Predstavnici nevladinih organizacija i grupe građana iz Plava ponovo su uputili apel nadležnim institucijama, ali i međunarodnim partnerima, uključujući Evropsku uniju, da se hitno i ozbiljno pozabave stanjem šumskih ekosistema u tom kraju.
Kako ističu, šume u Nacionalnom parku Prokletije, ali i van njegovih granica, suočavaju se sa ozbiljnim posljedicama usled najezde potkornjaka, insekta koji ubrzano uništava stabla, a nadležne institucije već godinama ne preduzimaju adekvatne korake kako bi se zaustavilo njegovo širenje.
–Potkornjak je napravio pravi ekološki genocid u ovim šumama, dok nadležni okreću glavu kao da je u pitanju ničija zemlja – navodi se u zajedničkom saopštenju.
Kako ističu, stanje na terenu prate već pet-šest godina i situacija se dodatno pogoršava. Posebno su pogođena područja Košutice, Treskavca, Hrida i Bogićevice, koja čine dio od ukupno 154 šumska odjeljenja u okviru Nacionalnog parka Prokletije, kojim upravlja preduzeće Nacionalni parkovi Crne Gore.
Prema podacima Agencije za zaštitu životne sredine, doznaka je izvršena u svega šest odjeljenja, pri čemu je za sanitarnu sječu označeno nešto više od 9.000 kubnih metara drvne mase.
Predstavnici NVO sektora i grupe građana dovode u pitanje tvrdnje nadležnih da je širenje potkornjaka zaustavljeno i ukazuju da ne postoji sveobuhvatna analiza stanja.
Zbog toga su se obratili ne samo institucijama, već i široj javnosti, dijaspori i predstavnicima Evropske unije, tražeći utvrđivanje odgovornosti.Zahtijevaju i formiranje stručne komisije koja bi izvršila detaljan pregled svih šuma i utvrdila stvarni obim problema – broj zaraženih stabala, onih koja su završila životni vijek, kao i stabala oštećenih usljed vremenskih nepogoda.
Prema njihovom stavu, neophodno je angažovati stručnjake iz oblasti šumarstva koji bi na terenu evidentirali svako stablo i dali jasnu sliku stanja.
U saopštenju za javnost tvrde i da se problemi u okviru sistema Nacionalnih parkova Crne Gore prikrivaju ili pogrešno predstavljaju. Kao ilustraciju takvog odnosa, iznijeli su i ironičan predlog da se osušena stabla ofarbaju u zeleno, "kako bi se stvorio privid da je stanje bolje nego što jeste".
–Institucije su zakazale, a za ove probleme očigledno nema dovoljno sluha – smatraju predstavnici NVO sektora i grupe grđana iz Plava, naglašavajući da se zaštita šuma ne može prepustiti projektnim aktivnostima, već mora biti u nadležnosti struke.
Dodatno ukazuju da u sistemu Nacionalnih parkova fale stručnjaci iz oblasti šumarstva, što, kako tvrde, dovodi do odlaganja konkretnih mjera. Kao primjer navode Nacionalni park Durmitor, gdje je postupak sanacije već pokrenut prije početka visokih temperatura, kada je borba protiv potkornjaka najefikasnija.
S druge strane, u Prokletijama, kako ukazuju, mjere nijesu preduzete na vrijeme, zbog čega je već izgubljena 2025. godina, dok postoji rizik da i 2026. prođe bez konkretnih rezultata. Podsjećaju da je za ozbiljnu sanaciju šuma na ovom području na raspolaganju svega nekoliko mjeseci tokom godine.
Problem, kako ističu, nije ograničen samo na područje Nacionalnog parka, već je potkornjak zahvatio i šume kojima upravlja Uprava za šume u Plavu. Prema dostupnim podacima, tokom prošle godine doznačeno je oko 30.000 kubnih metara zaražene drvne mase, od čega je značajan dio već prodat, ali uklanjanje stabala nije započeto u optimalnom periodu.
–Potrebno je formirati komisiju i organizovati kontinuiran rad na terenu. Stručnjaci moraju obići kompletno područje, evidentirati svako stablo i javnosti saopštiti jasne i argumentovane razloge donijetih odluka – poručuju predstvnici NVO sektora i građanske inicijative.
U suprotnom, kako upozoravaju, postoji realna opasnost da će šume Nacionalnog parka Prokletije biti trajno uništene.
Saobraćajna izolovanost dodatni problem
Predstavnici NVO i grupe građana iz opštine Plav ukazuju i na dugogodišnju saobraćajnu izolovanost Plava, naglašavajući da nerazvijena putna infrastruktura dodatno otežava ekonomski razvoj regiona. Ističu da su očuvanje prirodnih resursa, razvoj infrastrukture i privredne aktivnosti poput turizma, poljoprivrede i šumarstva direktno povezani sa obavezama iz poglavlja 27 u procesu pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji.
–Dugogodišnji problem loše putne infrastrukture direktno utiče na razvoj opštine Plav i cijelog ovog regiona. Plav je godinama saobraćajno izolovan, a ključni regionalni putevi prema susjednim državama i dalje nijesu otvoreni. Prije svega, mislimo na putni pravac Murino–Čakor –Peć, koji je za saobraćaj zatvoren punih 26 godina. Ujedno, nije došlo do izgradnje puta od Plava do Dečana. Takođe, nije uspostavljena saobraćajnica prema Bajram Curiju u Albaniji, što sve zajedno ukazuje da je Plav u dobroj mjeri saobraćajno izolovan – ukazali su iz NVO sektora i građanske inicijative.
Izvor: Dan
