Francuski  filozof i pisac Pascal Bruckner u ogledu "O sreći" doslovno kaže: " Moderni čovjek je prevaren".

Da, laboratorijska konstatacija duha vremena u kojoj čovjek samosvjesno i zadovoljno učestvuje. Čak on i uživa u toj prevari, nalik onoj najgoroj vrsti ropstva u kojoj robovi nauče da vole svoje lance.

Novi oblici kapitala savršeno modifikuju ljudsko ponašanje, mišljenja i uvjerenja u okviru kojih je prevara postala prirodno stanje. Tek čovjekov većinski izbor između  istine i lazi bira laž, pervertitstvo umjesto dostojanstva, nemoral umjesto morala, ropstvo umjesto slobode. Tek, savremeni način socijalnog upravljanja, uključivanja i isključivanja čovjeka, slobode i izbora između istosti, uspostavlja se kao savršeni oblik prevare.

No, gore od tog oblika prevare jeste čovjekov svjesni pristanak, saučestvovanje u toj prevari, u kojoj konačno i uživa. Čak, što je više prevaren sve je više zadovoljan. Što mu se više mijenja stvarnost, sve više hrli u iracionalnost potirući ostatke realnosti.

Na procese dehumanizacije odgovara pristankom na nove, još perfidnije oblike manipulacije u okviru koje mu se je namijenila uloga potrošača koji treba da se konstantno zadužuje.

U krugu prevare i prevarenog drugi svijet i ne postoji. Prevara je model opstanka, prevara je algoritam komunikacije svijeta opsjene i bijede prevarnog duha. No, od koga je to čovjek prevaren? Upravo i samo od čovjeka, ne od neke nadnaravne sile.

U lancu prevare tako povezanih jedinki, velika jede malu prevaru, pa obje zajedno izlaze na široko tržište u kome ne važi ni jedan etički kodeks.

I nije mu malo, nego prokletstvo čovjeka živućeg od laži i naviknutog na laž, otužno se žali na prevaru. I kada? Samo onda kada ga je pobijedila veća laž i veća prevara od njegove manje, koja je opet za neku drugu veća.

Tek i jedna i druga, i velika i mala (ima li male prevare?) izgradili su "održiv" sistem ovovremene epohe, koja se ubrzano stropoštava u zjapeće nistavilo samrtne vrline kao nepozeljnog svjedoka časti i dostojanstva.

Mr Željko Rutović