Opština Berane se nalazi u grupi od pet lokalnih uprava koje su, po osnovu neplaćenih poreskih dugova najzaduženije u Crnoj Gori.
Među 11. najzaduženijih javnih ustanova i preduzeća čiji su osnivači lokalne uprave, nalaze se četiri iz Berana. Prema podacima lokalne uprave, na kraju 2025. godine, poreski dug je iznosio 5.231,772. eura!
Ukupan poreski dug opština, lokalnih preduzeća i javnih ustanova čiji je osnivač lokalna samouprava na kraju 2025. godine iznosi 80,4 miliona eura. Među najvećim dužnicima lokalnih uprava po osnovu poreskog duga je Opština Berane. Da je stanje sa beranskim poreskim dugovanjima alarmantno, govori podatak da se u državi među najzaduženijim javnim ustanovama i preduzećima čiji je osnivač lokalna uprava nalaze četiri javne ustanove i preduzeća čiji je osnivač beranska lokalna uprava.
To su podaci koji su zvanično saopšteni iz Poreske uprave Crne Gore. Oni su za medije saopštili da je po Zakonu o reprogramu poreskog potraživanja, od 30. decembra 2025. godine, kada je zakon stupio na snagu, do februara, podnijeto sedam zahtjeva, ukupne vrijednosti 2,1 milion eura.
Podsjetimo, Skupština Crne Gore je krajem prošle godine usvojila zakon kojim je opštinama, fondovima, javnim ustanovama i preduzećima koje je osnovala lokalna vlast omogućila da poreski dug reprogramiraju na rate uz otpis kamata i troškova. Zakon su zajednički pripremili Ministarstvo finansija i Zajednica opština Crne Gore.
Usvojenim zakonom i saopštenim podacima od strane Poreske uprave, na vidjelo je izašlo alarmantno stanje Opštine Berane i javnih ustanova i preduzeća čiji je osnivač, koje je poznato svima zaposlenima, a posebno službenicima i namještenicima koji odlaze u penziju i koji tom prilikom imaju problema sa ostvarivanjem svojih prava.
Problem ne ispunjavanja zakonske obaveze poslodavca da se sa isplaćenim neto platama zaposlenima uplaćaju pripadajući doprinosi nije novi, a prisutan je već decenijama. Novi su samo dugovi.
Kako vrijeme prolazi i kako se mijenjaju lokalne vlasti, ukupan dug lokalne uprave I javnih ustanova i preduzeća se samo gomila pa je, prema nezvaničnim informacijama, trenutno, narastao na iznos koji se kreće između 15.- 20. mliona eura. Ili, da prevedemo na svakodnevni, razumljivi jezik, dug Opštine Berane sa dugovanjima javnih ustanova i preduzeća po osnovu neplaćenog poreskog duga kreće se, otprilike, u visini ostvarenja jednog kompletnog budžeta Opštine Berane! Među dugovanjima, najveći dio je upravo po osnovu poreskog duga!
Naime, zvanične podatke o iznosu poreskog duga nije moguće dobiti iz Poreske uprave, ni za jednu lokalnu upravu u Crnoj Gori, jer, u skladu sa Zakonom o poreskoj administraciji, ti podaci predstavljaju poresku tajnu. Za razliku od njih, Opština Berane je pokazala maksimalnu otvorenost po ovom pitanju, pa su, u odgovoru na pitanja NVO “Spona”, saopštili da je Opština Berane, bez javnih ustanova i preduzeća, po osnovu poreskog duga na dan 31. decembar 2025. godine, dužna 5. 231,772 eura.
Iz Poreske uprave su saopštili medijima da je od početka primjene novog zakonskog rješenja o reprogramu poreskog potraživanja jedinica lokalne samouprave, fondova, javnih ustanova i privrednih društava čiji su osnivači opštine, podnijeto ukupno sedam zahtjeva za reprogram, sa ukupnim iznosom duga od 2,1 milion eura.
“Ukupan poreski dug opština, lokalnih preduzeća i javnih ustanova za 2025. godinu iznosi 80,4 miliona eura, od čega se 45,8 miliona odnosi na neto osnovni dug, a 34,6 miliona na obračunatu kamatu”, istaknuto je iz Poreske uprave.
Odgovarajući na pitanja medija, iz Poreske uprave su naveli da se najveći dio duga odnosi na lokalna preduzeća, čije obaveze iznose 44,7 miliona eura, od čega je 27,7 miliona osnovni dug, a 17 miliona obračunata kamata. Dug opština iznosi 29,6 miliona eura, pri čemu je 14,3 miliona osnovni dug, dok se 15,3 miliona odnosi na kamatu, a javne ustanove duguju ukupno šest miliona eura, od čega 3,7 miliona po osnovu glavnice i 2,3 miliona na ime kamate.
Kako su istakli iz Poreske uprave, potraživanjem se smatraju dospjela, a neplaćena poreska i neporeska dugovanja nastala po osnovu poreza na dodatu vrijednost, dobit pravnih lica i dohodak fizičkih lica, kao i doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, zdravstveno osiguranje, osiguranje za slučaj nezaposlenosti i Fond rada.
“Poreski organ je dužan da donese rješenje o reprogramu poreskih potraživanja u roku od 60 dana od dana isteka roka za podnošenje zahtjeva za reprogram poreskog potraživanja, te na osnovu toga još uvijek nijesu donesena rješenja o reprogramu. Imajući u vidu da rok za podnošenje zahtjeva ističe krajem februara, očekuje se dodatni broj prijava obveznika koji su već iskazali interesovanje područnim jedinicama. Nakon isteka roka i kompletiranja dokumentacije, zahtjevi će biti razmatrani u skladu sa zakonom”, naglašavaju iz Poreske uprave.
Inače, reprogram poreskog potraživanja poreskog dužnika obuhvata odlaganje plaćanja poreskog potraživanja najviše do 120 jednakih mjesečnih rata u zavisnosti od iznosa poreskog duga i otpis kamate i troškova postupka u vezi sa poreskim potraživanjem. Kako je precizirano, ko uđe u reprogram duga minimalna mjesečna rata će iznositi 1000 eura. Treba reći, Poreska uprava je dužna da rješenje o reprogramu donese u roku od 60 dana od isteka roka za podnošenje zahtjeva, a uplate po tom rješenju raspoređuju se tako da se najprije izmiruju doprinosi- PIO, zdravstveno, nezaposlenost i Fond rada, pa tek onda porezi, uključujući PDV i porez na dobit pravnih lica. Zakon propisuje i da će poreski organ ukinuti rješenje o reprogramu ako dužnik ne plaća redovno mjesečne rate ili u periodu reprograma ne izmiruje tekuće obaveze, a u tom slučaju dug se uvećava za kamatu od dana nastanka i pokreće se postupak prinudne naplate.
Kako su naglasili iz Poreske uprave, u Ministarstvu finansija se nadaju da će primjenom ovog zakona stvoriti uslove da poreski dužnici mogu da izmire dospjeli dug i obezbijede redovnost u izmirivanju budućih obaveza, a istovremeno da izbjegnu dodatno zaduživanje u cilju izmirivanja poreske obaveze.
“Takođe, usvajanjem ovog zakona doprinijeće se poboljšanju naplate značajnih iznosa zaostalih neizmirenih poreskih obaveza i poreske discipline poreskih obveznika što će u krajnjem rezultirati povećanjem budžetskih prihoda”, prenijele su Vijesti navode iz Ministarstva finansija, koje procjenjuje da će se njegovom primjenom naplaćivati sedam miliona eura prihoda godišnje, odnosno 70 miliona za deset godina.
Sa iznesenim mišljenjem i planovima Ministarstva finansija slažu se i u Zajednici opština, koja je predstavljala partnera u donošenju ovog zakona. Kako jeiz Zajednice ranije saopšteno medijima, mjera nije selektivna i ne predstavlja državnu pomoć, već podršku svim opštinama i javnim subjektima koji obavljaju poslove od javnog interesa.
“Cilj je da se pomogne lokalnim zajednicama da stabilizuju finansije, redovno izmiruju tekuće obaveze i nastave da obavljaju poslove važne za građane. Primjenom zakona očekuje se bolja naplata poreskih dugova opština, veća poreska disciplina i stabilniji lokalni budžeti. Time bi se stvorili uslovi za nesmetan rad javnih službi, realizaciju planiranih projekata i bolju saradnju lokalnih samouprava sa državnim organima. Procjene pokazuju da bi primjena zakona mogla donijeti državi oko sedam miliona eura dodatnih prihoda godišnje, odnosno oko sedamdeset miliona eura u narednih deset godina, što potvrđuje njegov pozitivan efekat na javne finansije”, prenijeli su mediji mišljenje Zajednice opština.
Ma kakvu podršku i pomoć da predstavlja novi zakon, jasno je da će se siromašna lokalna uprava, kakva je Opština Berane, sa javnim ustanovama i preduzećima čiji je osnivač, teško nositi i sa ovakvim vidom plaćanja poreskih dugovanja iz prethodnog perioda. Uz to, treba uredno da servisira poreze za svaku narednu zaradu. To, kako iz razloga skromnih prihoda Budžeta koje lokalne uprave na siromašnom i privredno zapostavljenom sjeveru države mogu da ostvare, tako i zbog broja zaposlenih koji se nalaze na njihovom platnom spisku.
S. Radunović
Opština među pet najzaduženijih, među 11. najzaduženijih ustanova i preduzeća četiri iz Berana
Kako je medijima saopšteno iz Poreske uprave, među najvećim dužnicima izdvajaju se opštine: Cetinje, Rožaje, Berane, Bijelo Polje i Ulcinj, dok, kada je riječ o lokalnim javnim ustanovama i preduzećima pomenuto je njih 11. sa teritorije čitave Crne Gore.
“Najveći dug imaju: Komunalno Cetinje, Komunalne djelatnosti Ulcinj, Komunalno Berane, Komunalno-Lim Bijelo Polje, Vodovod i kanalizacija Ulcinj, Centar za kulturu Rožaje, Centar za kulturu Kolašin, Sportski centar Berane, Radio Berane, Biblioteka Njegoš Cetinje i Centar za kulturu Berane”, istakli su iz Poreske uprave.
S. R.
Todorović: Dug po osnovu poreza i doprinosa 15. miliona eura
Trećeg novembra 2022. godine, gostujući u emisiji Link, Vuko Todorović- tadašnji predsjednik Opštine Berane, govoreći o dugovima lokalne uprave, istakao je da je tadašnja lokalna vlast od stupanja na dužnost uspjela da smanji dug za 280.000 eura za poreze i doprinose i da su planirali da, kako je tada naveo, nastave sve dok ne postanu redovne platiše.
“Osnovni razlog za izvršenje rebalansa budžeta u Beranama je program Evropa sad, jer je budžet donesen prije nego što je program stupio na snagu. Uvećane su zarade, promijenjene su stavke vezane za zdravstvo. Dug opštine Berane dostigao je 20 miliona eura, od čega se 15 miliona odnosi na poreze i doprinose”, saopštio je Todorović prije više od tri godine, dodajući da u beranskoj Opštini radi oko 770 radnika.
“Mi nismo dovodili nove ljude osim ako je nekom istekao mandat na ruklovodećoj poziciji. Za svako novo zapošljenje Opština Berane, kao neko ko ima veliki poreski dug, mora da dobije i saglasnost od Ministarstva finansija”, istakao je Todorović tom prilikom.
S. R.
Opština: Za 11. godina, poreska dugovanja umanjena za tri miliona
Postupajući po zahtjevu Nevladine organizacije “Spona”, koja je osnivač časopisa “Nova Sloboda”, a koja je devetog februara uputila pitanja Opštini Berane o iznosu poreskog duga, beranska lokalna uprava je demonstrirala krajnju otvorenost i odgovorila na postavljena pitanja koja se tiču dugovanja Opštine, čime zaslužuju pohvalu.
U odgovoru po pitanju dugovanja javnih ustanova i preduzeća čiji je osnivač Opština Berane, kako nam je saopšteno, lokalna uprava ih ne posjeduje.
Spona je u svom zahtjevu, tražila odgovor koliki je poreski dug iznosio 31. decembra 2025. godine, ali i kako se on kretao po godinama od 2014 do danas. Takođe, interesovalo nas je da li je Opština potpisala Zahtjev za reprogram duga sa Poreskom upravom Crne Gore.
Prema zvanično dostavljenim podacima Opštine, poreski dug lokalne uprave u Beranama 31. decembra 2014. godine iznosio je 8. 267,484 eura, godinu kasnije 7. 760,026, a na kraju decembra 2016- te 7.707,102 eura. Krajem 2017-te, poreski dug je pao ispod sedam miliona i iznosio je 6.860,703, da bi 31, decembra 2018- te po tom osnovu Opština dugovala 7.115,802. Sljedeće godine dug je iznosio 6.603,681 euro, da bi se u godini korone- 2020-te, poreski dug uvećao na 7.367,800 eura. Prema zvaničnim opštinskim podacima, dug po tom osnovu je i naredne, 2021 godine, nastavio da raste, pa je iznosio 7.530,863, a na kraju 2022. godine iznosio je 7.134,721 euro. Dug je stabilizovan 2023, kada je bio skoro “egal” sa prethodnom godinom i iznosio je 7.153,158. Na kraju 2024. godine, Opština je poreski dug spustila na 6.738, 714 eura, da bi se, prema zvanično dostavljenim podacima lokalne uprave, tokom 2025. godine “strmoglavio” i 31. decembra je iznosio 5.231,772. eura.
S. R.
Tekst preuzet iz 38. broja časopisa "Nova Sloboda"
