Dopisnik Dnevnih novena “Dan” iz Berana, pjesnik Darko Jovović dobitnik je Međunarodne književne nagrade “Marko Miljanov” za 2025. godinu. Jovović nagradu ravnopravno dijeli sa Nikolom Markovićem- Generalnim direktorom Radio-televizije Nikšić.
Jovović je nagradu dobio za zbirku poezije “Prije nego me san dozove”, dok je Marković objavio roman „Ja, ChatGPT: Vi nijeste korisnici, vi ste ulazni podaci“.
Odluku je jednoglasno donio žiri Udruženja književnika Crne Gore na sjednicama održanim 20. i 30. aprila, u sastavu dr Radoje Femić, mr Milorad Durutović i Vladimir Popović.
Knjiga pjesama „Prije nego me san dozove“ Darka Jovovića, prema riječima žirija, predstavlja izuzetan pjesnički izdanak stvaralačke škole čistog, nepatvorenog lirizma. Profilisana kao zavjetna knjiga i poetski legat autora, zbirka vlastitom strukturnom sveukupnošću predstavlja, ističe se, zlatni presjek Jovovićeve poetike, u čemu se ogleda njen reprezentativni karakter.
Snaga poetskog iskaza ove knjige očituje se u autentičnosti poetskih vizija, kao i umjetničkim rješenjima kojima su otjelotvorene. Poseban kvalitet čini usmjerenost lirskog subjekta na prostornu komponentu, dočaranu kroz simbolizaciju zavičaja – Limske doline i Vasojevića. U knjizi je semantizovana ljepota, ali i tegobnost obitavanja na podneblju koje su oblikovali specifični reljef, dramatična prošlost i jedinstven mentalitet ljudi.
U tom kontekstu, poetska zbirka „Prije nego me san dozove” može se tumačiti kao svojevrsni lirski vodič kroz naznačeni prostor i ljude koji mu pripadaju. Kondenzujući u višu poetsku stvarnost lično i kolektivno, zavičajno i univerzalno iskustvo, autor je uspio da međusobno sučeljene principe spoji u vanrednu, poetski komplementarnu i sugestivnu cjelinu.
Pojedinačni pjesnički tekstovi zbirke „Prije nego me san dozove” obnavljaju pomalo zaboravljeni manir boemskog pjesništva, zasnovanog na neoromantičarskom izražajnom instrumentariju“, stoji u obrazloženju.
Otuda se, dodaju, neke pjesme situiraju u kontekst domaće i svjetske poetske tradicije koja računa na kreativni potencijal pobunjeničkog sentimenta.
-U ovoj poetskoj knjizi, kao velikoj sintezi Jovovićevog pjesništva, prisutni su gotovo svi dominantni motivi kojima je posvetio cijeli pjesnički opus. Na planu forme, u knjizi je realizovan prepoznatljivi versifikacioni model, zasnovan na predvidljivoj metrici i nepredvidljivoj metaforici preinačenja (ne)dovršenih simboličkih oblika. Posebna vrijednost pjesničke knjige je figurativno osmišljavanje vremena, koje se konotira kao resurs u nestajanju, što aktivira logiku i duh testamentarnog pjevanja. Kao osvjedočeni pjesnik rafiniranog, melahoničnog stava prema svijetu i životu, Jovović je ovom knjigom potvrdio stvaralačku poziciju koju dosljedno zastupa: da se poezija još uvijek nije odrekla notiranja duhovnog i emocionalno-doživljajnog treperenja, te da u njoj, uprkos pomodnim intelektualističkim sterilizacijama, nijesu utrnuli damari iskonskog lirskog zova i nadvremenog gorštačkog humanizma - zaključuje se u obrazloženju.
-Knjiga „Ja, ChatGPT: Vi nijeste korisnici, vi ste ulazni podaci“ Nikole Markovića predstavlja izuzetno i inovativno ostvarenje savremene književnosti, koje na uvjerljiv način problematizuje odnos između čovjeka, jezika i digitalne tehnologije. Utemeljena u dugoj tradiciji metafikcije i eksperimentalnog romana, ova knjiga ne pristupa vještačkoj inteligenciji kao pukoj senzaciji, već kao novom mediju kroz koji se preispituju temeljna pitanja autorstva, odgovornosti i smisla književnog stvaranja. Markovićev tekst funkcioniše kao složena metaproza, u kojoj se proces nastajanja djela odvija kroz dijalog između ljudskog i algoritamskog glasa. Time se otvara prostor za višeslojno narativno i etičko promišljanje: dok algoritam može generisati tekst, stil i značenja, odgovornost i svijest ostaju isključivo ljudske kategorije. Upravo u tom rasponu između simulacije i autentičnosti knjiga gradi svoju ključnu tenziju- navodi se u obrazloženju, piše portal RTNK.
Kako se dalje ističe, posebna vrijednost ovog djela ogleda se u razvoju originalnog pojmovnog okvira „digitalne kosmologije“, kroz koji autor uspostavlja hibridni jezik na razmeđi mita, religije i tehnologije.
-Ovaj postupak ne samo da proširuje granice književnog izraza, već ukazuje i na dublje promjene u savremenim načinima mišljenja i razumijevanja stvarnosti. Istovremeno, knjiga se može čitati i kao snažna kritika savremenog doba, u kojem prijeti opasnost od gubitka autentičnog mišljenja i prepuštanja „gotovim odgovorima“. U tom smislu, ona nadilazi tehnološki okvir i postaje refleksija o stanju svijesti u digitalnoj epohi. Svojom formalnom hrabrošću, filozofskom dubinom i intertekstualnim bogatstvom, Markovićevo djelo se legitimno nadovezuje na tradiciju velikih eksperimentalnih romana, potvrđujući da književnost, uprkos tehnološkim promjenama, ostaje nezamjenjiv prostor ljudske imaginacije i etičkog promišljanja- kaže se u obrazloženju.
Izvor: Portal RTNK
