Nedavno se navršilo 35 godina od kako se krenulo sa zatvaranjem Fabrike celuloze i papira u Beranama.
Bila je to prva fabrika iz doba socijalizma u ondašnjoj velikoj Jugoslaviji u čijim pogonima je obustavljena proizvodnja. To se desilo nakon 25 godina uspješnog rada ove velike kompanije koja je, upošljavajući i do 2.500 radnika, svečano otvorena 13. jula 1964. godine.
Posljednji direktor prije privatizacije i konačne propasti fabrike Milić Joksimović tvrdi da nije bilo nikakve realne potrebe da se ovaj gigant na sjeveru Crne Gore zatvori.
–Prava je šteta što je ova fabrika ugašena na tako poguban način, tim prije kad se zna da je ona bila nosilac sveukupnog razvoja čitavog kraja. Da apsurd bude veći, neposredno prije zatvaranja urađen je jedan skupi remont, a kanadski stručnjaci su ocijenili da bi ona mogla da radi uz optimalan broj zaposlenih koji ne bi prelazio preko 800 radnika. Zatvorena je, takođe, i nakon što je izvršena takozvana doinvesticija, u vrijednosti od preko pet miliona dolara. To je urađeno u trenutku kada je sve dovedeno do automatizacije– navodi Joksimović.
Fabrika celuloze i papira izgrađena je iz državnih sredstava ondašnje Jugoslavije, odnosno iz Fonda za nerazvijene, a ugašena je upravo kada je ukinut taj fond. Joksimović kaže da je bila potpuno neshvatljiva odluka rukovodstva AB revolucije "da fabriku pošalje u otpad".
–Za ovu fabriku u reprolancu bilo je vezano mnogo drugih kompanija i za vrijeme dok je ona radila Berane su postale treći grad u Crnoj Gori po razvijenosti. Međitim, vođe takozvane AB revolucije odlučile su da ovu veliku kompaniju ugase. To je urađeno u trenutku kada je samo u magacinima tog socijalističkog giganta bilo opreme i rezervnih djelova u vrijednosti koja bi se danas mogla izraziti možda i sa deset miliona eura. Zvuči nevjerovatno, ali u otpad su kasnije otišli čitavi pogoni koji su sa sigurnošću mogli da nastave da rade nezavisno od ugašenog giganta – tvrdi Joksimović.
Dio ove fabrike ponovo je otvoren 1996. godine pod imenom "Beranka", gdje je svoje uposlenje našlo 250 radnika. Radila je samo povremeno i to smanjenim kapacitetom, pravdajući to nedostatkom obrtnih sredstava, da bi aprila 2004. godine ponovo bio uveden stečaj. Iste godine fabriku je na javnoj licitaciji, za nešto manje od milion eura, kupila firma Tigo-impeks, na čelu sa Radojem Gomilanovićem, kada je i preimenovana u "Novu Beranku".
Sa proizvodnjom se otpočinjalo u više navrata, ali se sve završavalo samo na pokušajima, bez nekog kontinuiranog rada. Od septembra 2007. godine mašine u pogonima "Nove Beranke" nalaze se u stanju potpunog mirovanja. Nakon toga Gomilanović je izjavljivao da je jedino preostalo da se u fabriku uvede stečaj. Potvrđivao je da se cjelokupna fabrička imovina nalazi pod hipotekom, te da će povjerioci mašine prodavati u staro gvožđe kako bi naplatili potraživanja.
Bez odgovora nadležnih gdje je dokumentacija iz bivše fabrike celuloze i papira: Platne liste nestale prije devet godina
Prije izvjesnog vremena, u okviru projekta "Veća transparentnost i odgovornost vlasti", koji finansira Evropska unija, šest nevladinih organizacija sačinile su izvještaj o dešavanjima u bivšoj Fabrici celuloze i papira. U izvještaju se navodi da je ova firma "primjer preduzeća koje je krajnje neuspješno privatizovano kroz stečajni postupak".
U izvještaju se tvrdi da je poslije zatvaranja fabrike primjenjivan obrazac destruktivne privatizacije kroz stečaj, koji nije karakterističan samo za Berane već za čitavu Crnu Goru. U izvještaju se navodi da vlasnici koji su kupovali imovinu fabrike nijesu imali za cilj da pokrenu proizvodnju, nego da za sebe ugrabe protivpravnu korist.
Za sve proteklo vrijeme, kako je navedeno, državni organi niti su insistirali na sproveđenju obaveza definisanih ugovorima o privatizaciji, niti su preduzimali mjere da spriječe otuđivanje imovine.
Pljačke koje traju
Sadašnja slika bivše Fabrike celuloze i papira u Beranama jasno ukazuje da se u minulim godinama nije preduzelo ništa u cilju zaštite imovine ovog nekadašnjeg privrednog giganta koji se nalazi u Industrijskoj zoni na Rudešu.
Lako se može primijetiti da organizovane grupe i pojedinci i dan-danas potpuno slobodno iz fabričkih pogona odnose ostatke materijala, koji u sebi sadrže djelove gvožđa, bakra ili aluminijuma. To potvrđuju i bivši radnici, navodeći da je krajnje nedopustivo da to niko nije pokušao da spriječi.
–Godinama smo bili svjedoci pohoda brojnih lopova koji su iza sebe ostavili samo zidine bivše fabrike. Opravdano sumnjamo da su moćnici iz krugova bliskih vlasti kumovali zatvaranju fabrika, a kasnije i pljački raspoložive imovine – navodi bivši radnik Milisav Barjaktarović.
Izvor: Dan
