(Dejan Vuković: Frankfurtske priče; Izdavač „Nova Pobjeda“; Podgorica, 2024. godine)
Spisateljski luk crnogorskog diplomate Dejana Vukovića ostvaruje se snažnim domašajem u novoj knjizi pod naslovom Frankfurtske priče. U knjizi je složeno četranaest priča koje na poseban naćin otvaraju kontekst publicističko diplomatskog viđenja tema koje su se prirodno našle u dijapozanu interesovanja ozbiljnog diplomate kakav je nesumnjivo Dejan Vuković.
Nakon zavidnog diplomatskog iskustva, službovanja u diplomatskom predstavništvu Crne Gore u Londonu, Vuković je od 2015. do 2019. godine bio konzul u Generalnom konzulatu Crne Gore u Frankfurtu. Oslanjajući se na profesionalna iskustva iz toga perioda, svakako uz svojstva koja ga određuju kao intelektualca i stvaralačku ličnost sa lucidnim zapaženjem, nastala je knjiga Frankfurtske priče kao svojevrsni katalog posvećenosti državi Crnoj Gori.
Odnos prema Crnoj Gori Vuković pokazuje otmjeno i na poseban način - posvećenošću, obrazovanjem i širokim dijapazonom poznavanja tema i pitanja na koja se oslanja njena prošlost, sadašnjost i perspektiva. Reklo bi se da je privrženost diplomate svojoj državi, i zemlji koju predstavlja, uobičajeno i nije je najsmislinije isticati. Tako i jeste u prvoj ravni percepcije.
Međutim, kada se u tekstovima knjige Frankfurtske priče suočite sa toplinom, suptilnošću, mjerom, znanjem, obuhvatnošću i uzornim stilom kazivanja, onda se gotovo sam po sebi namaće zaključak o izuzetnoj profilisanosti odnosa prema svojoj državi.
Takav manir ophođenja Vuković je pokazao i u ranije objavljenim knjigama Londonski zapisi i Luča crnogorske diplomatije, kao i u zapaženim publicističkim tekstovima koje objavljuje u crnogorskim i regionalnim publikacijama i portalima.
U analitičkom sagledavanju sadržaja Frankfurtskih priča dominantno se prepoznaju dva tematska sloja. Pored piktoresknih opisa ambijenta, sa elementima osobene arhitekture, prepoznatljivih zdanja i upečatljivih detalja urbanih cjelina Frankfurta i drugih njemačkih gradova, koji upotpunjuju čitalački doživljaj, Vuković spisateljsku pažnju u prvom planu koncentriše na markantne diplomatske segmente u odnosima dvije države.
Kao diplomata od nerva sagledava diplomatske odnose Crne Gore i Njemačke kroz hronološku perspektivu. Čitaoce vraća na početak dvadesetog vijeka (1908. godina) kada crnogorski suveren knjaz Nikola stiže u Franfurt i, kako piše, nekoliko dana boravi u gradu Getea.
Razgovara s novinorom francuskog lista „Eshos“. Iznosi još niz detalja njegovog boravka u Franfurtu. Kroz štiva ove knjige Vuković nas upoznaje i sa prvim posjetama znamenitih ljudi i zvaničnika iz Evrope Crnoj Gori. Zaključuje u jednom od tekstova da „veze između Crne Gore i Njemačke imaju dugo istorijsko pamćenje“.
Podsjeća da je Prusija visoko cijenila hrabrost i viteštvo Crnogoraca. Interesantan je i podatak na koji ukazuje Vuković da je devedesetih godina devetnaestog vijeka u više navrata Crnu Goru posjećivao ugledni njemački naučnik, geograf svjetskog glasa, Kurt Hasert, kojeg su neki zvali „ocem crnogorske geografije“.
Korpus zanimljivisti upotpunjuje informacijom da je čuveni Univerzitet u Hajdelbergu, najstariji u Njemačkoj, 1901. godine podario Crnoj Gori vrsnog doktora nauka, darovitog hirurga Stanka Matanovića.
„Zbližavanje dvije države uzdiže i „Zakon o trgovini i plovidbi između Crne Gore i Njemačke carevine“ od 1908. godine, kojim se daje status povlašćenih nacija u trgovini i utvrđuje međusobno prijateljstvo“, piše Vuković, pokazujući impozantnu upućenost u diplomatske odnose Crne Gore i Njemačke.
Podsjeća i na šestedesete godine prošlog vijeka kada su rijeke jugosloveskih radnika odlazile u industrijske centre Zapadne Evrope, naročito Njemačke. Još i danas kod pripadnika srednje i starije generacije sjetno zvuči sintagma „naši radnici na privremenom radu u inostranstvu“.
Još je niz segmenata i detalja karakterističnih za odnose Crne Gore i Njemačke koje je Vuković svojom upućenošću i obrazovanjem ovom knjigom učinio dostupnim. Dalo bi se pretpostaviti da će se izvjestan broj čitalaca prvi put sresti sa važnim i interestantnim informacijama koje se tiču odnosa Crne Gore i Njemačke, objedinjenim u koricama ove knjige, što predstavlja njenu dodatnu vrijednost i značaj.
Drugi tematski sloj odnosi na ljude iz naših krajeva koji žive i rade u Njemačkoj. Patriotski su vezani sa domovinom Crnom Gorom. Reklo bi se da je autor knjige, dok je boravio u Njemačkoj, zajedno sa našim zemljacima, „živio“ ljubav prema Crnoj Gori. Takav utisak se nameće sudeći po Vukovićevim nadahnitim opisima odnosa prema Crnoj Gori. “... svete riječi naše himne dirljivo kažu - Oj svijetla majska zoro, majko naša Crna Goro. A kada su majka i domovina daleko, ljubav je sjetna i vatrena, čežnjiva i impulsivna, nadasve iskrena, kristalno čista poput proljećnih rosa na mitskim crnogorskim planinama“.
Jedna od neizostavnih vrijednosti knjige Frankfurtske priče ogleda se i u činjenici da ona praktično objedinjuje Crnu Goru, predstavlja njenu višenacionalnu i multikulturalnu stvarnost. U tekstovima ove knjge našli su se naši ljudi u Njemačkoj rodom od Rožaja do Herceg Novog i od Pljevalja do Ulcinja.
Sve njih povezije zajednička nit – zavičajna čežnja i privrženost Crnoj Gori.
Diplomatskom finoćom i neposrednošću, zavičajnom toplinom, otvorenošću i vrlinama čovjeka, Dejan Vuković snažio je patriotska osjećanja naših zemljaka koji su se sticajem okolnosti rasuli diljem Njemačke. Iz druženja, službenih i prijateljskih kontakta, Vuković pravi svojevrsnu galeriju ličnosti ljudi sa naših prostora, aktera njegovih priča, o kojima piše s poštovanjem i pohvalno.
Knjiga Frankfurtske priče, zapravo, predstavlja svojevsnu počast našim ljudima u Njemačkoj za njihov odnos prema domovini, njihove nostalgije i čežnje. Na stranicama ove knjige kao trajno svjedočanstvo ostaće imena ljudi u čijim se prsima iznova razgorijeva zavičajna ljubav.
„Zdrava, pitka izvorišta snažnog Ibra ponad Hajle, ljepotica Tara ispod Komova, široki Lim iz Plavskog jezera i mitsko zaleđe, ali i mirisi Boke i oprost Katunskog krša, što nose gorštačku umnost, srčanost, plemenitost, porodično poštenje i usađuju ih u sazvežđe tokova Rajne, Elbe, Majne, Nekara i Dunava“, piše u jednom od tekstova Vukovićeve knjige, čime autor skicira panoramu crnogorskih predjela, istovremeno utkivajući u nju karakterne vrijednosti naših ljudi, koje je sudbina uputila da životna utočišta, makar privremeno, nađu na obalama Majne, Rajne...
Tekstove Dejana Vukovića u knjizi Franfurtske priče odlikuje lirski senzibilitet i svježina kazivanja. Znajući da je osnovni oblik diplomatskog komuniciranja depeša, vodeći se asocijativnom refleksijom na tu činjenicu, reklo bi se da su njegovi tekstovi melodične depeše iz kojih umilno zvuče taktovi ljubavi prema Crnoj Gori i našim ljudima po bijelome svijetu.
Vukovićeve melodične depeše istovremeno su odraz ozbiljnog i temeljitog pristupa, koje sadrže pouzdane informacije, utemeljene ocjene i respektabilne zaključke. Studioznost i poznavanje širokog spektra tema, fakata i pojedinosti važnih za najozbiljnije bavljenje diplomatskom službom, jasno su prikazani u ovoj knjizi.
To se posebno vidi u tematskom sloju kojim su obuhvaćeni odnosi Crne Gore i Njemačke, predstavljeni u kontekstu obilja informacija, podataka i detalja. To je rezultat zavidnog obrazovanja i diplomatske posvećenosti.
U sagledavanju stilskih manira u pisanju Dejana Vukovića treba primijetiti i gotovo alhemijsko umijeće „utopljavanja činjenica“. To, u stvari, znači stilsku sposobnost da se i najegzaktnije činjenice i podaci spisateljski iskažu lirski, gotovo poetizovano, sa mjerom i umivenošću, što doprinosi lakšoj čitanosti i boljoj recepciji. Naravno, ne praveći pritom ni najmanju štetu punom značenju činjenica i serioznosti diplomatskog i spisateljskog sagledavanja tema.
Na kraju treba kazati da sadržaj knjige Frankfurtske priče ima višestruku vrijednost i značaj. Donosi utemeljen pregled diplomatskih odnosa Crne Gore i Njemačke, jedne od najmoćnih zemalja Evrope na koju smo mnogostruko upućeni i u kojoj radi i živi značajan broj građana naše zemlje.
Knjiga Dejana Vukovića je i svojevrsni testament zahvalnosti našim ljudima koji rade i žive u Njemačkoj za patrotsku vezanost i podršku Crnoj Gori. Ona je u isti mah poveznica između nas i naših ljudi u bijelome svijetu.
Knjiga Frankfurtske priče Dejana Vukovića biće od nesumjive koristi mladim diplomatama, studentima fakulteta društvenih nauka i čitaocima sa interesovanjem da šire horizonte znanja i upućenosti u društvene tokove i diplomatska iskustava.
Salko Luboder
