Šarolikost budućeg saziva lokalnog parlamenta u kojem će biti zastupljeni odbornici sedam izbornih lista, dobar rezultat SNP-a, rast podrške Demokratama i rezultatski krah DPS-a, prelamaju nedjeljne rezultate lokalnih izbora u Beranama i predstavljaju njihovo obilježje.
Za razliku od prije četiri godine, kada se vodila “bitka” do posljednjeg glasa između dva bloka, nakon čega su u parlament ušle svega tri liste ( “Berane pobjeđuje- Milo Đukanović- DPS- SD- BS”, “Koalicija “Zdravo Berane” i “Aleksa Bečić- Demokrate- Pabjede a ne podjele”), sada će biti prisutni odbornici, čak, sedam izbornih lista, od osam koliko ih je nastupilo na ovim lokalnim izborima.
Jedina koja nije izborila parlamentarni status, jeste izborna lista “Berane ima Alternativu”.
Predizborna očekivanja da će ostvareni rezultati omogućiti svim političkim subjektima da slave “pobjedu”, ostvarili su se. Makar je tako bilo u nedjelju veče. Od DPS-a, koji je “ostao pojedinačno najjača politička partija”, preko SNP-a čijem biračkom tijelu ne smeta najavljeni ulazak u manjinsku Vladu, Demokrata koje su popravile rezultat iz 2018. godine, liste “Berane sad”, koja je na prvim izborima osvojila čak četiri mandata, do Koalicije “Za budućnost Berana” koja sa partijom Alekse Bečića te Ujedinjenom Crnom Gorom” i “Pravom Crnom Gorom”, koje su, kao i lista koju su podržali premijer Zdravko Krivokapić i ministri Milenko Spaić i Jakov Milatović, prvi put nastupile na izborima u Beranama, mogu formirati novu lokalnu vlast.
U suštini, svi zadovoljni, ali danas, već, niko ne pjeva. Ili se pjesma, makar, ne čuje! Što pokazuje da će u narednih 30- tak dana, do kada treba da se konstituiše novi saziv parlamenta, biti dosta političkih nadgornjavanja, zatezanja, pregovora, uslovljavanja i političke vatre kako bi se formirala nova lokalna vlast.
A, dok pregovori oko formiranja buduće vlasti budu trajali, svi politički činioci bi trebali da dobro analiziraju ostvarene rezultate, poruke koje su u nedjelju dobili od svojih glasača i iz njih izvuku pouke.
SNP
Glavnu nepoznanicu ovih lokalnih izbora predstavljala je enigma kakav će rezultat ostvariti SNP. Preko tog rezultata prelamala se i sudbina eventualnog učešća te partije u najavljenoj manjinskoj vladi. Nakon izbora je postalo jasno, glasači SNP-a u Beranama, inače jednog od najjačih odbora te partije u državi, “dali su zeleno svijetlo” vrhu partije za politiku koju vodi.
U predizbornoj kampanji, biračko tijelo SNP-a je bilo najviše napadnuto. Posebno od strane dojučerašnjih koalicionih partnera sa državnog i lokalnog nivoa- Demokratskog fronta, Demokrata i novoformirane liste “Berane sad”. Da li su i koliko, izgubili glasača, za SNP je teško procijeniti, jer je na lokalnom i državnom nivou dugi niz godina bila u raznim koalicijama ( 2014, 2018, 2020. sa DF-om, a 2016. godine u Koaliciji “Ključ” sa Demos-om), ali su sa 2.820 glasova i podrškom od, oko 19 %, osvojili sedam mandata, koliko su imali i do sada.
U kampanji tokom koje se više govorilo o globalnim dešavanjima i “izdaji narodne volje”, nego o, naprimjer, problemu odlaganja komunalnog otpada ili urednog snabdijevanja vodom, SNP je uspjela da sačuva političku težinu u Beranama, što, sigurno, predstavlja uspjeh.
Ostvarenim rezultatom, SNP je dobio zeleno svjetlo za učešće u eventualno formiranoj manjinskoj Vladi, ako se ona, uopšte, i formira, ali je dovedeno u pitanje njeno dalje participiranje u lokalnoj vlasti. Posebno što su još u nedjelju veče, u prvim reakcijama donedavnih koalicionih partnera dobili poruku koja nosi prizvuk ultimatuma- manjinska Vlada ili lokalna vlast u Beranama!
Demokrate
Za razliku od SNP-a, koji je na lokalnim izborima vodio “bitku” za participiranje u eventualnoj vlasti na državnom nivou, Demokrate su bile lišene tog opterećenja. Pa, ako se ostvareni rezultat posmatra isključivo kao lokalna politička priča, onda imaju razloga da budu zadovoljni. Demokrate su popravile i to značajno, broj osvojenih glasova i dobijenih mandata i predstavljaće dio vladajuće koalicije.
Sa zadobijenim povjerenjem 2.456. birača i šest mandata (nešto preko 16,50% podrške), popravili su rezultat iz 2018. godine za 634 glasa, kada ih je podržalo 1.822 glasača, kada su bili zastupljeni sa četiri odbornika. Ako se ima u vidu da je ta partija na parlamentarnim izborima održanim u avgustu 2020. godine imala pad i osvojila oko 1.400 glasova, onda povećanje podrške u periodu od dvije godine predstavlja impozantan skor od, oko, 1.000. glasova. U lokalnoj skupštini biće zastupljeni sa istim brojem manadata kao i Koalicija “Za budućnost Berana”- obje sa po šest odbornika.
Tokom kampanje, aktivisti Demokrata su bili najvidljiviji. Za neke, možda i agresivni, ali je taj način rada, pokazalo se, dao rezultate. Nosioca liste, Damjana Ćulafića, tokom kampanje su isturili kao kandidata za predsjednika Opštine, a oštrica angažovanja predstavljalo je biračko tijelo SNP-a. Glavni slogan im je predstavljala krilatica “Nema izdaje” i sve je to donijelo uspjeh na lokalu. I to osjetan.
No, ukoliko se ima u vidu nešto šira slika i reflektovanje rezultata iz Berana na nivo države, onda se ostvareni uspjeh Demokrata relativizuje, jer su se političkim vokabularom i stavovima pomjerili desno, čime stvaraju opasnost da izgube epitet građanske partije. Pored toga, malo je vjerovatno i da takva politika može očekivati podršku od ambasada zapadnih zemalja koju su duži niz godina imali. To posebno u današnjoj geopolitičkoj situaciji, o čemu će morati da vode računa.
“Berane sad”
Za dva mjeseca postojanja, GG “Berane sad” uspjela je da postane parlamentarna partija u Beranama. Uprkos kritikama da, obzirom na javno izraženu podršku premijera Krivokapića i ministara Spaića i Milatovića, to i nije “impozantan rezultat”, lista “Berane sad”, sa četiri osvojena mandata, rezultat “iz punih usta” može okarakterisati kao uspjeh.
Njihova pojava na izborima u Beranama i podrška koju su dobili od birača, 1.597 glasova (10,75%) kao da najavljuje da ćemo u narednim političkim ciklusima sve manje imati za temu identitetska pitanja i priče o “ugroženosti države”, a sve više se usmjeravati na rješavanje ekonomskih, investicionih i komunalnih problema.
U kampanji se oslanjajući na program “Evropa sad”, lista je uspjela da, više ili manje, uđe u biračko tijelo svih tradicionalnih političkih subjekata, prevashodno onih koji su na parlamentarnim izborima prije dvije godine podržali koalicije oko DF-a i Demokrata, ali poseban uspjeh predstavlja što im je to pošlo za rukom i u biračkom tijelu DPS-a.
Prava Crna Gora i Ujedinjena Crna Gora
Poput liste “Berane sad”, prvi put na lokalnim izborima u Beranama samostalno su nastupile i liste političkih partija “Ujedinjena Crna Gora” i “Prava Crna Gora”. U vrijeme predizborna kampanje nije bio mali broj onih koji im nijesu davali velike šanse da će preći cenzus, ali su oba politička subjekta to ostvarila. Time i svoj nastup mogu smatrati uspješnim.
Posebno “Prava Crna Gora”, čija će lista, koju je predvodio dr Milovan Živković, biti zastupljena sa dva odbornika u lokalnom parlamentu. Tu izbornu listu podržalo je 816 birača ( oko 5,50%).
Tokom kampanje, dosta vidljivo i bez ustezanja, sa porukama dominantno poslatim prema biračkom tijelu SNP-a i, u manjoj mjeri, prema DF-u, “Prva Crna Gora” je nesumnjivo ostvarila uspjeh.
Mada će u SO Berane biti zastupljena sa odbornikom manje, slično Pravoj, uspjehom se može smatrati i rezultat “Ujedinjene Crne Gore” Gorana Danilovića.
Kao i u slučaju partije Marka Milačića, Ujedinjena je bila član koalicije “Za bolju Crnu Goru”, njena snaga nije bila poznata, da bi sa 686 dobijenih glasova (4, 62%) postala parlamentarna partija u Beranama.
Skromnim brojem medijskih nastupa, lista se orjentisala na terenski rad i uspjela je da ostvari rezultat koji se, za prvo pojavljivanje, može smatrati uspješnim.
“Za budućnost Berana”
Teško da će se danas naći neki od glasača koalicije “Za budućnost Berana” koji će izraziti zadovoljstvo ostvarenim rezultatom tog saveza na lokalnim izborima u Beranama. Mada će u svakoj kombinaciji ta koalicija predstavljati dio i buduće lokalne vlasti, nesumnjivo je da je ostvareni rezultat slabiji od očekivanog.
Boljem rezultatu nije pomogao ni nosilac izborne liste, Vuko Todorović, kojeg su tokom kampanje iz koalicije nominovali za budućeg predsjednika Opštine, a za kojeg ni politički oponenti nijesu imali “teške riječi”, pa se ta lista može računati kao ona koja je podbacila.
Ne radi se tu samo u broju dobijenih glasova- 2.563 (17,25%) i broju dobijenih mandata- šest, jedan manje nego što su imali (7), već što je lista koju dominantno čine partije okupljene oko DF-a nastavila sa trendom pada podrške na svim lokalnim izborima održanim nakon parlamentarnih izbora 2020. godine (Nikšić, Herceg Novi, Mojkovac, dok na izborima na Cetinju i u Petnjici nijesu ni učestvovali).
Razloga za ovakav rezultat u Beranama ima više. Kako od internih, a vezanih za nezadovoljstvo nekim od kadrovskih rješenja DF-a na istaknutim pozicijama u beranskoj lokalnoj upravi tokom prethodnih osam godina, potom “poklanjanjem” mjesta pojedinim političkim subjektima a na štetu snage NOVE, kao najačeg subjekta u DF-u, pa do eksternih razloga kakve predstavljaju globalna kretanja izazvana ratnim dešavanjima u Ukrajini.
“Da za Berane i Crnu Goru”
Ma koliko puta da iz DPS-a zvanično izraze zadovoljstvo ostvarenim i ponove floskulu da je ta lista “pojedinačno najjača”, ostaje rezultat da je lista DPS-a i njegovih partnera najveći gubitnik lokalnih izbora u Beranama. I taj zaključak ostaje mjeren matematički, po broju osvojenih glasova i mandata, i politički, mjeren u kontekstu trenutka kada je ostvaren i po značaju za predstojeće političke događaje.
Naime, u nedjelju je ta koalicija, koju pored DPS-a čine i Socijaldemokrate, Bošnjačkastranka i Liberalni savez, podržana od 3.797 birača (25, 56%) osvojivši devet mandata, što je za 4.074 glasa manje od rezultata ostvarenog prije četiri godine, kada je za DPS i iste partnere glasalo 7. 871 građana Berana, čime su o lokalnom parlamentu bili predstavljeni sa 17. odbornika.
Mada nije zahvalno porediti rezultate sa parlamentarnih i lokalnih izbora, za DPS situacija nije ružičastija ni ako se ostvareni rezultat uporedi sa onim iz 2020. godine, jer su tada političke partije sa ove liste osvojile osvojile oko 6.300 glasova (DPS- blizu 5.300, BS i SD ukupno oko 1000), odnosno oko 2.500 više nego u nedjelju.
Loš izborni rezultat liste sam po sebi, u političkom smislu, ne bi bio toliko loš koliko, inače, jeste, da je došao prije pola godine ili nešto više. On je za DPS dramatično loš jer je stigao nakon izglasavanja nepovjerenja Vladi Zdravka Krivokapića i u vrijeme formiranja najavljene manjinske Vlade.
U periodu buđenja optimizma kod birača “da se DPS vraća na vlast”. Što je još teže, do katastrofalnog izbornog rezultata je došlo skoro u samom toku predizborne kampanje za predstojeće lokalne izbore u 12. opština, koji će se održati u maju.
Kako i zašto je došlo do rezultatskog kraha na izborima u Beranama, u DPS-u će morati dobro da analiziraju. Činjenicu predstavlja da su u predizbornoj kampanji bili dosta angažovani i vidljivi. Ali je to samo još veći razlog da dobro izanaliziraju politiku koju trenutno vode. I da se zapitaju, koliko im desničarski vokabular doprinosi ovolikom padu.
Moraju ih tražiti u lepezi od onih unutrašnjih do spoljašnjih faktora. Jer su istog dana izbori održani i u Ulcinju, a DPS je i tamo za par hiljada glasova ostvario slabiji rezultat nego na prethodnim izborima.
A porazi u Beranama i Ulcinju predstavljaju samo najsvježiji primjer rezultata DPS-a na svim lokalnim izborima održanim nakon parlamentarnih izbora 2020. godine. Došli su nakon izbora u: Nikšiću, Herceg Novom, Cetinju, Mojkovcu i Petnjici. I na svima su imali od osjetnog do drastičnog pada podrške birača.
