SDP) Petnjica juče je predao izbornu listu Opštinskoj izbornoj komisiji (OIK), a samo dva dana prije posljednjeg roka za ...
eSpona
Objavljeno: 27/10/2017
sd-milan-popadic-nosilac-liste-u-mojkovcuPovodom sastava izborne liste koja će učestvovati na lokalnim izborima u Mojkovcu saopštenjem za javnost oglasio se Medijski tim Socijaldemokrata (SD). Dostavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2017
samir-agovic-nosilac-izborne-liste-dps-a-u-petnjiciNosilac izborne liste Demokratske partije socijalista (DPS) na predstojećim lokalnim izborima u Petnjici biće Samir Agović - aktuelni predsjednik Opštine, odlučeno ...
eSpona
Objavljeno: 26/10/2017
petnjica-trideset-i-jednog-odbornika-bira-6-240-gradanaŠest hiljada i 240 građana Petnjice sa biračkim pravom izabraće 31 odbornika lokalne Skupštine. Naredni, drugi po redu lokalni izbori u toj opštini održaće se u ...
eSpona
Objavljeno: 23/10/2017
srpska-koalicija-u-beranama-je-uspostavljena-koalicija-potpredsjednika-snp-a-i-dps-aSumnja da je u Beranama formirana koalicija predstavlja temu saopštenja za javnost Srpske koalicije. Dostavljeno saopštenje Espona integralno prenosi. Srpska ...
eSpona
Objavljeno: 10/10/2017
rozaje-opozicija-bojkotuje-lokalni-parlament-a-vladajuca-bs-bez-vecineDo rješenja parlamentarne krize, odnosno prekida opozicionog bojkota rada Skupštine opštine (SO) Rožaje, nije došlo ni na nedavnom sastanku koji su organizovali ...
eSpona
Objavljeno: 28/09/2017
oo-dps-berane-amaterska-gluma-odlazece-beranske-vlastiViđenje odnosa u beranskoj vladajućoj koaliciji i neusvajanje skupštinskih odluka predstavlja temu saopštenja OO DPS Berane. Dostavljeno saopštenje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 27/09/2017
u-odnosu-na-proslogodisnje-izbore-smanjen-broj-biraca-u-opstinama-cetinje-petnjica-i-mojkovacPovodom Odluke predsjednika Crne Gore Filipa Vujanovića, o raspisivanju lokalnih izbora u Prijestonici Cetinje i opštinama Petnjica i Mojkovac za 26. novembar 2017. ...
eSpona
Objavljeno: 25/09/2017
raspisani-izbori-u-petnjici-mojkovcu-i-cetinjuPredsjednik Crne Gore, Filip Vujanović raspisao je lokalne izbore u tri opštine, od čega su dvije na sjeveru države. Prema odluci Vujanovića, lokalni izbori u ...
eSpona
Objavljeno: 24/09/2017
srpska-koalicija-dostavila-svoje-predloge-za-deklaraciju-o-zastiti-i-ocuvanju-srpskog-narodaPovodom dostavljanja liste predloga za Deklaraciju o zaštiti i očuvanju srpskog naroda organima Republike Srbije i Republike Srpske saopštenjem za javnost ...
eSpona
Objavljeno: 21/09/2017
suster-jos-jedan-poziv-na-otrjeznjenje-crnogorskoj-opozicijiPovodom sastanaka predstavnika Evropske unije sa predstavnicima crnogorskih opozicionih partija saopštenjem za javnost se oglasio Medijski tim Socijaldemokrata (SD) ...
eSpona
Objavljeno: 11/09/2017
ocekivano-novi-prekid-sjednice-so-beraneŠesnaesta sjednica Skupštine opštine (SO) Berane prekinuta je, nakon što su odbornici vladajuće koalicije, “Zdravo Berane” većinom glasova, usvojili predloge odluka ...
eSpona
Objavljeno: 11/09/2017
oo-dps-nelegitimna-skupstina-beranske-nezdrave-druzinePovodom zakazivanja XVI sjednice Skupštine opštine Berane, saopštenjem za javnost oglasio se Opštinski odbor Demokratske partije socijalista Berana. Dostavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 08/09/2017
srpska-koalicija-ucestvovacemo-u-izradi-deklaracije-o-zastiti-i-ocuvanju-srpskog-narodaPovodom najave izrade Deklaracije o zaštiti i očuvanju srpskog naroda saopštenjem za javnost se oglasila Srpska koalicija. Dostavljeno saopštenje Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 31/08/2017
fustic-srpska-koalicija-imace-sopstvenog-kandidata-na-predsjednickim-izborimaNajava da će imati svog predsjedničkog kandidata ili da kandidat, kao kompromisno rješenje kompletne opozicije, mora biti Srbin predstavlja temu saopštenja za ...
eSpona
Objavljeno: 30/08/2017
oo-dps-nezdrava-koalicija-zavrsava-vd-mandatNa navode Koalicije „Zdravo Berane“ reagovali su iz OO DPS Berane. Dostavljeno reagovanje Espona integralno prenosi. „Nezdrava“ družina beranskih vlastodržaca ...
eSpona
Objavljeno: 30/08/2017
zdravo-berane-dps-ovci-probudili-ste-se-iz-sna-i-cetiri-mjeseca-pred-redovne-izbore-trazite-vanrednePovodom saopštenjaOO DPS Berane reagovali su iz Koalicije “Zdravo Berane”. Dostavljeno reagovanje Espona integralno prenosi. Nedavno saopštenje OO DPS-a je još ...
eSpona
Objavljeno: 28/08/2017
oo-dps-vanredni-izbori-zbog-napretka-beranaNeodržavanje sjednica lokalnog parlamenta i zahtjev za raspisivanje vanrednih lokalnih izbora teme su saopštenja za javnost Opštinskog odbora Demokratske partije ...
eSpona
Objavljeno: 28/08/2017
crna-gora-na-geopolitickoj-mapi-turske-interesi-saradnja-izazoviCivilizacijski sukob nakon Hladnog rata Pobjeda Zapada u hladnom ratu nije proizvela trijumf, već iscrpljenje. Uzrok stagnacije Zapada na polju globalne ekonomije ...
eSpona
Objavljeno: 27/08/2017
uticaj-geoekonomije-na-drzave-jugoistocne-evrope-seeRegion SEE kao vijekovno geopolitičko polje Nalazeći se na dodiru civilizacija, religijskih uticaja, na granici kontinenata i različitih kultura – region SEE je ...
eSpona
Objavljeno: 26/08/2017
oo-sd-mojkovac-bivsi-predsjednik-oo-lscg-pristupio-socijaldemokratamaPristupanje Socijaldemokratama Crne Gore Uglješe Mrdovića, bivšeg predsjednika OO LSCG Mojkovac, predstavlja temu saopštenja Medijskog tima te partije. Dostavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 24/08/2017
sd-demagozi-populisti-i-rusitelji-ponovo-na-okupuKritike upućene vladajućoj koaliciji i ministru prosvjete predstavljaju temu saopštenja za javnost Medijskog tima Socijaldemokrata Crne Gore. Dostavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 20/08/2017
srpska-koalicija-poziv-srpskom-narodu-da-se-odupre-aparthejduPoziv Srbima da se politički ujedine predstavlja temu saopštenja za javnost Srpske koalicije. Dostavljeno saopštenje Espona integralno prenosi. Pripadnici ...
eSpona
Objavljeno: 19/08/2017
kolasin-savjetnik-predsjednika-so-nosilac-cetnickog-ordenaSavjetnik predsjednika Skupštie opštine Kolašin i predsjednik lokalnog odbora Nove srpske demokratije Dragoljub Bulatović, dobio je na nedavnom skupu pristalica ...
eSpona
Objavljeno: 11/08/2017
bjelopoljska-partija-predsjednik-drzave-da-bude-dostojanstveno-postovanPovodom narednih izbora za predsjednika Crne Gore i želje da potencijalni kandidati zasluže poštovanje svih građana saopštenjem za javnost oglasila se ...
eSpona
Objavljeno: 05/08/2017
oo-sd-mojkovac-bivsi-sekretar-oo-sdp-mojkovac-presao-u-sdPristupanje Socijaldemokratama (SD) Mojkovca Saše Rabrenovića - bivšeg sekretara OO SDP u tom gradu predstavlja temu saopštenja OO SD Mojkovac. Dostavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 31/07/2017
branko-femic-izabran-za-clana-odbora-direktora-poste-crne-goreBeranac Branko Femić novi je član Odbora direktora Pošte Crne Gore. Femić je na tu dužnost izabran krajem prešle nedjelje, kada je Vlada Crne Gore dala saglasnost ...
eSpona
Objavljeno: 21/07/2017
svecanom-sjednicom-obiljezen-21-jul-dan-opstine-beraneOdržana svečana sjednica i večerašnji koncert Ivane Selakov koji će se održati u glavnoj gradskoj ulici, glavna su obilježja svečanosti organizovanih u Beranama ...
eSpona
Objavljeno: 18/07/2017
vlada-markovic-pohvalio-saradnju-sa-opstinom-berane“Opština Berane je spremna na saradnju sa Vladom i ima podršku Vlade za razliku od nekih opština u kojima je opozicija na vlasti”, kazao  je danas u Beranama ...
eSpona
Objavljeno: 07/07/2017
oo-dps-berane-zdravo-berane-u-zavrsnoj-fazi-raspadanjaPosjeta Dudelanžu predstavnika Opštine Berane i sastav skupštinskog Odbora za međunarodnu saradnju predstavljaju temu saopštenja za javnost OO DPS Berane. ...
eSpona
Objavljeno: 24/06/2017
stranka-penzionera-invalida-i-socijalne-pravde-usla-u-srpsku-koalicijuPovodom odluke o pristupanju Srpskoj listi saopštenjem se oglasila Stranka penzionera, invalida i socijalne pravde Crne Gore. Espona integralno prenosi objavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 12/06/2017
sd-izabran-novi-saziv-oo-socijaldemokrata-plavPovodom održane izborne Konvencije OO Socijaldemokrata (SD) Plav saopštenjem se oglasio Medijski tim te partije. Dostavljeno saopštenje Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 09/06/2017
scekic-kandidovacu-se-za-predsjednika-snp-a-ako-clanstvo-bude-traziloSocijalistička narodna partija (SNP) nije ničija privatna prćija, poručio je Dragoslav Šćekić - predsjednik OO SNP Berane i predsjednik te Opštine u intrevjuu za ...
eSpona
Objavljeno: 09/06/2017
zad-mojkovca-organizovao-zdravstvenu-tribinu-za-gradanke-te-opstineTumori materice, naslov je predavanja i zdravstvene tribine održane u Mojkovcu. Naime, u cilju prevencije kancera grlića materice predavač, doktor Mirjana Zindović, ...
eSpona
Objavljeno: 08/06/2017
oo-dps-zatrazio-postovanje-poslovnika-o-radu-so-beranePovodom zapocete sjednice SO Berane saopstenjem za javnost oglasio se OO DPS Berane. Dostavljeno saopstenje Espona integralno prenosi. Koalicija „Zdravo Berane“, ...
eSpona
Objavljeno: 07/06/2017
dr-mevlida-gusinjac-predsjednica-oo-sd-bijelo-poljePovodom izbora predsjednice OO SD Bijelo Polje saopštenjem za javnost oglasio se Medijski tim Socijaldemokrata Crne Gore. Dostavljeno saopštenje Espona integralno ...
eSpona
Objavljeno: 06/06/2017
zvanicno-crna-gora-punopravna-clanica-nato-aCrna Gora je od sinoć i zvanično postala država članica NATO saveza. Prema proceduri Vašingtonskog ugovora, predaje ratifikacionih instrumenata  obavljena je u ...
eSpona
Objavljeno: 29/05/2017
brajovic-nastavlja-se-uzlazni-trend-podrske-socijaldemokratamaPovodom održanih Konvencija u Beranama, Bijelom Polju i Andrijevici saopštenjem za javnost oglasio se Medijski tim Socijaldemokrata Crne Gore. Dostavljeno ...
eSpona
Objavljeno: 17/05/2017
zivkovic-milane-sve-ruzne-rijeci-o-meni-vec-su-potrosili-ovi-iz-dps-aNa reagovanje Milana Miloševića koje je pod naslovom “Milan Milošević reagovao na navode Radojice Živkovića” Espona objavila juče odgovorio je Predsjednik OO NOVA ...
eSpona
Objavljeno: 16/05/2017
nova-ostavka-na-clanstvo-u-oo-nova-beraneOdbornik u Skupštini opštine Berane i ugledni član Opštinskog odbora (OO) Nove srpske demokratije (NOVA) u tom gradu, dr Jugoslav Račić podnio je ostavku na mjesto ...
eSpona
Objavljeno: 16/05/2017
milan-milosevic-reagovao-na-navode-radojice-zivkovicaPovodom Otvorenog pisma Radojice Živkovića upućenog Elektronskim novinama Espona, koje smo objavili 14. maja, pod naslovom „Radojica Živković- predsjednik Nove ...
eSpona
Objavljeno: 15/05/2017
zivkovic-ovo-je-pisanje-portparola-dps-a-radunovic-ako-vam-je-lakse-vi-ispadoste-jedini-nas-izvorPovodom polemike koju smo objavili juče stiglo nam je novo reagovanje gospodina Radojice Živkovića - predsjednik OO NOVA Berane. Dostavljeno reagovanje Espona ...
eSpona
Objavljeno: 14/05/2017
radojica-zivkovic-predsjednik-oo-nove-srpske-demokratije-reagovao-na-tekst-esponePovodom teksta “Pirova pobjeda Radojice Živkovića” koji smo objavili 12. maja reagovao je Radojica Živković - predsjednik OO NOVA Berane. Dostavljeno reagovanje ...
eSpona
Objavljeno: 12/05/2017
pirova-pobjeda-radojice-zivkovicaIzborna skupština OO Nove srpske demokratije, potom predsjednika Odbora i članova Glavnog odbora Partije iz Berana nijesu prošli bez iznenađenja i ostavki, a ...
eSpona
Objavljeno: 09/05/2017
oo-nova-radojica-zivkovic-dobio-jos-jedan-mandat-predsjednika-nove-u-beranamaPredsjednik Opštinskog odbora Nove srpske demokratije (NOVA) u Beranama i u narednom periodu biće Radojica Živković, odlučeno je juče većinom glasova članova ...
eSpona

Kolumne: