Danas se navršava 27. godina od početka NATO bombardovanje bivši Savezne Republike Jugoslavije (SRJ). Prve NATO bombe pale su u 19.53 časova. Tokom 78. dana bombardovanja, ubijen je 1.031 pripadnik Vojske SRJ i policije Srbije, a poginulo je oko 2.500 civila, među kojima i 89 djece.
Kao razlog bombardovanja, kako je tada saopšteno iz NATO-a, naveden je neuspjeh pregovora u Rambujeu i Parizu, pa je, zvanično, naredbu za napad dao Havijer Solana- tadašnji generalni sekretar NATO-a.
Kako je kasnije objavljeno, mada su prijetnje vojnom intervencijom SRJ postojale od početka devedesetih i krvavog raspada bivše SFRJ, NATO agresija na SRJ je pripremana 1998. godine. To je u knjizi „Moderno ratovanje“ objavio general Vesli Кlark, koji je bio glavnokomandujući NATO-a tokom bombardovanja bivše SRJ, a koji nije krio da je planiranje NATO intervencije protiv SRJ „sredinom juna 1998. uveliko bilo u toku“.
Naime, vojni ministri zemalja NATO donijeli su 11. juna 1998. godine, skoro punu godinu prije početka bombardovanja, Deklaraciju o pripremi za vojnu intervenciju na КiM. Trupe NATO-a raspoređene su u Albaniji i Sjevernoj Makedoniji, a sredinom tog mjeseca su izvedene i vojne vežbe na granici Srbije.
Savjet NATO-a je 12. oktobra te godine donio odluku o usvajanju naredbe za aktiviranje snaga, da bi dan kasnije Slobodan Milošević- tadašnji predsjednik SRJ, nakon obavljenih pregovora, potpisao sporazum sa Ričardom Holbrukom- specijalnim izaslanikom SAD za Balkan. Dogovor je podrazumijevao da posmatrači OEBS-a nadgledaju mirovni proces na КiM.
Uprkos funkcionisanju sporazuma, a nakon antiterorističke akcije policije u selu Račak, na sastanku Savjeta NATO-a, održanom 30. januara 1999. godine, zvanično je objavljeno da je NATO spreman da pokrene udare protiv SRJ.
Kao posljednja šansa za mirno razrješenje krize, organizovani su pregovori u Rambujeu i Parizu od 6. februara do 19. marta, a ponuđeni tekst sporazuma državna delegacija bivše SRJ nije potpisala.
Medlin Olbrajt, tadašnja državna sekretarka SAD, govorila je da je stepen zahtjeva upućivanih zvaničnom Beogradu sve vrijeme rastao, kako je nakon okončanog bombardovanja saopštila, “do nivoa koji je bilo nemoguće prihvatiti”, dok je Bil Кlinton- tadašnji predsjednik SAD, naknadno izjavio da ono što je zahtijevano od Miloševića ni on ne bi potpisao.
Tokom 11 nedjelja bombardovanja, NATO je bacio 22.000 tona projektila, među kojima 37.000 kasetnih bombi i onih punjenih obogaćenim uranijumom.
Tokom bombardovanja, veliki dio infrastrukture je uništen- privredni objekti, škole, zdravstvene ustanove, medijske kuće, spomenici kulture…
Po okončanju bombardovanja, koje je trajalo do 10. juna 1999. godine, vlasti u Beogradu zvanično su procijenile pričinjenu štetu na, oko, 100. tadašnjih milijardi dolara.
Do obustave bombardovanja bivše SRJ došlo je posle potpisivanja Vojno-tehničkog sporazuma kod Кumanova 9. juna 1999. godine.
Tri dana nakon potpisivanja sporazuma počelo je povlačenje Vojske Jugoslavija i policije Srbije, sa prostora tadašnje Pokrajine Кosovo i Metohija.
Politički rezultat bombardovanja bivše SRJ zaokružen je jednostranim proglašenjem nezavisnosti današnje Republike Кosovo, 17. februara 2008. godine.
S. R.
